Tái cấu trúc nhà máy lọc dầu lớn nhất Việt Nam theo hướng nào?

Nút thắt ở nhà máy Lọc dầu Nghi Sơn

Mới đây, trong chương trình công tác tại Thanh Hóa, Thủ tướng Phạm Minh Chính kiểm tra tình hình thực hiện một số dự án trọng điểm trong Khu kinh tế Nghi Sơn, trong đó có nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn.

Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn là dự án liên doanh do 4 doanh nghiệp góp vốn, gồm Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PVN), Công ty Dầu khí quốc tế Kuwait KPI (Kuwait), Công ty Idemitsu Kosan và Công ty Hóa chất Mitsui (Nhật Bản).

Với tổng mức vốn đầu tư khoảng 9 tỷ USD, nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn là một trong những dự án đầu tư vốn nước ngoài lớn nhất vào Việt Nam, đi vào vận hành thương mại từ cuối năm 2018. Nhà máy có công suất chế biến 10 triệu tấn dầu thô/năm với nguồn dầu thô từ Kuwait, cung ứng khoảng 35% nhu cầu xăng dầu trong nước.

Ngày 13/10, nhà máy này vừa vận hành, hoạt động trở lại sau khi hoàn thành công tác bảo dưỡng tổng thể, vượt tiến độ 7 ngày so với kế hoạch 55 ngày.

Thủ tướng Phạm Minh Chính thăm nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn ngày 11/11. Ảnh: VGP

Hiện tại, nhà máy nắm một phần ba nguồn cung xăng dầu trong nước này đang đối diện nhiều thách thức.

Thủ tướng cũng chỉ ra một số điểm cần lưu ý liên quan tới dự án. Trong đó, tổng số vốn giải ngân cho dự án là 8,78 tỷ USD, trong đó vốn góp của các nhà đầu tư là 4,23 tỷ USD; còn vốn vay giải ngân từ ngân hàng là 4,54 tỷ USD, tức là chiếm tỷ lệ lớn với lãi suất cao.

Về quản trị, công ty và nhà máy hoạt động theo hợp đồng liên doanh và điều lệ liên doanh, bao gồm hội đồng thành viên và ban tổng giám đốc chủ yếu là người Nhật Bản và Kuwait.

Theo báo cáo tài chính đã kiểm toán, công ty vẫn lỗ lũy kế lớn, lợi nhuận trước thuế những năm qua tuy có cải thiện nhưng chưa tạo chuyển biến đáng kể. PVN vẫn đang bù lỗ khi nhà máy vận hành thương mại.

Các nguyên nhân chính dẫn đến khó khăn gồm nguyên nhân khách quan như thị trường thay đổi bất lợi, xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu dẫn tới biên lợi nhuận lọc dầu giảm mạnh, doanh thu và lợi nhuận không đạt kỳ vọng ban đầu.

Nguyên nhân về chủ quan là việc quản trị, điều hành nhà máy với nhân sự chủ chốt nước ngoài có nhiều bất cập, nhà máy hoạt động chưa ổn định và tối ưu về chi phí.

Do đó, yêu cầu đặt ra là phải có những điều chỉnh phù hợp tình hình với các giải pháp phải cả ở cấp Chính phủ và cấp kỹ thuật.

Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn

3 nội dung tái cấu trúc với dự án

Trước những vấn đề này, Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá, khi lập, triển khai và vận hành dự án, các bên đã không dự báo được hết những khó khăn có thể xảy ra, đặc biệt là những biến động gần đây của tình hình thế giới. Thủ tướng yêu cầu phải tái cấu trúc tổng thể dự án.

Thứ nhất, công ty và các bên góp vốn phối hợp chặt chẽ với PVN khẩn trương thực hiện công tác tái cấu trúc công tác quản trị, nhân sự. Trong đó, Thủ tướng yêu cầu có thêm người Việt Nam tham gia ban lãnh đạo công ty, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong hoạt động để giải quyết kịp thời các vấn đề đặt ra, xây dựng quy trình vận hành hiệu quả và tăng cường kiểm tra, giám sát.

Thứ hai, các bên liên quan tiến hành tái cấu trúc về tài chính như giảm lãi suất vốn vay, xóa lãi và sử dụng nguồn vốn hiệu quả.

Thứ ba, tái cấu trúc về sản xuất, kinh doanh như sử dụng điện lưới quốc gia với chi phí thấp hơn thay vì phát điện chạy dầu với chi phí cao; giảm giá nguyên liệu dầu thô và đa dạng hóa các nguồn dầu thô; vận hành tiết kiệm, hiệu quả.

Thủ tướng đề nghị công ty tiếp tục vận hành nhà máy bảo đảm tuyệt đối về an ninh, an toàn và bảo vệ môi trường; sản xuất, cung ứng đầy đủ nguồn xăng dầu đã đăng ký. Các bộ, ngành địa phương cũng cần tạo điều kiện để dự án hoạt động.

Tổng giám đốc công ty, ông So Hasegawa thừa nhận những vấn đề Thủ tướng phân tích liên quan tới nguồn tài chính, quản trị và sản xuất. Ông cho biết sẽ phối hợp với các bên để triển khai các giải pháp đã được Thủ tướng chỉ ra, giải quyết các khó khăn, cải thiện tình hình trong những năm tới.

Tính đến hết tháng 9/2023, công ty đã chế biến khoảng 45,3 triệu tấn dầu thô, sản xuất khoảng 36,82 triệu tấn sản phẩm các loại, trong đó 10 tháng đầu năm 2023 sản xuất được 5,9 triệu tấn sản phẩm các loại (đạt 83% kế hoạch năm). Tổng sản lượng sản phẩm xăng dầu PVN đã bao tiêu khoảng 27,74 triệu tấn.