Cần 25 tỉ USD trong 5 năm để TP.HCM làm 200km đường sắt đô thị?

TP.HCM cần huy động 25 tỉ USD từ nay đến năm 2028 để triển khai hệ thống metro

Một trong những vấn đề được thảo luận sôi nổi tại Tọa đàm “Cơ hội và thách thức cho đường sắt đô thị TP.HCM” đó là phương án huy động vốn để thực hiện các dự án metro tại thành phố.

Thông tin từ MAUR cho biết, TP.HCM đã quy hoạch 8 tuyến metro, 3 tuyến xe điện mặt đất hoặc đường sắt 1 ray với tổng chiều dài khoảng 220 km. Đến nay, Thành phố mới đầu tư được 2 tuyến. Trong đó, tuyến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) thực hiện từ năm 2007, dự kiến hoàn thành cuối năm 2023. Còn tuyến số 2 (Bến Thành - Tham Lương) đang giải phóng mặt bằng và di dời hạ tầng kỹ thuật, dự kiến hoàn thành năm 2032. Các tuyến còn lại đang kêu gọi đầu tư.

Về nhu cầu vốn để triển khai các dự án này, từ nay đến năm 2028 sẽ cần khoảng 25 tỉ USD cho toàn bộ hệ thống đường sắt đô thị. Đại diện MAUR cho biết, nguồn lực tài chính thực hiện dự án đường sắt đô thị tại TPHCM hiện nay chủ yếu là vốn vay ODA cùng ngân sách Nhà nước tham gia khoảng 10 - 20%.

Ông Hoàng Ngọc Tuân - Quyền Giám đốc Ban Chuẩn bị Đầu tư (MAUR) cho rằng chỉ phụ thuộc vào nguồn ngân sách Nhà nước và ODA là không đủ, từ đó đề xuất huy động vốn từ 5 nguồn: ngân sách Nhà nước dùng để giải phóng mặt bằng; vốn thu được từ đấu giá quỹ đất dọc tuyến đường; vay vốn trong nước; vay vốn nước ngoài và phát hành trái phiếu.

Sơ đồ hệ thống đường sắt đô thị TP.HCM

Trong đó, theo tính toán của MAUR, phương án đấu giá đất kết hợp mô hình TOD (quy hoạch đô thị định hướng hạ tầng giao thông) có khả năng thu về 50.000 tỉ từ đấu giá quỹ đất cho mỗi tuyến metro.

“Một nhà ga làm theo mô hình TOD bán kính nhỏ nhất 500 m thì mỗi nhà ga kết hợp với làm khu đô thị với diện tích khoảng 80 ha. Ứớc tính mỗi ha tạo ra được giá trị thặng dư 50 tỉ đồng, khi nhân với hàng ngàn ha dọc mỗi dự án thì hoàn toàn có thể đạt được con số 50.000 tỉ đồng”, đại diện MAUR cho biết.

"Hầu hết các đề xuất chúng tôi nêu ra đều chưa có trong quy định của pháp luật. Nhưng, chúng ta phải làm khác đi như Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng đã nói mới đây, nếu cứ làm như cũ thì 100 năm nữa TP.HCM mới hoàn thiện được mạng lưới metro" ông Hoàng Ngọc Tuân nhấn mạnh.

Phía MAUR nhận định việc đầu tư theo mô hình TOD là phương án khả dĩ để triển khai hệ thống metro thay vì sử dụng nguồn vốn ODA. Đơn vị đưa ra các khó khăn như thủ tục, điều kiện vay phức tạp, suất đầu tư cao, phụ thuộc thiết kế, công nghệ... dẫn đến việc Thành phố sẽ phải đối mặt với áp lực tăng cao của việc trả nợ.

Mô hình quy hoạch đô thị từ các dự án hạ tầng là giải pháp huy động nguồn vốn hữu hiệu để triển khai các dự án metro

Đồng quan điểm, bà Lê Ngọc Thùy Trang, Tổng giám đốc Công ty Đầu tư tài chính nhà nước TP.HCM (HFIC) cũng chỉ ra rằng việc vay ODA dù lãi suất thấp nhưng các chi phí khác khá cao, nếu tính chung lại có thể còn cao hơn cả vốn vay thương mại.

Theo bà Trang, cùng với giải pháp đấu giá đất dọc đường metro, TP.HCM có thể huy động vốn từ phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu công trình, thời gian tới lãi suất có thể sẽ hạ nhiệt nên phát hành trái phiếu quốc tế sẽ thuận lợi hơn.

“Nếu huy động được các nguồn vốn khác nhau từ trái phiếu, đấu giá quỹ đất thì sẽ có một lượng vốn lớn để đầu tư 200 km metro để hoàn thành vào năm 2035” bà Trang nhấn mạnh.