Hà Nội tính “tái sinh” đất vàng sau di dời đại học: Nhà ở xã hội, tái định cư sẽ lên ngôi?

Đây là một trong những nội dung đáng chú ý trong Kế hoạch số 107 vừa được UBND TP Hà Nội ban hành, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng và khai thác quỹ nhà thuộc sở hữu Nhà nước.

Theo kế hoạch, thành phố đặt mục tiêu rà soát toàn diện, tổ chức lại việc quản lý quỹ nhà công theo hướng tập trung, thống nhất, đồng thời đưa vào khai thác 100% quỹ nhà hiện còn trống. Những căn hộ chưa sử dụng sẽ được xem xét cho thuê hoặc bố trí vào các mục đích phù hợp, đảm bảo nguyên tắc công khai, minh bạch và tránh lãng phí tài sản công.

Đáng chú ý, Hà Nội đặc biệt nhấn mạnh việc xử lý quỹ nhà tái định cư. Thành phố yêu cầu rà soát lại toàn bộ cơ chế, chính sách liên quan, từ tiêu chí đầu tư xây dựng, quy trình phê duyệt đến việc bố trí, mua bán, bàn giao và thanh toán.

Những căn hộ tái định cư bị “ế”, người dân không nhận sẽ được nghiên cứu xử lý linh hoạt, thậm chí chuyển đổi công năng hoặc tích hợp vào các mô hình đa mục tiêu để nâng cao hiệu quả sử dụng.

Song song với đó, các cơ quan chức năng được giao nhiệm vụ chủ động đề xuất giải pháp tăng tỷ lệ lấp đầy quỹ nhà. Một trong những hướng đi được cân nhắc là cho phép công nhân tại các khu công nghiệp thuê lưu trú, hoặc sử dụng làm nhà tạm cư phục vụ giải phóng mặt bằng. Việc hoàn thiện tiêu chí đối tượng được thuê, mua nhà cũng được đặt ra nhằm tháo gỡ các vướng mắc trong ký hợp đồng và triển khai thực tế.

Không dừng lại ở việc khai thác quỹ nhà sẵn có, thành phố còn mở rộng bài toán sang quỹ đất sau di dời các cơ sở giáo dục đại học. Gắn với lộ trình đưa các trường ra khỏi khu vực nội đô, những khu đất này sẽ được nghiên cứu chuyển đổi sang nhà ở xã hội hoặc nhà ở tái định cư nếu đáp ứng điều kiện. Trường hợp không phù hợp, thành phố sẽ tổ chức đấu giá để thu hồi nguồn lực cho ngân sách.

Một ví dụ cụ thể là khu nhà sinh viên A1 tại khu Pháp Vân - Tứ Hiệp, hiện đang được giao nghiên cứu cải tạo, sửa chữa và xem xét chuyển đổi công năng. Đây được xem là phép thử cho hướng đi tận dụng lại quỹ nhà hiện hữu thay vì đầu tư mới hoàn toàn.

Định hướng này không tách rời khỏi bức tranh quy hoạch tổng thể của Thủ đô. Trong báo cáo quy hoạch tầm nhìn dài hạn đang được lấy ý kiến, Hà Nội xác định sẽ tái cấu trúc mạnh mẽ mạng lưới các trường đại học. Những cơ sở có quy mô nhỏ, thiếu quỹ đất hoặc không đáp ứng tiêu chuẩn sẽ phải di dời ra khỏi nội đô.

Theo Thông tư 01/2024/TT-BGDĐT, đến năm 2030, mỗi cơ sở giáo dục đại học phải đảm bảo diện tích tối thiểu 25m2 đất/người học và 2,8m2 sàn/người.

Ở chiều ngược lại, các khu đại học tập trung sẽ được hình thành tại vùng ngoại thành, với hạt nhân là Hòa Lạc - nơi đã có sẵn quỹ đất khoảng 1.000 ha của Đại học Quốc gia Hà Nội. Thành phố dự kiến bổ sung thêm khoảng 1.500 ha đất để phát triển các cơ sở giáo dục, đồng thời quy hoạch thêm các quần thể đại học tại Xuân Mai, Thạch Thất, Sơn Tây và Sóc Sơn, hướng tới hình thành các trung tâm đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo quy mô lớn.

Trong dự thảo Quy hoạch tổng thể Thủ đô đang được lấy ý kiến rộng rãi, Hà Nội định hướng tái cấu trúc toàn diện mạng lưới các cơ sở giáo dục đại học, với trọng tâm là đưa nhiều trường ra khỏi khu vực nội đô.

Theo UBND TP Hà Nội, việc sắp xếp lại hệ thống này không chỉ nhằm nâng cao chất lượng đào tạo mà còn hướng tới phân bổ hợp lý quy mô, ngành nghề, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô và cả nước trong dài hạn.

Một trong những định hướng lớn là giảm tải cho khu vực trung tâm bằng cách phân tán các hoạt động đào tạo ra các khu vực ngoại thành. Thay vì tồn tại rải rác, các trường sẽ được quy hoạch theo mô hình khu, cụm đại học và trung tâm nghiên cứu tập trung, từng bước hình thành các “đô thị đại học” quy mô lớn. Các cơ sở giáo dục sẽ được điều chỉnh, phân bố về các đô thị vệ tinh và các thành phố trong phạm vi Thủ đô, tạo sự liên kết đồng bộ giữa đào tạo, nghiên cứu và phát triển đô thị.

Trong bức tranh đó, khu vực phía Tây được xác định là hạt nhân tăng trưởng, với trung tâm là Hòa Lạc - nơi đang được định hướng trở thành cực phát triển khoa học - công nghệ và giáo dục trọng điểm. Để hỗ trợ cho chiến lược này, thành phố dự kiến đầu tư tuyến Đường sắt đô thị số 5 với tổng mức vốn khoảng 74.000 tỷ đồng, đặt mục tiêu hoàn thành trước năm 2030.