Thành phố Hồ Chí Minh: Hướng tới tiêu chuẩn “ Đô thị sống tốt”

Chợ hoa trên Đại lộ Nguyễn Huệ, Quận 1, TP
Hồ Chí Minh. ( Ảnh: K.V)

Những kết quả đáng ghi nhận

Có thể khẳng định, sau 36 năm được giải phóng, thành phố Hồ Chí Minh đã có sự thay đổi lớn về chỉnh trang đô thị. Sự thay đổi lớn này được thể hiện trên nhiều phương diện về qui mô, hình thức, tốc độ đô thị hóa. Sự thay đổi này thể hiện “Quyết tâm chính trị rất cao” của lãnh đạo và nhân dân thành phố. Chính “Quyết tâm chính trị” đó, giúp thành phố có nhiều phương hướng và những giải pháp để khắc phục những bất cập trong phát triển đô thị của mình.

Mười năm trở lại đây, thành phố Hồ Chí Minh có những bước đột phá trong việc cải tạo đường sá, kênh rạch, thực hiện các dự án có tính chất đòn bẩy để chỉnh trang đô thị. Đó là việc cải tạo hệ thống kênh Nhiêu Lộc-Thị Nghè với việc hàng ngàn căn nhà ổ chuột được di dời. Người dân hàng chục đời nay phải sống ven kênh rạch hôi thối, chật hẹp, được tái định cư ở nơi ở mới sạch sẽ hơn nhiều và rộng thoáng. Tháng 9-2009, Đại lộ Đông – Tây chính thức được thông xe sau hơn 4 năm xây dựng, tạo ra một hành lang giao thông rộng lớn từ quận I đến huyện Bình Chánh, giúp cho thành phố khắc phục đáng kể tình trạng kẹt xe ở nhiều tuyến đường nội ô. Nói như ông Trần Du Lịch – Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội của thành phố Hồ Chí Minh: “Đó là một quyết tâm rất cao mới huy động được nguồn lực tài chính để đầu tư xây dựng các công trình như vậy”. Đến nay, diện mạo đô thị của thành phố Hồ Chí Minh khác xa so với 36 năm trước đây.

Cần có một kiến trúc bài bản

Ba năm trở lại đây, Thành phố Hồ Chí Minh đã tiến hành mở rộng thêm nhiều tuyến đường, nhưng diện mạo đô thị vẫn chưa có sự thay đổi lớn. Cụ thể là hai tuyến đường Đại lộ Đông – Tây, tuyến đường cửa ngõ Nguyễn Văn Trỗi - Nam Kỳ Khởi Nghĩa và cải tạo hệ thống kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè, Thành phố đã không nắm được cơ hội để chỉnh trang đô thị. Đáng lẽ ra trước khi mở rộng, cải tạo các tuyến đường - kênh lớn trên, các nhà kiến trúc cần đề xuất với Uỷ ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh ban hành qui định phải sửa chữa, xây dựng nhà phố với qui mô, kết cấu tương xứng. Tuy nhiên, khi nhiều đoạn đường, kênh rạch được mở rộng xong, thì diện mạo phố sá vẫn là kiến trúc cũ (nhà ống).

Ông Nguyễn Trọng Hòa, Giám đốc Sở Qui hoạch-Kiến trúc thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: “Việc bỏ lỡ cơ hội chỉnh trang diện mạo đô thị là một điều đáng tiếc. Những con đường như: Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Đại lộ Đông – Tây cần thúc đẩy việc xóa nhà ống, thay thế bằng nhà cao tầng phục vụ cho mục đích thương mại, nhưng phải đền bù thỏa đáng có lợi cho dân ”. Một số kiến trúc sư cũng nêu ý kiến là nên khuyến khích các nhà đầu tư mua nhiều căn nhà ống để những xây cao ốc lớn, trên cơ sở được giảm thuế, tạo điều kiện thuận lợi về qui hoạch và xây dựng. Đi trên tuyến đường Nguyễn Văn Trỗi – Nam Kỳ Khởi Nghĩa hôm nay, chúng tôi thấy rất ít những tòa cao ốc lớn, những khu thương mại lớn. Diện mạo đô thị của tuyến đường này chủ yếu vẫn là nhà ống (chiếm hơn 85%). Dọc theo Đại lộ Đông – Tây cũng vậy, những hộ dân bị giải tỏa chỉ tự sửa sang, trang trí lại mặt tiền căn nhà của mình, chứ không thấy sự đột phá nào về xây dựng hiện đại. Ông Trần Văn Thắng ở quận 5 nói: “Dù chúng tôi có sửa mặt tiền đẹp đến đâu, cũng không thể xứng với một con đường thênh thang như thế này”.

Bên cạnh việc qui hoạch, kiến trúc thiếu bài bản về diện mạo đô thị, thành phố Hồ Chí Minh cũng thiếu kiên quyết thực hiện qui hoạch và triển khai phát triển hệ thống giao thông. Chính vì vậy, tình trạng tắc đường, ngập úng có xu thế gia tăng. Khi phố phường chưa có những kiến trúc hiện đại, tầm cỡ, đường sá ùn tắc tắc giao thông, thì việc chỉnh trang đô thị còn rất nhiều việc phải làm.

Bước đột phá thay đổi diện mạo đô thị

Từ trên cao nhìn xuống, thành phố Hồ Chí Minh giống như một đô thị do các hộp diêm kích thước không bằng nhau xếp lại. Đi thực tế trên các tuyến phố, người ta không phân biệt được các mảng kiến trúc đặc trưng nào cả. Điều này cho thấy, diện mạo đô thị của Thành phố không đồng nhất. Điều quan trọng trong kiến trúc hiện nay, Thành phố cần định hình rõ các mảng, các tuyến phố đặc trưng như phố cao tầng, phố biệt thự, phố thương mại…