TP.HCM trước bước ngoặt quy hoạch mới: Đề xuất mở rộng vùng, hình thành 3 hành lang kinh tế

Mới đây, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 09-NQ/TW về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới, trong đó đặt ra yêu cầu xây dựng quy hoạch tổng thể Thành phố bằng tư duy đột phá với tầm nhìn dài hạn 100 năm nhằm phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, tạo không gian và động lực phát triển mới, ổn định, lâu dài, nâng cao năng lực chống chịu biến đổi khí hậu cho Thành phố, vùng TP.HCM.

Đề xuất và xác lập lại khái niệm “Vùng TP.HCM”

Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) vừa có văn bản góp ý Đề cương lập quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm.

Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất mở rộng không gian liên kết vùng và xác lập lại khái niệm “vùng TP.HCM” bao gồm các địa phương liền kề TP.HCM bao gồm các tỉnh trong vùng Đông Nam Bộ (TP.HCM, Thành phố Đồng Nai, tỉnh Tây Ninh) và các tỉnh Đồng Tháp, Lâm Đồng.

HoREA cho biết trước khi hợp nhất một số địa phương, “Vùng TP.HCM” bao gồm TP.HCM, Đồng Nai, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu, Tây Ninh, Long An và Tiền Giang. Trong bối cảnh mới, việc xác định lại phạm vi “Vùng TP.HCM” được cho là cần thiết nhằm hình thành không gian phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng và an ninh mang tính liên kết.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, HoREA đề xuất cụ thể hóa vai trò đô thị toàn cầu, trở thành một trong những trung tâm tài chính, thương mại, logistics, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực Đông Nam Á và châu Á - Thái Bình Dương.

Hình thành các hành lang kinh tế và vành đai kinh tế ven biển, tăng cường kết nối giữa cảng biển, cảng hàng không, cửa khẩu quốc tế, các trung tâm kinh tế và cực tăng trưởng. Đồng thời phát triển các vành đai công nghiệp - đô thị - dịch vụ tại những khu vực động lực.

Hiệp hội cũng đề xuất quy hoạch hệ thống kết cấu hạ tầng khung đồng bộ và hiện đại, đặc biệt là hạ tầng giao thông, hạ tầng số và hạ tầng đổi mới sáng tạo. Hệ thống này cần bảo đảm liên kết nội vùng TP.HCM, kết nối hiệu quả với vùng Đông Nam Bộ, “Vùng TP.HCM”, khu vực và quốc tế.

HoREA cũng nhấn mạnh vai trò của kinh tế biển và logistics trong chiến lược phát triển dài hạn. Theo đó, TP.HCM cần tăng cường liên kết vùng, liên kết quốc tế, phát triển kinh tế biển, logistics và hướng tới trở thành trung tâm hàng hải, logistics quan trọng của khu vực.

Đề xuất lập 3 hành lang kinh tế mới

Đối với cấu trúc không gian phát triển đô thị sau hợp nhất, HoREA đề xuất tái cấu trúc theo mô hình “ba vùng - ba hành lang”. 

Trong đó, 3 vùng gồm vùng TP.HCM (trước đây) là khu vực tập trung phát triển công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp, dịch vụ, tài chính quốc tế. Vùng Bình Dương (trước đây) là khu vực tập trung phát triển công nghiệp, công nghiệp công nghệ cao. Vùng Bà Rịa-Vũng Tàu (trước đây) là vùng phát triển kinh tế biển, du lịch biển, năng lượng sạch, logistics, công nghiệp.

Một đoạn Quốc lộ 22 nối TP.HCM với Tây Ninh. Ảnh: Duy Khánh

3 hành lang chiến lược bao gồm: Hành lang Bắc - Nam dọc theo sông Sài Gòn hướng biển; hành lang phía Đông nối khu vực Cần Giờ - Bà Rịa - Vũng Tàu; hành lang Đông Tây bao gồm 03 trục: Trục kết nối Đồng Nai - Tây Ninh thông qua Quốc lộ 1A và đường Xuyên Á; Trục đường cao tốc Cát Lái - Long Thành - Dầu Giây; Trục kết nối một phần phía Bắc đường Vành đai 4 nối vào đường cao tốc Cát Lái - Long Thành - Dầu Giây.

HoREA cũng lưu ý cần đánh giá kỹ mô hình phát triển tại khu Nam do đặc điểm nền đất yếu, trũng thấp và nguy cơ lún sụt gia tăng. Đây được xem là tín hiệu cho thấy định hướng phát triển bất động sản trong tương lai sẽ không còn chạy theo phong trào, mà buộc phải đặt yếu tố bền vững, khả năng chống chịu hạ tầng và thích ứng biến đổi khí hậu lên hàng đầu.

Ngoài ra, HoREA đề nghị nghiên cứu các giải pháp nâng cao năng lực giao thông công cộng, hướng tới mục tiêu rút ngắn thời gian di chuyển trong đô thị theo mô hình “thành phố 45 phút”, tiến tới “thành phố 30 phút” và “thành phố 20 phút” trong các giai đoạn phát triển 10 - 15 năm.