Hà Nội thông qua quy hoạch 100 năm

Đây là bản quy hoạch có thời hạn dài nhất từ trước đến nay của thành phố, định hình lại toàn bộ cấu trúc không gian, mô hình tăng trưởng, hệ thống giao thông, phân bố dân cư, môi trường và tổ chức kinh tế của Thủ đô trong nhiều thế hệ tới.

Quy hoạch được lập trên toàn bộ địa giới hành chính của Hà Nội với diện tích hơn 3.359 km2, gồm 51 phường và 75 xã. Đồng thời, thành phố mở rộng phạm vi nghiên cứu liên kết với Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình cùng vùng đồng bằng sông Hồng và vùng trung du, miền núi phía Bắc để hình thành mô hình “chùm đô thị hướng tâm”, trong đó Hà Nội đóng vai trò hạt nhân.

Mục tiêu đến năm 2085: Hà Nội trở thành siêu đô thị kết nối toàn cầu

Quan điểm xuyên suốt của quy hoạch là lấy con người làm trung tâm, coi văn hóa là nền tảng phát triển và xây dựng Thủ đô theo định hướng “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”.

Theo lộ trình được đặt ra, đến năm 2035, Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao trong khu vực. Đến năm 2045, thành phố trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Đến năm 2065, Hà Nội được định vị là thành phố toàn cầu có chất lượng sống cao, thuộc nhóm các thủ đô hạnh phúc hàng đầu thế giới. Sau năm 2085, Thủ đô hướng tới mô hình siêu đô thị “Thịnh vượng - Hài hòa - Văn hiến - Bản sắc”, kết nối toàn cầu trên nền tảng giá trị nghìn năm.

Quy mô dân số tối đa 20 triệu người

Quy hoạch dự báo dân số Hà Nội đạt khoảng 14-15 triệu người vào năm 2035, khoảng 15-16 triệu người vào năm 2045 và khoảng 17-19 triệu người vào năm 2065. Trong giai đoạn dài hạn, thành phố đặt giới hạn quy mô dân số tối đa không quá 20 triệu người.

Song song với đó là các mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở quy mô lớn. Hà Nội đặt mục tiêu GRDP giai đoạn 2026-2035 tăng trên 11% mỗi năm, quy mô nền kinh tế đạt khoảng 200 tỷ USD vào năm 2035, GRDP bình quân đầu người tối thiểu 18.800 USD.

Đến năm 2045, quy mô kinh tế dự kiến đạt khoảng 640 tỷ USD, GRDP bình quân đầu người tối thiểu 42.000 USD. Đến năm 2065, GRDP hướng tới khoảng 1.920 tỷ USD, GRDP đầu người tối thiểu 95.000 USD. Sau năm 2085, GRDP đầu người được định hướng đạt tối thiểu 200.000 USD.

Bên cạnh các chỉ tiêu kinh tế, thành phố đặt mục tiêu tuổi thọ trung bình khoảng 79-80 tuổi, số năm sống khỏe từ 70-72 năm và chỉ số hạnh phúc đạt 9,2-9,5/10 vào năm 2065.

Đô thị phát triển theo mô hình “đa tầng - đa lớp”

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của quy hoạch là Hà Nội chuyển từ mô hình phát triển chủ yếu theo chiều ngang sang mô hình đô thị “đa tầng - đa lớp”.

Không gian đô thị được tổ chức theo ba lớp chính gồm không gian ngầm, mặt đất và trên cao.

Ở dưới lòng đất, thành phố quy hoạch nhiều tầng chức năng. Tầng nông từ mặt đất đến độ sâu 15 m được ưu tiên cho thương mại, đường đi bộ ngầm, bãi đỗ xe và hạ tầng kỹ thuật. Tầng trung từ 15-30 m bố trí đường sắt đô thị, kho bãi ngầm và công trình phòng tránh thiên tai. Tầng cận sâu từ 30-50 m dành cho hạ tầng chiến lược, hệ thống trữ nước ngầm và công trình quốc phòng, an ninh. Tầng sâu dưới 50 m được bảo vệ như quỹ dự trữ lâu dài.

Hà Nội đặt mục tiêu tỷ lệ xây dựng không gian ngầm tại khu vực trung tâm đạt trên 20% vào năm 2045 và khoảng 40% vào năm 2065.

Trên mặt đất, thành phố ưu tiên không gian cho cây xanh, mặt nước, công trình công cộng và bảo tồn di sản. Trên cao, Hà Nội định hướng phát triển các tổ hợp cao tầng gắn với giao thông công cộng, cầu đi bộ trên cao và các hoạt động kinh tế mới như taxi bay, drone và logistics trên không.

Trong cấu trúc “đa lớp”, mỗi khu vực đô thị được yêu cầu đồng thời đáp ứng bốn lớp giá trị gồm di sản - văn hóa, sinh thái - tự nhiên, xã hội - cộng đồng và kinh tế - hạ tầng số.

Phương án sắp xếp và tổ chức không gian trên địa bàn Hà Nội, theo quy hoạch thủ đô giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Ảnh: UBND TP Hà Nội.

Sông Hồng trở thành trục phát triển trung tâm

Trong quy hoạch này, sông Hồng được xác định là trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo và là động lực phát triển mới của Thủ đô.

Theo quy hoạch, Hà Nội sẽ phát triển đại lộ cảnh quan sông Hồng, kết nối các cực tăng trưởng hai bên bờ sông, mở rộng không gian đô thị về phía Đông và phía Bắc.

Các khu vực ven sông được tổ chức lại theo hướng tăng diện tích công viên, quảng trường, không gian văn hóa, du lịch và hệ thống giao thông dọc sông.

Giai đoạn đầu của đại lộ cảnh quan sông Hồng sẽ triển khai trên đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở. Các giai đoạn tiếp theo sẽ mở rộng đến toàn bộ ranh giới phát triển đô thị của thành phố.

Bên cạnh sông Hồng, Hà Nội cũng đặt mục tiêu cải tạo các dòng sông như Sông Tô Lịch, Sông Nhuệ, Sông Đáy, Sông Tích và Sông Cầu Bây thông qua hệ thống hồ điều hòa, bể trữ nước ngầm, nhà máy xử lý nước thải và các công trình tiêu thoát nước.

6 vùng đô thị liên kết và 9 trục động lực

Quy hoạch xác định vùng đô thị Hà Nội phát triển theo sáu hướng liên kết.

Phía Bắc kết nối với Thái Nguyên, Sông Công và Phổ Yên để phát triển y tế, giáo dục và công nghiệp công nghệ cao.

Phía Đông Bắc kết nối với Bắc Ninh, Từ Sơn và Thuận Thành, hình thành chuỗi đô thị công nghiệp, dịch vụ và logistics.

Phía Đông Nam gắn với Văn Giang, Mỹ Hào, Phố Nối và Phố Hiến của Hưng Yên, phát triển đô thị sinh thái và thương mại dịch vụ.

Phía Nam kết nối với Duy Tiên, Phủ Lý, Tam Điệp và Ninh Bình, phát triển y tế, giáo dục và du lịch.

Phía Tây kết nối với Vĩnh Yên, Phúc Yên, Việt Trì, Hòa Bình và Lương Sơn, phát triển nghỉ dưỡng, công nghiệp sạch và du lịch văn hóa.

Phía Đông kết nối với Hải Dương và Chí Linh để mở hành lang ra biển.

Song song với đó, Hà Nội xác lập chín trục động lực phát triển gồm các hướng Nhật Tân - Nội Bài, Hồ Tây - Cổ Loa - Gia Bình, Quốc lộ 5, Quốc lộ 1A, Quốc lộ 21B, Quốc lộ 6, Đại lộ Thăng Long, Tây Thăng Long và đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Mạng lưới vành đai mở rộng không gian đô thị

Theo quy hoạch, hệ thống giao thông sẽ là công cụ dẫn dắt phát triển.

Các tuyến Đường Vành đai 4, Vành đai 4,5 và Vành đai 5 được xác định là các trục phát triển kinh tế và đô thị mới.

Khu vực bên trong Vành đai 3 tập trung tái cấu trúc theo mô hình đô thị nén, tăng cường phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD), khai thác mạnh không gian ngầm và kiểm soát phương tiện cá nhân vào khu vực trung tâm.

Vành đai 3,5 được định hướng trở thành khu vực phát triển các đô thị mới đồng bộ, đồng thời thu hút dân cư và dịch vụ xã hội để hỗ trợ chiến lược giãn dân khỏi khu vực lõi đô thị.

Vành đai 4 đóng vai trò “xương sống” của giai đoạn phát triển mới, kết nối Hà Nội với Hưng Yên và Bắc Ninh, đồng thời tạo điều kiện hình thành các cụm đô thị - logistics hiện đại.

Hà Nội quy hoạch 150 điểm TOD

Hà Nội dự kiến hình thành khoảng 5-10 trung tâm TOD cấp quốc gia, liên vùng; 20-30 trung tâm TOD cấp thành phố và từ 120-150 điểm TOD cấp khu vực.

Các trung tâm TOD sẽ được tổ chức xung quanh các ga đường sắt đô thị và đầu mối giao thông lớn, tích hợp đồng bộ nhà ở, thương mại, dịch vụ, văn phòng và không gian công cộng. Đây được xem là hạt nhân phát triển các khu đô thị mới, đồng thời góp phần giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Quy hoạch sân bay thứ hai ở phía Nam

Bên cạnh Cảng hàng không quốc tế Nội Bài, Hà Nội quy hoạch thêm sân bay thứ hai ở khu vực phía Nam.

Khu vực này được định hướng phát triển theo mô hình đô thị sân bay, kết hợp trung tâm logistics, cảng cạn và khu thương mại tự do. Cùng với đó, mạng lưới đường sắt liên vùng và đường sắt tốc độ cao sẽ kết nối Nội Bài, sân bay Gia Bình và sân bay thứ hai phía Nam.

Kinh tế số, taxi bay và dịch vụ cho người cao tuổi

Ngoài các ngành kinh tế truyền thống, Hà Nội định hướng phát triển mạnh kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế bạc và kinh tế không gian tầm thấp.

Kinh tế không gian tầm thấp khai thác vùng không gian dưới 3.000 m cho taxi bay, drone, vận chuyển y tế, logistics và giám sát hạ tầng.

Khu Công nghệ cao Hòa Lạc được xác định là hạt nhân nghiên cứu và sản xuất công nghệ liên quan đến lĩnh vực này.

Trong khi đó, kinh tế bạc tập trung phát triển các dịch vụ y tế, chăm sóc sức khỏe, nhà ở, du lịch và dịch vụ cộng đồng cho người cao tuổi.

Bảo tồn di sản và mở rộng hồ sơ đề cử UNESCO

Quy hoạch dành dung lượng lớn cho bảo tồn văn hóa và xây dựng bản sắc đô thị.

Ngoài việc bảo tồn các không gian như Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Phố cổ Hà Nội và Hồ Hoàn Kiếm, thành phố sẽ nghiên cứu đề xuất UNESCO công nhận thêm các di sản như Làng gốm Bát Tràng, Thành Cổ Loa, Quần thể thắng cảnh Hương Sơn, Cầu Long Biên và khu di tích K9 - Đá Chông.

Thành phố cũng sẽ đầu tư thêm các bảo tàng, thư viện, không gian sáng tạo, trung tâm biểu diễn nghệ thuật và trường quay hiện đại.

Hình thành vành đai xanh và tuyến du lịch di sản

Một nội dung đáng chú ý khác là việc thiết lập “Vòng cung Xanh - Tâm linh” ở phía Tây và phía Nam Thủ đô.

Không gian này kết nối các điểm như Đền Gióng, Vườn quốc gia Ba Vì, Chùa Hương, Khu du lịch Tam Chúc và Quần thể danh thắng Tràng An.

Theo quy hoạch, khu vực này vừa đóng vai trò vùng đệm sinh thái chiến lược, vừa là không gian phát triển tuyến du lịch “Con đường Di sản và Tâm linh” kết nối Hà Nội với Ninh Bình.

Với quy hoạch tầm nhìn 100 năm, Hà Nội đặt ra khung phát triển dài hạn cho một đô thị có quy mô dân số tối đa 20 triệu người, tổ chức theo mô hình đa tầng, đa cực và liên kết chặt chẽ với toàn vùng phía Bắc. Sông Hồng được đưa trở lại vị trí trung tâm trong cấu trúc không gian, trong khi các tuyến vành đai, sân bay, đường sắt và các ngành kinh tế mới được kỳ vọng sẽ mở ra một giai đoạn phát triển mới của Thủ đô.