Năm 2006, phục vụ công trình thủy điện Bản Vẽ, trên 2.000 hộ dân huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An, được đưa đến khu tái định cư (TĐC) mới, chủ yếu tập trung tại hai xã Thanh Sơn và Ngọc Lâm, huyện Thanh Chương. Hơn 4 năm trôi qua, do một số bất cập trong việc xây dựng các khu TĐC, cuộc sống của người dân chưa thực sự ổn định...

Trường học đóng cửa.
Đâu là nguyên nguyên nhân?
Theo số liệu từ UBND huyện Thanh Chương, hiện xã Thanh Sơn có 1.082 hộ được di dời từ xã Kim Đa và Hữu Dương, huyện Tương Dương về. Từ đầu năm 2011 đến nay nhiều hộ đã trở về quê cũ, trong đó bản Nhạn Cán có 17 hộ, bản Đại Sơn 13 hộ, bản Xốp Lằm 4 hộ và bản Chà Coong 1 hộ. Hiện xã có 16 thôn bản thì mới giao đất sản xuất được 10 thôn bản. Trên địa bàn xã có 19 trang trại của người dân quanh vùng đã làm trước đó, do một số khúc mắc trong công tác thu hồi diện tích đất nên số đất này vẫn chưa có chủ. Vì thế, việc giao đất cho dân khu TĐC có chậm lại.
Hiện UBND xã Thanh Sơn đang đề nghị cấp trên hỗ trợ để nhanh chóng giải quyết vấn đề này nhưng đến nay xem ra tiến độ sẽ vẫn còn chậm dài dài. Còn tại xã Ngọc Lâm có 1.353 hộ, được chuyển từ 4 xã Kim Tiến, Hữu Khuông, Hữu Dương, Luân Mai, huyện Tương Dương xuống. Xã này cũng mới giao đất sản xuất được cho 7/14 bản, vì vậy người dân bỏ về quê cũ làm ăn rất đông.
Về mặt tổng thể, các khu TĐC được quy hoạch xây dựng khá bài bản, khang trang. Nhưng có đi sâu tìm hiểu mới thấy, còn không ít những điều bất cập. Điểm dễ nhận thấy đầu tiên là các bể nước, nhà tắm xây dựng bị bỏ hoang, nhiều đoạn ống và đường dẫn nước bị vỡ hoặc không có nước… Hình ảnh nổi bật của việc xây dựng không hợp lý là tại bản Nòng, xã Ngọc Lâm, hàng chục ngôi nhà hoang nằm theo hàng lối trên đồi.
Anh Lô Văn Thiết, người dân ở khu TĐC cho biết: "Công trình bỏ hoang ở đây thì nhiều, xây xong rồi nhưng họ không ở vì chê cao quá, chê không có nước...". Theo tìm hiểu, cả khu có 17 ngôi nhà bị bỏ hoang, phần lớn trong số này đã bị đập phá tan hoang chỉ còn lại mấy bức tường, một số nơi để trâu bò phóng uế…, bên cạnh đó các bể nước cũng chịu cảnh khô khốc; có lẽ còn khá nguyên vẹn là đường điện dẫn vào khu nhà. Gần đó, trường mầm non của bản Nòng được xây dựng khang trang nhưng cũng bị bỏ hoang. Nhà văn hóa của bản nằm bên cạnh cũng rơi vào thảm cảnh tương tự. Theo số liệu thống kê của xã Ngọc Lâm đã có 219 người bỏ về quê cũ, trong đó nhiều nhất là bản Kim Hồng, Nhạn Mai, bản Nòng…
Sao lại “đá bóng” trách nhiệm?
Trao đổi với PV, ông Nguyễn Hữu Vinh, Chủ tịch UBND huyện Thanh Chương thừa nhận chuyện thiếu nước và chưa có đất sản xuất của một bộ phận người dân ở khu TĐC là đúng. Ông Vinh giải thích: "Vì một số hộ dân xuống TĐC trước đã lấn chiếm đất của những hộ đến sau để sản xuất, mặt khác một số công trình người dân chê cao quá họ không ở được".
Về cách giải quyết tình trạng này, ông Nguyễn Hữu Vinh nói: "Việc khai hoang và chia đất cho dân đều được giao cho Ban quản lý thủy điện 2 chứ không giao cho UBND huyện Thanh Chương. Huyện chỉ làm công tác bàn giao đất, bồi thường giải phóng mặt bằng". Còn ông Nguyễn Quốc Toản, Phó Ban quản lý Dự án Thủy điện 2 cho biết: "Việc xây dựng cơ sở vật chất khu TĐC chúng tôi đã làm hết trách nhiệm. Cơ sở vật chất đầu tư đồng bộ, khoa học... còn được đánh giá là khu TĐC kiểu mẫu. Về đất sản xuất thì đã đền bù, giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, do chính quyền địa phương quản lý kém nên để cho người dân bản địa chiếm đất của dân TĐC".
Trước đó, ngày 9-2-2011, ông Huỳnh Thanh Điền, Phó chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An ký văn bản số 538/UBND-CN giao UBND huyện Thanh Chương phối hợp với Ban quản lý thủy điện 2 khẩn trương công tác bàn giao đất sản xuất trước ngày 15-5-2011 để đồng bào tái định cư nhanh chóng ổn định đời sống. Đến nay thời hạn để thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh đã gần hết, thế mà các bên liên quan vẫn đang đùn đẩy trách nhiệm. Không rõ đến khi nào bà con phải di dời đến khu TĐC mới có được cuộc sống mưu sinh "an cư lạc nghiệp" đây?



