Nợ xấu là vấn đề các NH đang tập trung xử lý để tái cơ cấu nhằm thực hiện chiến lược phát triển dài hạn. Cùng với giải pháp gần đây là bán nợ cho VAMC, các NHTM cũng tích cực thực hiện các giải pháp tự xử lý. Tuy nhiên, điều này không dễ dàng bởi tự giải quyết nợ xấu đang vướng ở khâu xử lý tài sản đảm bảo.

Tự xử lý không dễ

Theo số liệu thống kê của NHNN, tính đến hết quý III-2013, tổng nợ xấu nội bảng của toàn hệ thống NHTM hơn 142.000 tỷ đồng, chiếm 4,62% tổng dư nợ, tăng 20,2% so với cuối năm 2012. Để xử lý khối nợ xấu này các NH đã tiến hành nhiều giải pháp như trích lập dự phòng rủi ro, bán tài sản thế chấp để thu hồi nợ và bán nợ cho VAMC.

Với giải pháp tự xử lý nợ xấu, các NH phải phát mãi tài sản để thu tiền mặt, nếu không thu được bằng tiền thì thu bằng tài sản nhưng thương lượng với khách hàng để định giá lại. Việc cơ cấu nợ với 2 điều kiện: NH tuân thủ quy định của NHNN sau khi cơ cấu nợ và khách hàng phải trả được nợ theo lịch cơ cấu nợ.

Tuy nhiên, sau một thời gian tự xử lý nợ xấu, nhiều NH cho biết vướng mắc lớn nhất trong việc tự xử lý của NH là tài sản đảm bảo. Bởi hiện tại, các khoản nợ xấu khi đưa qua thi hành án chưa được xử lý suôn sẻ. Do đó kể từ lúc thu hồi tài sản, bán được tài sản để thu hồi được nợ NH phải mất nhiều năm. Cùng với đó thị trường bất động sản hiện đang đóng băng nên bán tài sản cũng rất khó.

Theo ông Trần Ngọc Thành, Giám đốc MHB chi nhánh Sài Gòn, trong việc giải quyết nợ xấu hầu như chưa có NH nào tự động bán tài sản thế chấp để thu nợ, bởi quá trình này rất nhiêu khê. Đơn cử một cá nhân vay NH làm ăn, khi kinh doanh thua lỗ, khách hàng bỏ trốn, căn nhà thế chấp lại đang cho thuê.

Khi NH đưa đơn ra tòa án để phát mãi, tòa xác nhận khách hàng này có cư trú ở đây nhưng đã bỏ nhà nên trả đơn lại không thụ lý, do đó NH không thể thu tài sản được. Từ lúc nợ của khách hàng chuyển sang nhóm 3 NH đã bắt đầu tiến hành các thủ tục chứ không phải chờ đến khi chuyển sang nhóm 5, nhưng từ khi tham gia vào giải pháp thu nợ cho đến lúc thu được nợ mất 3-4 năm là chuyện bình thường.

Nguyên nhân vì việc giải quyết của tòa án chưa ủng hộ tích cực cho NH. Trước đây, khoảng năm 1999-2000, đã từng có quy định cho phép NH được phép bán tài sản nhưng cho đến nay chưa có NH nào bán được, nên không NH nào tự xử lý tài sản được. Do đó, hiện nay ngoài khởi kiện bán tài sản thu hồi nợ, MHB phải tăng cường tích cực phân loại nợ, trích lập dự phòng rủi ro, xử lý quỹ dự phòng để giải quyết nợ và bán nợ cho VAMC để giảm bớt nợ xấu.

Chưa được hỗ trợ

Nhiều NH cũng cho biết, nếu liệt kê cụ thể sẽ có NH ghim hồ sơ đến 10 năm chưa bán được, nhưng có NH mới chỉ 1 tháng đã bán được. Việc bán tài sản đảm bảo tùy vào hồ sơ cụ thể, tùy vào quan điểm hỗ trợ của từng địa phương. Thí dụ có nơi khi đưa đơn ra tòa, tòa án dẫn chứng Hiến pháp Việt Nam, theo đó muốn xử lý tài sản đảm bảo là nhà ở của người dân phải tìm chỗ ở khác cho người dân tòa mới xử lý.

Hiện nay, tốc độ các hồ sơ qua thi hành án cũng như đấu giá tài sản để thu hồi nợ, xử lý nợ xấu thực hiện rất chậm, vì rất nhiều thủ tục cũng như pháp luật còn kẽ hở nên người vay có thể biện dẫn để kéo dài thời gian.

Xử lý tài sản đảm bảo để thu hồi nợ khi khách hàng mất khả năng chi trả
là điều không dễ vì nhiêu khê thủ tục. Ảnh: L. THANH

Ông Nguyễn Hữu Đặng, Tổng giám đốc HDBank, nhận định lâu nay công tác xử lý nợ xấu và hỗ trợ xử lý nợ không ai đề cập đến. NH cho vay đã có tài sản thế chấp, có công chứng, đăng ký tài sản đảm bảo nhưng khi xảy ra trường hợp nợ xấu, không trả được nợ, NH không được chủ động bán tài sản đảm bảo mà phải thông qua cơ quan tòa án, thi hành án.

“Chúng tôi đã từng có món nợ kéo dài đến 10 năm, đi qua 6 vòng sơ thẩm, phúc thẩm sau đó mới ra được bản án. Việc này tốn nhiều thời gian của các NH, làm cho tốc độ xử lý nợ xấu của NH chậm đi. Hay khi xử lý nợ xấu bán tài sản giữa các tỉnh, thành phố cũng quy định khác nhau. Chẳng hạn khi phát mãi tài sản không có người mua, NH chấp nhận lấy tài sản đó để cấn nợ, ở TPHCM không cho phép trong khi các tỉnh, thành khác cho phép. Việc này nhiều NH kiến nghị rất cần được sửa để thống nhất” - ông Đặng cho biết.

Nhìn nhận về vấn đề xử lý tài sản thế chấp để thu hồi nợ, TS. Trần Du Lịch, Ủy viên Ủy ban kinh tế Quốc hội, cho biết: Nếu trước đó NH định giá tài sản thế chấp 100 tỷ đồng, nhưng hiện tại bất động sản đóng băng, có thể định giá lại, hạ xuống 70 tỷ đồng, 50 tỷ đồng hoặc thậm chí 30 tỷ đồng để bán và NH chịu mất mát có được không?

Bởi thời gian trước, nhiều NH cho thế chấp bất động sản với giá quá cao, nhiều trường hợp nâng giá lên khi cho vay, tạo tài sản ảo, giờ phải chấp nhận kéo xuống. NH phải chấp nhận mất tài sản để cân đối tài sản thật chứ không phải cân đối tài sản ảo, nhân cơ hội này để kéo giá bất động sản xuống. Nhưng qua tiếp xúc, nhiều NH báo cáo không thể nào bán tài sản thế chấp là bất động sản được, vì phải qua bao nhiêu quy trình, thủ tục và mất rất nhiều năm.

Hơn nữa, xử lý tài sản là nhà ở còn liên quan đến vấn đề dân sự, chính trị xã hội. Muốn đuổi người dân ra khỏi nhà để thu hồi tài sản phải có nhà cho họ ở là đúng, vì ở các nước cũng vậy. Tuy nhiên, ở nhiều nước, Nhà nước có nhà ở xã hội cho thuê, khi xử lý tài sản đảm bảo thế chấp, họ chuyển người vay qua nhà thuê thì dù đã mất tài sản sở hữu nhưng vẫn có chỗ ở. Còn ở Việt Nam không có nên không thể làm như vậy.

Khi nghiên cứu quy trình về xử lý tài sản thế chấp, tôi cảm thấy thủ tục rất nhiêu khê. Hồi đầu năm, khi bàn việc xử lý nợ xấu, tôi đề nghị Chính phủ và NHNN, đối với những khoản vay đến hạn nhưng không trả được nợ mà có tài sản là bất động sản thế chấp, nên cho phép NH cầm tài sản đó đấu giá bán.

TS. Trần Du Lịch

Đỗ Linh (Sài gòn Đầu tư)
Mọi thông tin bài vở hoặc ý kiến đóng góp cũng như thắc mắc liên quan đến thị trường bất động sản xin gửi về địa chỉ email: banbientap@cafeland.vn; Đường dây nóng: 0942.825.711.

Ý kiến của bạn

Tên dự án Triệu đồng
Prosper Plaza 865 - 1,236
Tabudec Plaza 1,260 - 1,855
Tòa P1 Imperial Plaza 1,989 - 3,570
Condetel Carava Resort 2,200 - 3,064
Airlink City 390 - 878
Vision Bình Tân 750 - 1,283
Park View Tower Hoàng Mai 1,221 - 1,714
Cityland Park Hills 2,000 - 5,333
Mandarin Garden 2 2,010 - 3,900
Luxury Apartment 2,340 - 3,900
CafeLand.vn là Tạp chí bất động sản hàng đầu tại Việt Nam và duy nhất chuyên về bất động sản. Cung cấp cho các độc giả những thông tin chính xác và những góc nhìn phân tích nhận định về thị trường bất động sản từ các chuyên gia trong ngành. Ngoài ra, CafeLand còn cung cấp cho độc giả tất cả các thông tin về sự kiên, dự án, các xu hướng phong thủy, nhà ở để các bạn có cái nhìn tổng quan hơn về thông tin bất động sản tại Việt Nam.