Có gì trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm vừa được thông qua?

Trình bày tờ trình, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, Quy hoạch được xây dựng theo các giai đoạn rõ ràng gồm: Giai đoạn ngắn hạn đến năm 2035, trung hạn đến năm 2045, dài hạn đến năm 2065 và tầm nhìn chiến lược 100 năm.

Hà Nội định hướng sau năm 2065 dân số không quá 20 triệu

Mục tiêu đến năm 2035 Thủ đô Hà Nội cơ bản trở thành thành phố Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc, là trung tâm kinh tế, giáo dục, y tế và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Đến năm 2045, hội tụ tri thức và công nghệ toàn cầu, ngang tầm thủ đô các nước phát triển. Đến năm 2065 và sau năm 2065, trở thành Thành phố toàn cầu, thuộc nhóm các thủ đô quốc tế có chất lượng sống và hạnh phúc cao nhất thế giới.

HĐND TP Hà Nội đã thông qua nghị quyết Quy hoạch tổng thể thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Định hình cấu trúc đô thị theo không gian phát triển mở: “Đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”; lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo, trung tâm, gắn kết chặt chẽ với Vùng Thủ đô, Vùng đồng bằng sông Hồng, Vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế.

Tầm nhìn đến 100 năm (sau 2065), Thủ đô Hà Nội là thành phố toàn cầu, đại đô thị Văn hiến - Thông minh - Sáng tạo - Sinh thái tiêu biểu trên thế giới, hình thành hoàn chỉnh cấu trúc đô thị đa tầng và nền kinh tế không gian. Cơ cấu kinh tế dịch chuyển trọng tâm sang công nghiệp văn hóa, du lịch, chăm sóc sức khỏe, thương mại, tài chính, logistics, không gian sáng tạo và nông nghiệp đô thị ứng dụng công nghệ cao. Quy mô dân số ổn định ở ngưỡng không quá 20 triệu.

11 nhóm giải pháp đột phá

Đồ án đề xuất 11 nhóm giải pháp đột phá. Trong đó nổi bật là tăng cường liên kết vùng; phát triển đô thị theo mô hình TOD lấy giao thông công cộng làm trung tâm; hình thành các cực tăng trưởng mới để giãn dân khu vực nội đô; xây dựng đô thị thông minh, xanh và bền vững; tái thiết đô thị có chọn lọc; khai thác không gian đa tầng, đa lớp; phát triển sân bay thứ hai của vùng Thủ đô tại phía Nam; đồng thời giải quyết căn bản các vấn đề môi trường.

Về không gian phát triển, vùng đô thị Hà Nội được tổ chức theo mô hình “chùm đô thị hướng tâm”, với đô thị trung tâm là hạt nhân, giữ vai trò kết nối vùng và quốc tế. Các đô thị vệ tinh được phân vai chức năng rõ ràng, góp phần chia sẻ áp lực dân số và tạo động lực phát triển cho toàn vùng.

Quy hoạch xác định 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực. Các trục này đóng vai trò như “xương sống” kết nối các khu vực, hình thành hệ sinh thái không gian kinh tế đô thị đồng bộ và hiện đại.

Một tuyến phố trung tâm Hà Nội

Trong bối cảnh quỹ đất ngày càng hạn chế, quy hoạch chuyển hướng khai thác không gian theo chiều đứng (đa tầng) và tích hợp đa giá trị trong cùng một không gian (đa lớp), bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường.

Không gian đô thị được tổ chức theo 3 tầng chức năng chính, bao gồm không gian ngầm cho hạ tầng và dịch vụ; không gian mặt đất và tầm thấp cho sinh hoạt và giao thông và không gian trên cao gắn với các mô hình phát triển mới trong tương lai.

Cấu trúc đô thị đa lớp cũng được hình thành trên nền tảng các lớp giá trị gồm di sản - văn hóa, sinh thái - tự nhiên và kinh tế - số hóa. Việc kiểm soát ranh giới phát triển đô thị được đặt ra chặt chẽ nhằm hạn chế tình trạng phát triển lan tỏa, đồng thời thúc đẩy phát triển đô thị nén tại các khu vực giao thông công cộng.

Quy hoạch triển khai theo từng giai đoạn 5 năm

Để bảo đảm tính khả thi, quy hoạch được cụ thể hóa thành các kế hoạch triển khai theo từng giai đoạn 5 năm và hằng năm, gắn chặt với kế hoạch đầu tư công và phát triển kinh tế - xã hội của thành phố. Các quy hoạch cấp dưới và quy hoạch ngành, lĩnh vực cũng sẽ được rà soát, điều chỉnh để bảo đảm thống nhất với định hướng tổng thể.

Trong giai đoạn 2026-2030, Hà Nội ưu tiên hoàn thiện các tuyến vành đai, các trục giao thông hướng tâm, hệ thống cầu vượt sông, đồng thời đẩy nhanh tiến độ các tuyến đường sắt đô thị và các dự án xử lý môi trường cấp bách. Giai đoạn tiếp theo sẽ tập trung hoàn thiện mạng lưới hạ tầng, xây dựng sân bay thứ hai và các trung tâm y tế, giáo dục quy mô lớn.

Để hiện thực hóa quy hoạch, vấn đề huy động nguồn lực được xác định là then chốt. Theo dự báo, giai đoạn 2026-2035, Hà Nội cần khoảng 11 triệu tỷ đồng để định hình khung hạ tầng chiến lược; giai đoạn 2036-2045 cần khoảng 25,3 triệu tỷ đồng để mở rộng và bứt phá; và giai đoạn 2046-2065, nhu cầu vốn có thể lên tới hơn 100 triệu tỷ đồng để hoàn thiện cấu trúc đô thị đa tầng và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0".

Trong bối cảnh đó, thành phố sẽ ưu tiên phân bổ nguồn lực vào các lĩnh vực then chốt như hệ thống đường sắt đô thị, hạ tầng số và các tổ hợp y tế, giáo dục chất lượng cao, qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa và thu hút mạnh mẽ nguồn lực xã hội tham gia đầu tư.

Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý quy hoạch sẽ được đẩy mạnh, thông qua hệ thống dữ liệu không gian và bản sao số, nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý.