Vì sao lãi suất liên ngân hàng leo lên 17%?

Lãi suất trên thị trường liên ngân hàng tăng mạnh những ngày đầu tháng 2/2026

Theo báo cáo đánh giá nhanh của Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), lãi suất qua đêm – kỳ hạn chủ chốt giữa các ngân hàng – đã tăng liên tục trong ba ngày và đạt đỉnh vào 3/2 trước khi hạ nhiệt về quanh 9,5%/năm.

Để ổn định thị trường, Ngân hàng Nhà nước đã nhanh chóng bơm thanh khoản thông qua nghiệp vụ mua kỳ hạn giấy tờ có giá với tổng giá trị khoảng 161.000 tỷ đồng trong hai phiên 2–3/2, đồng thời thực hiện các giao dịch hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn.

Chênh lệch tín dụng – huy động nới rộng

Theo KBSV, nguyên nhân cốt lõi đến từ sự mất cân đối giữa tăng trưởng cho vay và huy động vốn.

Trong năm 2025, môi trường lãi suất thấp khiến kênh tiền gửi kém hấp dẫn, làm tăng trưởng huy động chỉ đạt 15,1% từ đầu năm, trong khi tín dụng tăng mạnh tới 19,6%. Chênh lệch này khiến tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) của nhóm 15 ngân hàng lớn mà KBSV theo dõi tăng lên 115%, cao hơn mức 110% hồi đầu năm.

Khi LDR tăng cao, các ngân hàng buộc phải đẩy mạnh huy động vốn để đảm bảo thanh khoản, qua đó khiến chi phí vốn và lãi suất liên ngân hàng tăng theo.

KBSV cho biết, những năm gần đây tín dụng thường chỉ tăng 13–15%, mức được xem là phù hợp với khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế. Việc tín dụng năm 2025 tăng vượt mặt bằng lịch sử khoảng 5,5% khiến hệ thống cần thêm thời gian để bù đắp nguồn vốn thiếu hụt, ước tính khoảng 6 tháng.

Tiền mặt “ra khỏi” hệ thống do yếu tố thuế

Một yếu tố khác đến từ thay đổi chính sách thuế với hộ kinh doanh từ năm 2026.

Ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế được nâng lên 500 triệu đồng/năm và được khấu trừ trước khi tính thuế. Theo KBSV, điều này có thể khiến một bộ phận hộ kinh doanh hạn chế giao dịch chuyển khoản, ưu tiên tiền mặt để giảm kê khai doanh thu.

Xu hướng này làm gia tăng lượng tiền lưu thông ngoài ngân hàng, gián tiếp rút bớt thanh khoản khỏi hệ thống.

Dựa trên dữ liệu của cơ quan thuế, KBSV ước tính khoảng 240.000 hộ kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng. Số tiền mặt có thể được giữ ngoài hệ thống vào khoảng 24.000 tỷ đồng mỗi quý, tương đương 0,15% tổng tiền gửi. Dù quy mô không lớn, tác động tâm lý trong giai đoạn đầu áp dụng chính sách có thể khiến con số thực tế cao hơn.

Áp lực mùa vụ trước Tết

Bên cạnh các yếu tố cấu trúc, nhu cầu tiền mặt tăng theo chu kỳ trước Tết cũng khiến thanh khoản hệ thống căng thẳng.

Doanh nghiệp thường tăng chi trả lương thưởng, tạm ứng và thanh toán hàng hóa, trong khi người dân đẩy mạnh chi tiêu, khiến dòng tiền rút khỏi ngân hàng nhiều hơn trong quý I. Theo quy luật hằng năm, lãi suất liên ngân hàng thường tăng trong giai đoạn này và hạ nhiệt trở lại sau Tết.

Lãi suất có thể hạ nhiệt từ quý 2

Tổng hợp các yếu tố trên, KBSV nhận định áp lực mất cân đối nguồn vốn có thể kéo dài đến hết quý 1/2026. Tuy vậy, khi huy động vốn cải thiện nhờ lãi suất tiền gửi tăng, tác động chính sách thuế giảm dần và nhu cầu tiền mặt mùa vụ đi qua, thanh khoản hệ thống được kỳ vọng sẽ ổn định hơn.

Mặt bằng lãi suất vì vậy khó quay lại mức rất thấp như trước, song có thể dần hạ nhiệt và tạo nền ổn định từ quý 2.

>>> Xem thêm Cập nhật lãi suất ngân hàng