Từ Liêm: Từ nơi hoang vu ngoại thành lên hai quận lớn

Một góc Từ Liêm nhìn từ trên cao.

Vùng đất Từ Liêm bây giờ có lịch sử từ lâu đời. Từ Liêm có từ đầu Công nguyên thuộc huyện Luy Lâu, sau thuộc quận Giao Chỉ. Năm 621 sau Công nguyên, Từ Liêm được thành lập cùng Ô Diên và Vũ Lập thuộc Từ Châu.

Thời Lý - Trần, Từ Liêm thuộc quận Vĩnh Khang, sau đó thuộc phủ Quốc Oai trấn Sơn Tây thời Lê – Tây Sơn và đầu Nguyễn. Đến năm Minh Mệnh thứ 12 (1831), vùng đất này trở thành một trong 3 huyện của phủ Hoài Đức, Hà Nội.

Trở lại những năm 1954, lúc này thành phố Hà Nội chia thành 8 quận, đặt tên từ Quận 1 đến Quận 8. Đến ngày 31/5/1961, theo Quyết định số 78/QĐ-CP, thành phố Hà Nội mở rộng, sáp nhập một số xã thuộc huyện Hoài Đức, Đan Phượng tỉnh Hà Đông với quận 5 và quận 6 ngoại thành Hà Nội, lập ra huyện Từ Liêm gồm 26 xã (Cổ Nhuế, Dịch Vọng, Đông Ngạc, Hữu Hưng, Liên Mạc, Mai Dịch, Mễ Trì, Minh Khai, Mỹ Đình, Nghĩa Đô, Nhân Chính, Nhật Tân, Phú Diễn, Phú Thượng, Quảng An, Tây Tựu, Thượng Cát, Thụy Phương, Trung Hòa, Trung Văn, Tứ Liên, Xuân Đỉnh, Xuân La, Xuân Phương, Yên Hòa, Yên Lãng).

Huyện Từ Liêm lúc đấy có diện tích đất trên 114 km2, dân số khoảng 12 vạn người. Từ Liêm trải qua nhiều lần chia tách để lập nên các quận mới. Mở đầu là việc bàn giao 2 xã về khu phố Đống Đa năm 1974. Đến 1996, huyện tiếp tục bàn giao 5 xã để thành lập quận Tây Hồ và bàn giao hơn 160 ha đất cho quận Thanh Xuân. Đặc biệt, từ 30/8/1997, Từ Liêm tách 4 thị trấn và 3 xã để thành lập quận Cầu Giấy vào ngày 30/8/1997. Như vậy, từ khi thành lập huyện, Từ Liêm đã chuyển gần 1/3 diện tích đất và 1/2 dân số ở những vùng phát triển về nội thành.

Sau bao lần thay đổi, huyện Từ Liêm có 16 đơn vị cấp xã/phường, gồm 1 thị trấn (Cầu Diễn) và 15 xã với tổng diện tích trên 75km2. Từ Liêm giáp Hoài Đức và Đan Phượng về phía Tây, giáp quận Cầu Giấy, Tây Hồ và Thanh Xuân về phía Đông, phía Nam giáp quận Hà Đông và giáp huyện Đông Anh về phía Bắc.

Khu vực này có diện tích lớn, các khu vực phát triển không đồng đều, có nơi có tỷ lệ đô thị hóa cao, nhưng cũng có những vùng diện tích đất nông nghiệp còn nhiều, tỷ lệ đô thị hóa thấp, người dân sống bằng nghề nông là chủ yếu.

Với số lượng dân số đông và diện tích huyện khá lớn, đề án điều chỉnh địa giới hành chính Từ Liêm đã được lên kế hoạch từ năm 2006 với nhiều lần thay đổi.

Đến ngày 27 tháng 12 năm 2013 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam đã ký ban hành Nghị quyết 132/NQ-CP, chính thức điều chỉnh địa giới hành chính huyện Từ Liêm để thành lập hai quận mới là Bắc Từ Liêm và Nam Từ Liêm.

Sau quyết định này, Từ Liêm chia tách thành 2 quận mới nằm ở vị trí trung tâm của Hà Nội mở rộng. Quận Bắc Từ Liêm có tổng diện tích hơn 4.335 ha và Nam Từ Liêm có diện tích hơn 3.227 ha, lần lượt là hai quận có diện tích lớn thứ 2 và thứ 4 trên tổng số 12 quận thuộc địa bàn thành phố Hà Nội.

Hiện nay, những khu công nghiệp, khu đô thị mới đang dần hình thành trên địa bàn Từ Liêm, tạo nên một diện mạo mới cho khu vực này. Hai quận mới Bắc Từ Liêm và Nam Từ Liêm được kỳ vọng sẽ phát triển và trở thành đô thị lõi của vùng đất Hà Nội.