Quy hoạch chung Thành phố duy nhất của Đồng bằng Sông Cửu Long

Với vai trò là trung tâm động lực của vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), thành phố mới đang chuẩn bị cho sự bứt phá về hạ tầng logistics, công nghiệp quy mô lớn và một cấu trúc hành chính tinh gọn vượt bậc.

Chạm mốc 6,1 triệu dân: Bài toán không gian cho cực tăng trưởng mới

Điểm nhấn quan trọng nhất trong đồ án quy hoạch vừa được thẩm định là sự thay đổi triệt để về quy mô dân số và đất đai. Dự báo đến năm 2035, dân số toàn thành phố sẽ đạt khoảng 4,9 triệu người và tiếp tục tăng mạnh lên 6,1 triệu người vào năm 2050. Để đáp ứng luồng cư dân khổng lồ và làn sóng dịch chuyển lao động từ các khu công nghiệp, diện tích đất xây dựng đô thị được quy hoạch mở rộng lên ngưỡng 85.000 – 112.000 ha. Đây là con số chưa từng có trong lịch sử phát triển của các tỉnh miền Tây, khẳng định vị thế "anh cả" của Cần Thơ trong việc dẫn dắt kinh tế vùng.

Về tính chất đô thị, Cần Thơ là đô thị loại I trực thuộc Trung ương, là trung tâm của vùng kinh tế biển về dịch vụ thương mại, du lịch, logistics, công nghiệp chế biến hiện đại, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, năng lượng, giáo dục và đào tạo, khoa học công nghệ, văn hóa, thể thao… Đây cũng là đô thị hạt nhân của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và là cực tăng trưởng, thúc đẩy phát triển toàn vùng; là đầu mối giao thông, giao thương quốc tế, hạ tầng số quan trọng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và quốc gia, cửa ngõ quan trọng của vùng hạ lưu sông Mê Kông; có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh của vùng và cả nước.

Không gian đô thị được định hình theo mô hình đa trung tâm, thích ứng linh hoạt với điều kiện tự nhiên. Trong khi khu vực Cần Thơ cũ tiếp tục đóng vai trò lõi dịch vụ, tài chính và giáo dục, thì các khu vực mới sáp nhập như Sóc Trăng sẽ mở ra "cửa ngõ ra biển" thông qua hệ thống cảng nước sâu. Việc dịch chuyển trọng tâm phát triển sang phía Nam và Đông Nam không chỉ giúp giảm tải cho khu vực nội đô lịch sử mà còn tận dụng tối đa hành lang kinh tế dọc sông Hậu và tuyến cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng.

Đột phá công nghiệp: 40 khu công nghiệp và siêu dự án 3.400 ha

Theo Quy hoạch thành phố Cần Thơ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Cần Thơ đang chuyển dịch mạnh mẽ sang công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ logistics hiện đại. Hệ thống quy hoạch mới dự kiến hình thành mạng lưới 40 khu công nghiệp (KCN) với tổng diện tích lên đến 61.238 ha vào năm 2050. Trọng điểm phát triển được đặt tại KCN Vĩnh Thạnh 4 và các cụm công nghiệp dọc theo các trục giao thông đối ngoại. Các khu công nghiệp này sẽ không vận hành đơn lẻ mà được tích hợp trong mô hình đô thị - dịch vụ - công nghiệp để tạo ra môi trường sống và làm việc đồng bộ cho chuyên gia và người lao động.

Bên cạnh đó, thị trường bất động sản và hạ tầng đang chờ đón sự xuất hiện của những siêu dự án mang tính biểu tượng. Nổi bật nhất là Khu đô thị thể thao Olympic tại phường Cái Răng với quy mô lên tới 3.400 ha, được kỳ vọng là nơi tổ chức các sự kiện tầm cỡ quốc tế. Cùng với đó, Khu đô thị sinh thái - du lịch Cù Lao Dung sẽ là mũi nhọn kinh tế xanh, tận dụng lợi thế cảnh quan sông nước biệt lập để phát triển phân khúc du lịch nghỉ dưỡng cao cấp. Việc hình thành các khu kinh tế chuyên biệt này là bước đi chiến lược để thành phố duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP trên 7%/năm trong giai đoạn 2026 – 2030.

Hệ thống giao thông "không điểm nghẽn" và cảng biển nước sâu

Một trong những ưu tiên hàng đầu trong nhiệm vụ quy hoạch lần này là xóa bỏ các điểm nghẽn giao thông kinh niên của vùng. Cần Thơ sẽ đóng vai trò là đầu mối giao thông đa phương thức bao gồm: hàng không, đường bộ cao tốc, đường thủy nội địa và cảng biển nước sâu. Dự án đường sắt cao tốc TP.HCM – Cần Thơ với tốc độ thiết kế 350 km/h đang được đẩy nhanh tiến độ để khớp nối với quy hoạch chung, rút ngắn thời gian di chuyển tới trung tâm kinh tế lớn nhất nước chỉ còn chưa đầy 1 giờ.

Về đường thủy, việc sở hữu cảng biển nước sâu Trần Đề (sau sáp nhập) đã thay đổi hoàn toàn cục diện vận tải hàng hóa. Thay vì phải phụ thuộc vào các cảng tại TP.HCM hay Bà Rịa - Vũng Tàu, hàng hóa từ miền Tây sẽ được xuất khẩu trực tiếp ra thế giới từ Cần Thơ. Hệ thống cao tốc trục ngang Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng cùng với trục dọc Cần Thơ – Cà Mau sẽ tạo thành mạng lưới giao thông xương sống, giúp việc lưu thông hàng hóa và kết nối các đô thị vệ tinh trở nên thông suốt, giảm tối đa chi phí logistics cho doanh nghiệp.

Tinh gọn hành chính: Dời trung tâm hành chính về phía Nam

Sau cuộc đại sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh vào tháng 07/2025, bộ máy quản lý của thành phố Cần Thơ đã được cấu trúc lại theo hướng tinh gọn và hiệu quả. Hiện nay, toàn thành phố có 99 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm 30 phường và 69 xã. Điểm đáng lưu ý trong lộ trình phát triển đô thị là kế hoạch dời Khu hành chính tập trung từ Ninh Kiều hiện hữu sang Khu trung tâm văn hóa Tây Đô tại phường Cái Răng. Đây là động thái chiến lược nhằm giải tỏa áp lực hạ tầng cho khu lõi lịch sử, đồng thời tạo ra một cực tăng trưởng mới năng động hơn tại phía Nam sông Cần Thơ.

Việc điều chỉnh quy hoạch cục bộ tại Cái Răng đã được cụ thể hóa qua Kế hoạch 190/KH-UBND. Trung tâm mới này sẽ không chỉ là nơi làm việc của các cơ quan chính quyền mà còn tích hợp các khu chức năng thương mại, dịch vụ tài chính và các không gian công cộng hiện đại. Tại khu vực trung tâm cũ, các phường như phường Thới Bình sau khi sáp nhập đã đạt quy mô dân số trên 56.000 người, sẽ được ưu tiên cải tạo chỉnh trang đô thị, phát triển kinh tế đêm và du lịch văn hóa để giữ vững bản sắc của vùng đất Tây Đô lâu đời.

Thách thức và cam kết phát triển bền vững tầm nhìn 2075

Mặc dù có những vận hội lớn, bản quy hoạch đến năm 2050 cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức từ biến đổi khí hậu. Với địa hình đặc trưng của vùng trũng, Cần Thơ phải đối mặt với nguy cơ ngập lụt do triều cường và sụt lún đất. Do đó, Bộ Xây dựng yêu cầu đồ án quy hoạch phải tích hợp các giải pháp hạ tầng ngầm, hệ thống hồ điều hòa quy mô lớn và đê bao thông minh. Việc giữ gìn hệ thống kênh rạch không chỉ phục vụ thoát nước mà còn là cốt lõi để duy trì danh hiệu "đô thị sinh thái sông nước đặc sắc".

Kết luận tại hội nghị thẩm định, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn yêu cầu UBND thành phố Cần Thơ và các đơn vị tư vấn cần tiếp tục rà soát, cập nhật các dữ liệu mới nhất về tài nguyên, môi trường và dự báo kinh tế. Đồ án quy hoạch chung cần phải là một "bản thiết kế" linh hoạt, đủ sức hấp dẫn các nhà đầu tư chiến lược nhưng cũng phải đảm bảo an sinh xã hội cho hơn 6 triệu dân. Theo lộ trình, đồ án hoàn thiện sẽ được trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt vào cuối năm 2026, chính thức mở ra kỷ nguyên phát triển mới cho thành phố hạt nhân của miền Tây Nam Bộ.