Giấc mơ phố từ những mạch ngầm công nghệ

Bước sang năm mới 2026, cùng nhịp chuyển mình của đất nước là những câu hỏi lớn về tương lai đô thị việt nam - nơi hàng chục triệu con người đang sinh sống và gửi gắm kỳ vọng về chất lượng sống. Đô thị Việt sẽ đi về đâu khi các đại dự án hạ tầng nghìn tỷ đồng đồng loạt thành hình và trí tuệ nhân tạo (ai) đã trở thành một phần hiện hữu trong quản trị và vận hành đô thị?

Trong bối cảnh ấy, “giấc mơ đô thị Việt” không còn là câu chuyện của quy hoạch hay biểu tượng, mà là hành trình tìm kiếm sự cân bằng giữa tăng trưởng và nhân văn, giữa công nghệ và con người.

Bên chén trà xuân, chúng tôi đã có cuộc đối thoại với PGS.TS.KTS Hoàng Mạnh Nguyên - Chủ tịch Viện Khoa học Công nghệ Đô thị xanh, người đã dành nhiều năm nghiên cứu và giải mã những “mạch đập” của đô thị, để cùng phác hoạ hình hài của một giấc mơ, nơi công nghệ tiên tiến nhất được kiến tạo để phụng sự cho chất lượng sống, cho sự bền vững và cho các giá trị con người cốt lõi.

PGS.TS.KTS Hoàng Mạnh Nguyên - Chủ tịch Viện Khoa học Công nghệ Đô thị xanh

Giấc mơ không còn nằm trên những đường kẻ bản đồ

CafeLand: Thưa ông, khi nhắc đến “giấc mơ đô thị”, người ta thường nghĩ về những bản quy hoạch hoành tráng với những đường kẻ phân lô hay các tòa tháp chọc trời. Nhưng trong kỷ nguyên AI đang tái định nghĩa lại mọi giá trị, phải chăng giấc mơ ấy đã không còn nằm trên những bản vẽ khô cứng?

PGS.TS.KTS Hoàng Mạnh Nguyên: Bạn nói rất đúng. Giấc mơ đô thị Việt hôm nay không còn là sự mở rộng ranh giới hành chính một cách cơ học hay nỗ lực “bê tông hóa” những khoảng trống. Chúng ta đang đứng trước ngưỡng cửa của một kỷ nguyên mà tôi gọi là “Kỷ nguyên của những thực thể sống”.

Ngày nay, đô thị không chỉ là tập hợp của gạch đá, mà là một hệ sinh thái thông minh, vận hành dựa trên dòng chảy của dữ liệu và nhịp thở của trí tuệ nhân tạo.

Tại Việt Nam, tầm nhìn này đã được định hình rõ nét từ “Đề án phát triển đô thị thông minh bền vững Việt Nam giai đoạn 2018-2025, định hướng đến năm 2030” (Đề án 950) của Chính phủ. Nhìn rộng ra thế giới, chúng ta thấy những hình mẫu như Singapore với dự án “Smart Nation” không chỉ tối ưu giao thông mà còn dự báo chính xác nhu cầu an sinh của từng khu phố. Hay Copenhagen, nơi công nghệ xanh giúp thành phố “tự chữa lành” trước biến đổi khí hậu.

Giấc mơ đô thị Việt chính là tạo ra một “hệ điều hành” thông minh, nơi AI là người quản gia thầm lặng, giúp thành phố biết tự học hỏi, tự điều chỉnh và tối ưu hóa nguồn lực.

"Mã định danh" cho đô thị Việt

Một thành phố hiện đại và tiện nghi thường dễ bị nhầm lẫn với một thành phố “đáng sống”. Nhưng thực tế là nhiều đô thị siêu hiện đại trên thế giới lại mang đến cảm giác cô độc và lạc lõng. Vậy theo ông, “chất nhân văn” cần được cài đặt vào đô thị như thế nào để thành phố không trở thành những khối thép thiếu linh hồn?

Hiện đại hóa là điều kiện cần, nhưng nhân văn hóa mới là điều kiện đủ để giữ chân con người. Đô thị phải là nơi con người ta muốn trở về, chứ không chỉ là nơi để kiếm sống. Tôi luôn trăn trở về ba trụ cột của một đô thị nhân văn:

Sự công bằng trong tiếp cận: Một đô thị văn minh không thể chỉ lấp lánh ở trung tâm. Ánh sáng của dịch vụ công, của giáo dục và y tế phải chạm đến cả những cụ già nơi xóm nhỏ hay người khuyết tật trên vỉa hè.

Không gian để “thở”: Thay vì những đại đô thị dàn trải gây áp lực lên hạ tầng giao thông, xu hướng hiện nay là hướng tới mô hình đô thị đa trung tâm với bán kính phục vụ tối ưu. Tại đó, người dân có thể tiếp cận mọi tiện ích thiết yếu từ giáo dục, y tế đến không gian làm việc và giải trí chỉ trong khoảng thời gian đi bộ hoặc xe đạp. Việc rút ngắn khoảng cách từ nhà đến nơi làm việc không chỉ giúp đảm bảo giao thông thuận lợi nhất mà còn nâng cao đáng kể chất lượng sống và sức khỏe cộng đồng.

Trái tim văn hóa: Công nghệ có thể lỗi thời sau mỗi 5 năm, nhưng bản sắc văn hóa là thứ trường tồn. Nếu chúng ta xây dựng những thành phố giống hệt nhau từ Hà Nội đến TP.HCM bằng những vật liệu vô hồn, chúng ta sẽ đánh mất “mã định danh” của dân tộc. Đô thị thông minh mà thiếu đi sợi dây lịch sử thì chỉ là một cỗ máy bóng bẩy nhưng rỗng tuếch.

Tại Việt Nam, sự chú trọng về bản sắc văn hóa đã được nâng tầm chiến lược khi Bộ Chính trị thống nhất chọn ngày 24/11 hàng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam. Với chủ trương đây là ngày nghỉ lễ được hưởng nguyên lương, tạo điều kiện cho nhân dân nâng cao khả năng thụ hưởng văn hóa, thúc đẩy lối sống văn minh và là nguồn động viên lớn lao cho đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo. Điều này khẳng định mạnh mẽ rằng, trong mạch ngầm công nghệ, bản sắc văn hóa vẫn là điểm tựa cốt lõi.

Giấc mơ đô thị Việt chính là tạo ra một “hệ điều hành” thông minh, nơi AI là người quản gia thầm lặng, giúp thành phố biết tự học hỏi, tự điều chỉnh và tối ưu hóa nguồn lực.

Trong một xã hội được vận hành bằng dữ liệu, quyền riêng tư trở thành một nỗi lo thường trực. Làm sao để người dân cảm thấy an tâm trong ngôi nhà thông minh của mình mà không có cảm giác đang sống trong một show truyền hình thực tế bị giám sát 24/7?

Ranh giới giữa phục vụ và giám sát thực chất nằm ở sự minh bạch và đạo đức dữ liệu. Một số thành phố lớn tại Châu Âu đang đặt ra mục tiêu thực hiện chiến lược chủ quyền dữ liệu cho công dân. Đây là nỗ lực nhằm đảm bảo người dân có quyền kiểm soát thông tin cá nhân trong kỷ nguyên số, đồng thời sử dụng dữ liệu một cách minh bạch để tối ưu hóa các dịch vụ công, cũng như có quyền đóng góp ý kiến vào việc quy hoạch thông qua các nền tảng số, tạo tiền đề cho một đô thị thông minh nhân văn và an toàn hơn.

Nếu AI được dùng để áp đặt ý chí hoặc tạo ra áp lực theo dõi, đô thị đó sẽ “chết” về mặt tinh thần. Triết lý phát triển của chúng ta phải là: Công nghệ thầm lặng, nhưng giá trị hiển hiện. Thành phố thông minh không nên là người anh cả luôn dõi mắt theo bạn, mà nên là một người bạn đồng hành biết bạn cần gì trước khi bạn kịp lên tiếng.

"Không bỏ ai lại phía sau"

Thực tế, không phải ai cũng có khả năng chạy đua cùng công nghệ. Những người yếu thế, người nghèo hay thế hệ cũ dễ bị "văng" ra khỏi vòng xoáy đô thị hóa. Ông nghĩ sao về bài toán bao trùm này?

Đây không còn là vấn đề kỹ thuật, mà là mệnh lệnh lương tâm. Một đô thị thông minh mà chỉ dành cho người giàu và người thạo công nghệ thì đó là một thất bại về mặt xã hội.

Để thực hiện lời hứa “không ai bị bỏ lại phía sau”, Việt Nam cần một chiến lược ba tầng:

Bình dân hóa hạ tầng số: Internet và dịch vụ số phải rẻ và phổ quát như điện nước.

Thiết kế bao trùm (Inclusive Design): Ứng dụng đô thị phải đơn giản đến mức một cụ già 80 tuổi vẫn có thể gọi cấp cứu hay thanh toán hóa đơn chỉ bằng một cú chạm hoặc giọng nói.

Giáo dục chuyển đổi: Nhà nước và doanh nghiệp phải dắt tay những nhóm yếu thế đi qua giai đoạn quá độ này thông qua các chương trình đào tạo kỹ năng số cộng đồng.

Phát triển bền vững không phải là đi thật nhanh một mình, mà là đi cùng nhau, kể cả những người chậm bước nhất.

Hiện nay, chúng ta thấy hàng loạt siêu dự án hạ tầng, những cây cầu, những tòa tháp biểu tượng mọc lên. Đâu là ranh giới giữa một “giấc mơ đô thị dài hạn” và nguy cơ chạy theo những con số hình thức, thưa ông?

Ranh giới nằm ở tính thực dụng và hiệu quả xã hội. Một “giấc mơ dài hạn” là công trình đó phải giải quyết được các nút thắt của đô thị và có khả năng vận hành bền vững về mặt tài chính lẫn môi trường trong 50-100 năm tới. Một công trình biểu tượng thực sự phải là thứ “giải cứu” được nỗi khổ của người dân. Ngược lại, nếu một công trình biểu tượng được xây dựng nhưng không có sự kết nối với mạng lưới hạ tầng xung quanh, hoặc gây lãng phí nguồn lực mà không phục vụ đa số cộng đồng, đó chính là biểu hiện của bệnh thành tích.

Giá trị bền vững phải được đo bằng hiệu quả vận hành: Công trình đó có tự chủ được tài chính và năng lượng trong 50 năm tới không? Sự hài lòng của người dân: Nó có làm giảm thời gian tắc đường hay tăng thêm một mét vuông bóng mát cho mỗi cư dân không?

Khi hạ tầng được xây dựng bằng trí tuệ nhân tạo nhưng trái tim vẫn đặt ở con người, đó mới là lúc giấc mơ đô thị Việt thực sự cất cánh.

Đô thị hiện đại không chỉ là sự mở rộng của các tòa tháp chọc trời, mà đang chuyển mình thành một hệ sinh thái thông minh

Nhìn về tương lai gần, ông hình dung thế nào về vị thế của Hà Nội hay TP.HCM trong bản đồ đô thị ASEAN? Liệu chúng ta có thể trở thành những “thành phố trung tâm” dẫn dắt khu vực?

Với sự đầu tư đồng bộ vào các tuyến cao tốc, cảng biển và hạ tầng số, các đô thị lớn của Việt Nam như Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng đang hội đủ điều kiện để trở thành các đầu mối (hubs) quan trọng trong mạng lưới ASEAN.

Chúng ta hoàn toàn có cơ sở để tự tin. Việt Nam có dân số trẻ, nhạy bén với công nghệ và một cấu trúc đô thị giàu di sản.

>> Tham khảo các thông tin về quy hoạch thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn 2050 - 2695

Chúng ta đang tiến gần hơn tới vị thế thành phố trung tâm không chỉ về kinh tế, mà còn về đổi mới sáng tạo và sống xanh. Tuy nhiên, vị thế này chỉ bền vững nếu chúng ta khẳng định được vai trò dẫn dắt trong việc giải quyết các thách thức chung của khu vực như đô thị hóa bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu. Nếu chúng ta giải quyết thành công bài toán ngập lụt tại TP.HCM hay ô nhiễm tại Hà Nội bằng AI và quy hoạch xanh, đó sẽ là mô hình mẫu cho cả Đông Nam Á-nơicó những đặc thù tương tự về khí hậu và lịch sử.

Đặt trong bối cảnh cạnh tranh và hội nhập khu vực đầy gắt gao, ông đánh giá đâu là lợi thế riêng của đô thị Việt Nam và đâu là rào cản lớn nhất chúng ta phải vượt qua để hiện thực hóa giấc mơ đô thị bền vững?

Để nhìn về tương lai, chúng ta phải thấu hiểu những giá trị nội tại đang chảy trong lòng các thành phố Việt. Trong cuộc đua hội nhập, tôi cho rằng chúng ta đang nắm giữ những “vũ khí” chiến lược nhưng cũng đối mặt với những thử thách mang tính sống còn.

Việt Nam sở hữu một kho tàng vô giá là cấu trúc đô thị đa tầng, nơi bề dày lịch sử - văn hóa đặc sắc không chỉ là di sản mà còn là sức mạnh mềm để tạo ra những đô thị có “hồn”.

Kết hợp với đó là một dân số trẻ sở hữu tốc độ thích ứng công nghệ đáng kinh ngạc. Đây chính là đòn bẩy giúp Việt Nam không cần đi tuần tự mà có thể thực hiện những bước nhảy vọt, đi tắt đón đầu để xanh hóa và thông minh hóa đô thị theo những chuẩn mực tiên tiến nhất của thế giới. Chúng ta không chỉ xây dựng những thành phố hiện đại, mà đang kiến tạo những hệ sinh thái thông minh mang đậm cốt cách Việt.

Rào cản lớn nhất không nằm ở công nghệ, mà nằm ở sự lệch pha giữa những bản quy hoạch đầy tham vọng và năng lực thực thi trên thực tế. Các đô thị Việt đang phải gồng mình dưới một áp lực kép: Một bên là yêu cầu duy trì tốc độ phát triển nóng, một bên là sự tấn công trực diện từ biến đổi khí hậu cực đoan.

Những bài toán kinh điển như ngập lụt kinh niên, ô nhiễm môi trường và quá tải hạ tầng không thể giải quyết bằng tư duy “chắp vá”. Nó đòi hỏi một sự đột phá quyết liệt trong tư duy quản trị: Chuyển từ quản lý tĩnh sang quản trị động dựa trên dữ liệu, nơi mỗi quyết định quy hoạch phải đặt sự bền vững của hệ sinh thái và chất lượng sống của người dân làm thước đo tối thượng.

Điều cuối cùng ông muốn gửi gắm cho những cư dân đang cùng xây dựng giấc mơ đô thị này là gì?

Đô thị không phải là một điểm đến trên bản đồ, mà là một hành trình yêu thương của hàng triệu con người mỗi ngày. Đừng sợ công nghệ. Hãy coi AI là người bạn đồng hành giúp chúng ta có nhiều thời gian hơn để sống, để sáng tạo và để quan tâm đến nhau. Khi hạ tầng được xây dựng bằng trí tuệ nhân tạo nhưng trái tim vẫn đặt ở con người, đó mới là lúc giấc mơ đô thị Việt thực sự cất cánh.

Trong không khí mùa Xuân 2026 này, tôi tin rằng chúng ta đang đi đúng hướng để biến những đô thị của mình thành những tổ ấm thực sự, nơi công nghệ phục vụ nhân văn, và nhân văn thăng hoa nhờ công nghệ.

Xin trân trọng cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này!

Kiến thức bất động sản	Quy hoạch	Xu hướng	Doanh nhân
Hồ sơ mua NOXH	Quy hoạch TP.HCM	Cẩm nang phong thuỷ	Phạm Nhật Vượng
Khu công nghiệp	Quy hoạch Hà Nội	Phong thuỷ nhà chung cư	Trịnh Văn Quyết
Lãi suất vay mua NOXH 2025	Quy hoạch Khánh Hòa	Phong thuỷ nhà nở hậu	Trần Đình Long
Đấu giá quyền sử dụng đất 2025	Quy hoạch Lâm Đồng	Cây trồng phong thuỷ	Bùi Thành Nhơn
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 2025	Quy hoạch Điện Biên	Cỏ đồng tiền	Dương Công Minh
Bồi thường thu hồi đất nông nghiệp 2025	Quy hoạch Vĩnh Long	Hoa mộc hương	Đỗ Anh Dũng
Dữ liệu đất đai	Quy hoạch Đồng Nai	Cây tài lộc	Nguyễn Thị Phương Thảo
Xử lý đất bị xây nhầm nhà	Quy hoạch Tuyên Quang	Phong thủy phòng khách	Đoàn Nguyên Đức
4 bước tạo mã định danh thửa đất	Quy hoạch Quảng Trị	Tranh phong thủy	Huỳnh Uy Dũng
Giảm tiền sử dụng đất	Quy hoạch Tây Ninh	Cây lưỡi hổ	Trần Bá Dương
Thủ tục cấp sổ đỏ lần đầu	Quy hoạch Đắk Lắk	Cây hồng môn	Nguyễn Quốc Cường
Kinh nghiệm thuê mặt bằng kinh doanh	Quy hoạch Hải Phòng	Phong thủy phòng bếp	Đặng Lê Nguyên Vũ
Kinh nghiệm thuê nhà nguyên căn	Quy hoạch Đà Nẵng	Tiểu cảnh sân vườn đẹp	Trần Hùng Huy
Kinh nghiệm thuê chung cư	Quy hoạch Hưng Yên	Cầu thang đẹp đơn giản	Nguyễn Cao Trí
Kinh nghiệm mua đất nền	Quy hoạch Cần Thơ	Trâu vàng phong thủy	Nguyễn Đình Trung
Kinh nghiệm mua đất thổ cư	Quy hoạch Thanh Hóa	Phong thủy phòng thờ	Đặng Thành Tâm
Kinh nghiệm mua căn hộ chung cư	Quy hoạch Nghệ An	Bí quyết chọn hướng nhà	Nguyễn Trung Tín

Giấc mơ phố từ những mạch ngầm công nghệ

Giấc mơ không còn nằm trên những đường kẻ bản đồ

"Mã định danh" cho đô thị Việt

"Không bỏ ai lại phía sau"

Mua bán nhà đất

Thị trường bất động sản 2026

Chủ đề quan tâm

Đọc Nhiều

1 Giấc mơ phố từ những mạch ngầm công nghệ

2 TS.KTS Trương Văn Quảng Phó - Tổng Thư ký Hội Quy hoạch phát triển Đô thị Việt Nam: Giữ phần "hồn" cho đô thị trong kỷ nguyên số

3 Chính sách thuế bất động sản cần minh bạch dữ liệu và lộ trình phù hợp