Vụ việc Đặng Ngọc Viết bắn chết và bị thương bốn cán bộ UBND TP Thái Bình ngày 11/9 lại một lần nữa gióng lên tiếng chuông cảnh báo sự phức tạp trong lĩnh vực đất đai. Giáo sư Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ TN&MT cho rằng, việc tính giá đất không theo thị trường cộng với việc thiên vị chủ đầu tư khiến sự chống đối của người dân ngày càng phức tạp.

Giáo sư Đặng Hùng Võ  - nguyên Thứ trưởng Bộ TN&MT

Bồi thường thấp, khiếu kiện tăng

Thưa ông, những vụ việc “nóng” liên quan đến vấn đề thu hồi đất thời gian qua có nguyên nhân do đâu?

Nguyên nhân chính là do vấn đề tính giá đất. Khi người bị thu hồi đất thấy giá mà Nhà nước, chủ đầu tư dự án bồi thường cho miếng đất thu hồi của họ thấp hơn giá thị trường, họ sẽ khiếu kiện, khiếu kiện không thành thì có thể làm phát sinh những biểu hiện tiêu cực như chống đối, rồi tấn công lực lượng chức năng, mà vụ việc của Đoàn Văn Vươn (Hải Phòng), Đặng Ngọc Viết (Thái Bình) là những ví dụ...

Khiếu kiện trong lĩnh vực đất đai, trong đó chủ yếu là khiếu kiện về bồi thường khi thu hồi đất luôn chiếm tỷ lệ cao trong các loại hình khiếu kiện và ngày càng có xu hướng gia tăng. Người dân luôn cho rằng mức giá đất mà cơ quan Nhà nước, chủ đầu tư tính bồi thường thấp hơn giá thị trường, còn cơ quan Nhà nước, chủ đầu tư thì lại cho rằng mức giá đó là phù hợp rồi. Có thể ý kiến người dân chưa đúng, bởi tâm lý người dân luôn muốn giá đất của mình cao hơn, đó cũng là chuyện bình thường, cái đó không đáng trách. Cũng có thể cơ quan quản lý chưa chính xác, bởi cơ quan quản lý nhiều khi vẫn muốn có mức giá thấp hơn thị trường. Khi chúng ta chưa có một bảng giá đất sát với giá thị trường, thì mâu thuẫn và khiếu kiện vẫn tiếp tục.

Vậy theo ông cần phải làm gì để có một bảng giá đất sát với giá thị trường, để giảm mâu thuẫn và khiếu kiện về đất đai?

Làm gì để có mức giá công bằng, đó là câu chuyện đặt ra với người quản lý. Một thực tế là bảng giá đất do cơ quan Nhà nước ban hành chỉ bằng 10 - 80% giá thị trường. Năm 2006, Chính phủ có Nghị định 17/2006 quy định có 3 trường hợp nếu bảng giá đất không phù hợp thị trường, thấp hơn giá thị trường thì phải xác định lại cho phù hợp thị trường, đó là: Nhà nước giao đất có thu tiền, Nhà nước thu hồi đất mà tính toán bồi thường, xác định giá trị đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp. Vì Chính phủ cũng thấy thực tế các tỉnh quy định giá đất thấp hơn giá thị trường sẽ dẫn đến hệ quả rất nghiêm trọng, trong đó có việc bồi thường thấp hơn thị trường làm cho người dân khiếu kiện.

Khi chúng ta có một giá đất thị trường chuẩn thì mới có cơ sở dữ liệu để xác định, so sánh mức giá đền bù này là phù hợp hay chưa.

Người dân phản ánh nguyện vọng với cán bộ có thẩm quyền trong một dự án thu hồi đất thuộc địa bàn quận Hoàng Mai, Hà Nội Ảnh: Liên Anh

Quy tắc “số đông đồng thuận, số ít phải theo”

Trong các đợt thu hồi đất đã xảy ra hiện tượng đa số người dân chấp nhận mức đền bù, chỉ một số ít người vẫn chây ỳ và khiếu kiện, vẫn đòi mức giá cao hơn. Trường hợp này, theo ông, đơn vị thu hồi đất có nên “cho thêm một ít” cho xong không?

Tôi đã từng đề xuất phương án đưa ra quy định “số ít phải theo số đông” khi thu hồi đất. Theo đó, nên đưa ra phương án cho cộng đồng của tất cả những người thu hồi đất thảo luận, và có quy định 2/3 đồng ý thì sẽ lấy mức giá này, 1/3 cộng đồng còn lại phải theo. Đã là một mức giá thì người nhận đền bù trước, người nhận sau phải đồng nhất, đừng để xảy ra tình trạng những người gương mẫu phải thiệt thòi. Như vụ thu hồi đất ở Văn Giang (Hưng Yên), quyết định của tỉnh quy định đảng viên phải gương mẫu chấp hành giao nộp đất, và những đảng viên Văn Giang gương mẫu giao đất đầu tiên chỉ được nhận mức đền bù 12 - 13 triệu đồng/sào trong khi những người cuối cùng của đợt thu hồi ấy được nhận đền bù với mức 39 triệu đồng/sào. Cách làm này khiến dân không khiếu kiện, chống đối thì cũng ấm ức, tâm không phục.

Thường các chủ đầu tư - đơn vị thu hồi đất luôn “né” việc thảo luận, bàn bạc với cộng đồng người bị thu hồi đất vì lo ngại “càng bàn càng rách việc”. Về vấn đề này, ông có khuyến nghị gì?

Pháp luật hiện hành có quy định phương án bồi thường tái định cư phải đưa ra thảo luận, để người bị thu hồi đất góp ý, Hội đồng GPMB chuẩn bị phương án này phải giải trình. Nhưng các kết quả khảo sát cho thấy chỉ khoảng 1/3 dự án là có đưa ra thảo luận với dân. Chủ đầu tư thường “trốn” đoạn này, nhờ vả chính quyền ra mặt tiếp xúc và lắng nghe ý kiến nhân dân, bởi chủ đầu tư lo ngại càng thảo luận thì càng nhiều ý kiến. Đây là việc làm trái pháp luật và mang tính áp đặt, không tạo đồng thuận cho người bị thu hồi đất. Khi đơn vị thu hồi đất trực tiếp lắng nghe ý kiến cộng đồng, rồi có những dẫn chứng, thuyết phục phù hợp, cộng đồng sẽ nghe theo.

Như đợt thu hồi đất “vàng” ở Hàng Bài (Hà Nội), theo giá đất của TP Hà Nội rất thấp, có vị trí dân đòi lên đến 1 tỷ/m2, chủ đầu tư đã kiên trì gặp mặt dân, lắng nghe ý kiến và tìm phương án giải quyết, sau cùng thống nhất với dân mức đền bù 650 -700 triệu/m2. Các cuộc họp lắng nghe ý kiến cộng đồng đều diễn ra rất nhẹ nhàng, điều đó cho thấy thảo luận và trưng cầu ý dân sẽ đi đến kết quả tốt chứ không hề “rách việc”.

Chủ đầu tư phải có trách nhiệm lâu dài với người giao đất

Thực tế, sau khi giao đất, rất nhiều người, nhất là nông dân đã bị đảo lộn cuộc sống khi mất nhà đất, mất nghề nghiệp. Vậy theo ông, làm thế nào để ổn định cuộc sống, đảm bảo quyền lợi lâu dài cho người giao đất?

Tôi thấy các nước khi thu hồi đất của dân thường để người giao đất còn một phần đất/nhà ở nơi đã giao đất. Chẳng hạn khi thu hồi đất quy hoạch đô thị mới, người giao đất sẽ được nhận một phần tiền đền bù, phần còn lại quy thành đất đô thị kiểu một sào đất nông nghiệp được 36m2 đất đô thị. Khi người dân có đất ở dự án đó thì họ sẽ đồng thuận, chung tay với nhà đầu tư phát triển dự án, không có cảm giác bị mất mát, bị đẩy ra ngoài.

Pháp luật hiện hơi thiên vị nhà đầu tư, chưa có những quy định ràng buộc trách nhiệm lâu dài của nhà đầu tư với người mất đất, mà chỉ có quy định “ưu tiên nhận lao động địa phương”. Dự thảo Luật Đất đai cũng đưa ra quy định phải ưu tiên cho người tái định cư tại chỗ. Luật pháp không nên có chuyện “ưu tiên, khuyến khích, tạo điều kiện” mà phải rõ ràng, cụ thể thì mới có sức sống dài lâu.

"Chúng ta nên có những quy định pháp luật rõ ràng, minh bạch trong lĩnh vực đất đai để người giao đất được đảm bảo quyền lợi. Nói chung con người là tốt, nên khi pháp luật có sức sống, đi vào đời sống nhân dân, thì người dân sẽ sống và làm theo pháp luật”.

Giáo sư Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ TN&MT

An Na (Giao thông vận tải)
Mọi thông tin bài vở hoặc ý kiến đóng góp cũng như thắc mắc liên quan đến thị trường bất động sản xin gửi về địa chỉ email: banbientap@cafeland.vn; Đường dây nóng: 0942.825.711.

Ý kiến của bạn

Tức Nước Vỡ Bờ!     Hoa Đn - 05/12/2013 11:14 AM     Trả lời

Vụ liều lĩnh nã súng vào lực lượng cưỡng chế trước đây của anh Đoàn văn Vươn (Tiên Lãng, Hải Phòng); hay vụ treo cổ tự tử của anh Nguyễn Viết Thành (phường Hoà Xuân, Đà Nẵng), rồi đến anh Đặng Ngọc Viết nã đạn vào 5 Cán bộ của Trung tâm phát triển qũy đất Tp Thái Bình … suy cho cùng là theo quy luật xã hội: Tức nước vỡ bờ! Có là nạn nhân của quy hoạch treo, giá đền bù rẻ mạt… thì mới thông cảm với sự đau khổ, phẩn uất tột cùng của nạn nhân!

 (0 (0)

Trả lời
Đừng Tạo Kẻ Hở Cho Tham Nhũng     Nhã Danh - 19/11/2013 3:27 PM     Trả lời

Mục tiêu “phát triển kinh tế - xã hội” trong dự thảo Luật ĐĐ là khái niệm chung chung dễ bị một số CB quản lý đất đai tại địa phương “vận dụng” , tham mưu lệch lạc. Vừa qua nhiều Đại biểu QH đề nghị bỏ quy chế Nhà nước thu hồi loại hình “phát triển KT-XH” này, mà nên tách thành điều khoản riêng và kèm theo quy chế DN thỏa thuận với dân về giá bồi hoàn hợp lý. Nếu có quy chế rõ ràng, tách bạch thì sẽ bịt kẻ hở móc ngoặc, tham nhũng!

 (0 (0)

Trả lời
Ủng Hộ Ý Kiến Của Bác Võ     Thu Huong - 27/10/2013 12:46 PM     Trả lời

Rất mong Bác Võ một lần về Thái Bình để xem họ làm ăn gian dối thế nào? Đô thị thì hoang tàn, thu tiền vo tội vạ, không có cơ quan nào kiểm tra, kiểm soát. Dân tình rất bức xúc, nên mới xảy ra trường hợp của anh Đặng Văn Viết đấy. Tôi lo lắng lai có vụ việc xấu tiếp diễn, lúc đó chúng ta lại kiểm điểm, rút kinh ngiệm thì đã muộn.

 (0 (0)

Trả lời
Hoan Nghênh Ý Kiến Của Gs Đặng Hùng Võ     Lưu Khánh Hoàng - 25/10/2013 4:00 PM     Trả lời

Theo phân tích và quan điểm của GS Đặng Hùng Võ v/v quy hoạch, thu hồi, chính sách bồi thường hợp lý thì người dân đỡ khổ biết mấy! Nhưng quan chức địa phương dính liếu đến "quyền lợi nhóm" không chịu nhìn nhận như vậy! Hậu quả là dự án mọc tràn lan, quy hoạch treo lâu dài, mặc tình cho dân tình khốn khổ. Lý do tại sao thì ai cũng hiểu!!

 (0 (0)

Trả lời
Chính Quyền Có Biết Nỗi Khổ Của Dân?     Lê Kiên - 24/09/2013 6:56 PM     Trả lời

Các dự án đã treo trên 10 năm tại quận Bình Thủy, TP Cần Thơ thì rất nhiều, điển hình như công ty Xuân Lan và CTCP Him Lam (dự án khu dân cư Cửu Long) tại phường Long Hòa đã triển khai gần 12 năm, chỉ đền bù chưa tới 25%, với giả rẻ mạt; hiện nay khu tái định cư chỉ mới bơm cát chưa được 1 ha nham nhỡ! Dự án này không biết để treo tới bao lâu nữa? Đây là dự án bê bối nhất và từng gây bức xúc cho cử tri và gây thống khổ cho người dân địa phương. Chính quyền địa phương cứ bao biện cho sự trì trệ của dự án này. Thái độ thiếu tích cực trên không khỏi gây dư luận không hay về khả năng “bảo vệ lợi ích nhóm” mà trên diễn đàn Quốc hội thường phê phán quyết liệt. Dân khốn khổ tột cùng còn chính quyền thì lại vô cảm!

 (0 (0)

Trả lời
Binh Luan     Pham Tan Khoa - 19/09/2013 6:01 PM     Trả lời

Hoan ngênh ý kiên của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng tại diễn đàn QH: “… lưu ý cần thêm điều kiện là thu hồi đất vì mục đích phát triển kinh tế xã hội phải được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Đền bù hay thu hồi cũng phải giải quyết theo nguyên tắc sát giá thị trường”. Có vậy mới đúng Pháp luật và hợp đạo lý chứ. Để có được mảnh đất là công sức của hai, ba đời người hoặc người công nhân, viên chức dành dụm cả 20 – 30 năm mới mua nổi cái nền ở tạm. Chính quyền cứ “vận dụng” công trình phúc lợi (?), khu tái định cư để áp giá rẻ mạt (nhằm đem lại lợi ích to lớn cho các công ty) rồi đẩy người dân vào chỗ nghèo khó, cùng quẫn!

 (0 (0)

Trả lời
Đến Lúc Trả Lại Sự Công Bình Cho Dân     Phan Quang - 17/09/2013 3:40 PM     Trả lời

Thời gian qua một số quan chức tỉnh, thành vừa ký duyệt cấp phép dự án, rồi cũng chính các vị này “phù phép” định giá bồi hoàn thật thấp gây thiệt hại cho người dân rất lớn; tất nhiên nhà đầu tư BĐS sẽ hưởng lợi to lớn (thực tế giá bồi hoàn cho dân chỉ bằng 1/5 – 1/10 so với giá thị trường). Vấn đề thiếu biện pháp quy kết trách nhiệm (nhằm hạn chế sự lạm quyền thu hồi đất và hiện tượng câu kết, tham nhũng), thiếu biện pháp kỷ luật đối với chính quyền địa phương và cơ quan hữu quan khi cho phép quy hoạch tràn lan dẫn tới dự án treo, làm cho người dân điêu đứng, đau khổ tột cùng, vì quyền lợi của họ hầu như mất trắng!. Trong phát biểu của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng (11/9/2013): “Riêng sửa đổi luật Đất đai 2013, chính sách đến bù, tái định cư với người có đất như thế nào cho thỏa đáng là trọng tâm của lần sửa đổi này”. Quan điểm của cấp lãnh đạo tối cao như thế, nhưng chính quyền địa phương có thực thi đúng hay không?!

 (0 (0)

Trả lời
Tên dự án Triệu đồng
Hòa Bình Green Đà Nẵng 1,221 - 2,277
Central Coast Đà Nẵng 837 - 2,030
Royal Sea 1,800 - 2,626
Prosper Plaza 865 - 1,236
Tabudec Plaza 1,260 - 1,855
Tòa P1 Imperial Plaza 1,989 - 3,570
Condetel Carava Resort 2,200 - 3,064
Airlink City 390 - 878
Vision Bình Tân 750 - 1,283
Park View Tower Hoàng Mai 1,221 - 1,714
CafeLand.vn là Tạp chí bất động sản hàng đầu tại Việt Nam và duy nhất chuyên về bất động sản. Cung cấp cho các độc giả những thông tin chính xác và những góc nhìn phân tích nhận định về thị trường bất động sản từ các chuyên gia trong ngành. Ngoài ra, CafeLand còn cung cấp cho độc giả tất cả các thông tin về sự kiên, dự án, các xu hướng phong thủy, nhà ở để các bạn có cái nhìn tổng quan hơn về thông tin bất động sản tại Việt Nam.