Vì sao giải phóng mặt bằng tuyến đường sắt tỷ đô qua Hải Phòng vẫn “tắc”?

Dự án đường sắt quốc gia quan trọng này có chiều dài gần 90 km đi qua 23 xã, phường và đặc khu của thành phố, với tổng diện tích thu hồi lên đến 624,13 ha, ảnh hưởng trực tiếp tới 6.096 hộ dân. Kinh phí để triển khai giải phóng mặt bằng và đầu tư tuyến nhánh vào cảng Nam Đồ Sơn mà Hải Phòng cùng Trung ương bố trí vượt 11.000 tỷ đồng.

Đến ngày 6/11, 9/23 xã, phường đã hoàn thành kiểm đếm tài sản trên đất, gồm các địa bàn Cát Hải, Nam Đồ Sơn, Đông Hải, Hải An, Đại Sơn, Gia Phúc, An Quang, Bình Giang và Tứ Kỳ. Ngoài ra, 14 đơn vị hành chính khác cũng đã cơ bản hoàn tất việc kiểm đếm, tạo tiền đề để lập phương án bồi thường. Dù vậy, phần việc còn lại vẫn rất lớn.

Đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng chạy trên hành lang kinh tế lớn thứ 2 cả nước, chỉ sau tuyến cao tốc Bắc - Nam. Ảnh: PV/Vietnam+

Để phục vụ tái định cư cho người dân, UBND thành phố giao triển khai 14 dự án tương ứng 22 khu tái định cư. Đến nay, 15 khu đã giải phóng xong mặt bằng, 7 khu đang tiếp tục thực hiện. Riêng khu vực phục vụ lễ khởi công dự kiến diễn ra ngày 19/12 tới, xã Gia Lộc đã hoàn tất giải phóng hơn 1,5 ha và bàn giao cho Ban quản lý dự án. Công tác san lấp và chuẩn bị mặt bằng đang được triển khai để bảo đảm tiến độ cho lễ khởi công.

Tiến độ tại các ga cũng có sự khác biệt. Ga Bình Giang với diện tích 10,5 ha đã kiểm kê xong đất nông nghiệp. Ga Hải Dương Nam (11,5 ha) đã lập phương án bồi thường phần đất nông nghiệp và bàn giao; phần đất ở rộng 3.762,1 m2 hiện đang được kiểm đếm tài sản. Ga Nam Hải Phòng, diện tích 51 ha, đã có thông báo thu hồi đất nhưng chưa tiến hành kiểm kê. Trong khi đó, ga cảng Lạch Huyện phần lớn là đất mặt nước không phải bồi thường. Một số ga như Đình Vũ, Nam Đồ Sơn cũng đang trong quá trình kiểm kê hoặc chờ thống nhất hướng tuyến.

Đối với hạ tầng phục vụ ga Hải Dương Nam như đường bộ và quảng trường, xã Gia Lộc đã hoàn thành bồi thường cho 185 hộ dân có đất nông nghiệp; hiện còn 26 hộ có đất ở đang hoàn thiện kiểm đếm và phương án hỗ trợ.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường, tiến độ chung của dự án vẫn chưa đạt yêu cầu. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc chưa thống nhất hướng tuyến, vị trí các nhà ga và mốc giới chính thức. Khi chưa có mốc giới cụ thể, các địa phương không thể phê duyệt phương án bồi thường, dẫn đến chậm trễ dây chuyền.

Ngoài ra, dự án còn phát sinh nhiều khu dân cư “xen kẹt” giữa phần đất đường sắt với các dự án hạ tầng đã hoàn thành trước đó.

Tại Cát Hải, khu vực tuyến giao cắt với dự án đường Tân Vũ - Lạch Huyện khiến người dân kiến nghị thu hồi đất. Ở An Khánh, An Hưng, Kiến Thụy, tình trạng tương tự xảy ra khi tuyến đường sắt chồng lấn với đất của dự án cao tốc Hà Nội - Hải Phòng. Các trường hợp này đều vượt ngoài phương án ban đầu và đang được Ban Chỉ đạo thành phố giao cho các ngành liên quan phối hợp với Ban quản lý dự án đường sắt nghiên cứu hướng giải quyết.

Trước thực tế đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng đề nghị các quận, huyện, xã phường nơi dự án đi qua xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, ưu tiên cao nhất trong thời gian tới. Việc tập trung xử lý dứt điểm các điểm nghẽn, đặc biệt là khâu giải phóng mặt bằng, được nhấn mạnh là yếu tố quyết định để bảo đảm tiến độ tổng thể của tuyến đường sắt - công trình động lực kỳ vọng tạo cú hích cho vận tải liên vùng và logistics phía Bắc.