Tiền chảy vào đâu khi lãi suất tiết kiệm xuống thấp kỷ lục?

Trong báo cáo chiến lược quý 4/2020, Công ty chứng khoán Bảo Việt (BVSC) nhận định, thanh khoản hệ thống ngân hàng tiếp tục ở trạng thái dồi dào trong quý 3 nhờ cung vốn VND tăng và cầu vốn tăng chậm.

Tăng trưởng tín dụng tính đến cuối tháng 9 mới ở mức 6%, trong khi cùng kỳ năm 2019 là 9,4%. Mặt bằng lãi suất liên ngân hàng duy trì ở mức thấp nhất trong lịch sử trong suốt quý 3, dao động trong khoảng 0,2-0,4%/năm.

Dòng tiền chảy sang chứng khoán?

Vào ngày cuối cùng của quý 3, Ngân hàng Nhà nước đã một lần nữa cắt giảm lãi suất điều hành 0,5%. Tính từ đầu năm đến nay, cơ quan quản lý tiền tệ đã 3 lần cắt giảm trần lãi suất huy động ngắn hạn với tổng mức giảm 1%.

Tuy vậy, số liệu mà BVSC có được cho thấy, hiệu quả thực tế của những lần cắt giảm lãi suất điều hành trong việc kích thích tổng cầu có xu hướng giảm về những lần sau.

Báo cáo cũng chỉ ra lãi suất huy động giảm gần đây có thể là nguyên nhân khiến tiền gửi từ khu vực dân cư tăng chậm lại. Cụ thể, bảy tháng đầu năm tăng 7,85% so với cùng kỳ, trong khi trung bình cùng kỳ các năm gần đây đều tăng trên 10%.

“Hoàn toàn có khả năng một phần dòng tiền gửi từ dân cư đã chuyển sang các kênh đầu tư khác, trong đó có chứng khoán”, BVSC nhận định trong báo cáo.

Lãi suất xuống thấp, một phần dòng tiền gửi từ dân cư đã chuyển sang các kênh đầu tư khác

Số liệu trước đó của Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam (VSD) cho thấy, tại ngày 30/9, trên hệ thống của VSD có hơn 2,595 triệu tài khoản giao dịch của nhà đầu tư trong nước. Trong đó, hơn 2,584 triệu tài khoản là của nhà đầu tư cá nhân, còn lại là của nhà đầu tư tổ chức.

Như vậy, trong tháng 9 đã có hơn 31.418 tài khoản của nhà đầu tư trong nước được mở mới và trong đó chủ yếu là của nhà đầu tư cá nhân. Tốc độ tham gia vào thị trường của nhà đầu tư trong nước tăng trưởng mạnh hơn so với tháng trước, ghi nhận tốc độ tăng 10,8% so với mức tăng của tháng 8.

Trong số các tài khoản giao dịch chứng khoán mở mới, phần lớn là tài khoản của nhà đầu tư cá nhân với 252.026 tài khoản từ đầu năm đến nay, trong khi số tài khoản giao dịch chứng khoán mở mới của nhà đầu tư tổ chức chỉ là 736 tài khoản.

Báo cáo chiến lược tháng 9 của Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cũng cho rằng, thị trường chứng khoán đang hấp dẫn hơn so với vàng hay bất động sản trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều bất định, bởi yêu cầu vốn thấp và tính thanh khoản cao.

Theo đó, không chỉ nhà đầu tư trong nước mà cả nước ngoài cũng đẩy mạnh đầu tư cổ phiếu, bất chấp số liệu vĩ mô không thực sự khả quan.

Theo VDSC, số lượng tài khoản giao dịch mở mới trong tháng 8 tăng gần 5% so với tháng trước, cao nhất kể từ năm 2019. Thị trường chứng khoán Việt Nam đã tăng mạnh trong tháng 8 và trở thành một trong những thị trường có diễn biến tốt nhất tháng 8 trên thế giới khi VNIndex tăng tới 10,4%.

Lãi suất sẽ tiếp tục ở mức thấp

BVSC cho rằng, việc ngân hàng nhà nước giảm lãi suất điều hành đã khiến cho lãi suất tiền gửi 12 tháng trung bình liên tục giảm trong 9 tháng qua. Điều này đã khiến tốc độ tăng trưởng tiền gửi của cư dân giảm mạnh so với tốc độ tăng trưởng của những năm trước.

Ngoài ra, việc này cũng đã tạo ra hiệu ứng thay thế, do các nhà đầu tư đi tìm kiếm kênh đầu tư sinh lời khác có lợi suất đầu tư vượt trội so với gửi tiết kiệm, trong đó có kênh cổ phiếu. Điều này giúp khối lượng và giá trị giao dịch thực hiện bởi các nhà đầu tư trong nước tăng mạnh so với cùng kỳ 2019.

BVSC dự báo tăng trưởng tín dụng trong 3 tháng cuối năm nay sẽ tăng tốc mạnh hơn so với 3 quý đầu năm. Một trong những nguyên nhân đến từ yếu tố mùa vụ và tình hình dịch bệnh đã được kiểm soát tốt. Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng cho cả năm nay nhiều khả năng vẫn sẽ ở mức thấp, ước tính quanh mức 10%.

Trong bối cảnh môi trường lãi suất thấp tiếp tục duy được trì, nhiều khả năng dòng tiền đến từ các nhà đầu tư cá nhân vẫn sẽ tiếp tục nằm trong thị trường chứng khoán quý 4 năm 2020.

Trung tâm Phân tích Chứng khoán SSI cũng cùng chung nhận định, dù dịch bệnh được kiểm soát và thị trường đã bước vào quý cuối năm thường là cao điểm về nhu cầu vốn, tăng trưởng tín dụng vẫn yếu và thấp hơn khá nhiều (khoảng 2%) so với tăng trưởng huy động. Điều này khiến tiền đồng sẽ tiếp tục trạng thái dư thừa trong hệ thống ngân hàng và lãi suất sẽ đi ngang ở vùng thấp từ nay đến cuối năm.