Hoàn thiện quy hoạch “NÓC NHÀ miền Tây” trong tháng 6

Chốt tiến độ trong tháng 6, không để quy hoạch “vẽ trước, tính sau”

Theo nội dung buổi làm việc chiều 22/4, Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng yêu cầu xã Núi Cấm, các xã lân cận và Sở Xây dựng khẩn trương thực hiện quy hoạch chung và quy hoạch phân khu, với mốc phải hoàn thiện trong tháng 6/2026. Lãnh đạo tỉnh yêu cầu quy hoạch phải có độ mở, tránh quá cứng nhắc ở cấp chi tiết để nhà đầu tư còn không gian sáng tạo và nâng hiệu quả khai thác.

Điểm đáng chú ý là tỉnh không muốn làm quy hoạch theo kiểu hình thức. Tại cuộc làm việc, Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh dữ liệu là yếu tố then chốt, yêu cầu rà soát lại toàn bộ hiện trạng rừng, đất đai, dân cư để làm cơ sở cho tư vấn lập quy hoạch. Quan điểm được nêu rất rõ là không thể làm theo kiểu “vẽ trước, tính sau”, bởi nếu đánh giá không sát thực tế thì nguy cơ phá vỡ cảnh quan và bản sắc tự nhiên của Núi Cấm là rất lớn.

Không chỉ vậy, tỉnh còn yêu cầu các sở, ngành phải phối hợp đồng bộ, tránh tình trạng chồng chéo, kéo dài. Với một khu vực vừa có yếu tố tâm linh, sinh thái, dân cư, rừng và quỹ đất phát triển dịch vụ, quy hoạch lần này rõ ràng không còn là chuyện chỉnh sửa cục bộ, mà là bài toán tổ chức lại toàn bộ không gian phát triển của Núi Cấm trong nhiều năm tới.

Núi Cấm được định vị lại: tâm linh, nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe

Theo định hướng mà lãnh đạo tỉnh chốt tại buổi làm việc, du lịch Núi Cấm sẽ lấy tâm linh và chăm sóc sức khỏe làm trục hút khách dịch vụ. Cùng với đó, tỉnh thống nhất phương án phát triển theo hướng “cộng sinh”, tức vừa khai thác du lịch, vừa gắn với cộng đồng dân cư, nhưng phải quản lý chặt, không để phát triển tự phát. Khu vực dân cư sẽ được chỉnh trang để phục vụ du lịch cộng đồng, trải nghiệm đời sống bản địa, đồng thời xử lý các trường hợp xây dựng trái phép, sử dụng sai mục đích đất.

Về phía đơn vị tư vấn, Núi Cấm được đề xuất phát triển thành trung tâm du lịch nghỉ dưỡng – sinh thái núi và hành hương, với các điểm nhấn như hồ Tà Lọt, khu cáp treo và lâm viên, khu nghỉ dưỡng phía Tây Nam núi, khu phức hợp giải trí hồ Thanh Long, cùng các quần thể tượng và chùa. Mô hình phát triển được xây dựng theo 4 trụ cột, gồm kinh tế, không gian – lưu trú, môi trường và văn hóa – tâm linh.

Phối cảnh minh họa cầu đi bộ ngắm cảnh trên trên khu Vồ Bồ Hong, xã Núi Cấm

Đơn vị tư vấn cũng đề xuất phân chia chức năng sử dụng đất thành nhiều khu khác nhau như trung tâm hút khách trên đỉnh đồi, làng văn hóa – sự kiện, khu du lịch nông nghiệp và ruộng bậc thang trồng thảo dược, khu chăm sóc sức khỏe – nghỉ dưỡng, khu cắm trại sinh thái, khu mua sắm – ẩm thực – chợ đêm, cùng trục giao thông chính dành cho xe, xe điện và đi bộ. Cách tiếp cận này cho thấy Núi Cấm không chỉ được nhìn như một điểm hành hương, mà đang được tính toán để trở thành một tổ hợp du lịch đa lớp, có khả năng kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu của du khách.

Đón hơn 5 triệu lượt khách mỗi năm, nhưng bài toán doanh thu và hạ tầng vẫn còn đó

Một trong những lý do An Giang phải thúc nhanh quy hoạch là vì Núi Cấm hiện đón trên 5 triệu lượt khách mỗi năm, nhưng doanh thu du lịch vẫn được đánh giá là chưa tương xứng với tiềm năng. Đây là nghịch lý lớn: lượng khách rất cao, sức hút thương hiệu rất rõ, nhưng mô hình khai thác hiện nay vẫn chưa tạo ra giá trị kinh tế tương xứng cho địa phương.

Bài toán ở đây không chỉ nằm ở sản phẩm du lịch, mà còn ở thủ tục đầu tư và cách tổ chức không gian. Lãnh đạo tỉnh thừa nhận đã có nhà đầu tư chiến lược quan tâm, nhưng việc hướng dẫn còn chậm, thiếu cụ thể. Vì vậy, tỉnh yêu cầu các cơ quan liên quan phải hướng dẫn rõ cho nhà đầu tư về trình tự đề xuất dự án, hồ sơ, quy trình thay vì để doanh nghiệp “tự bơi”. Đây là chi tiết rất đáng chú ý, vì nó cho thấy An Giang đang muốn gỡ điểm nghẽn thể chế chứ không chỉ nói về quy hoạch trên giấy.

Ngoài câu chuyện quy hoạch, một số dự án lớn tại Núi Cấm hiện cũng đang vướng đồng thời nhiều thủ tục như giải phóng mặt bằng, xác định nghĩa vụ tài chính đất đai, điều chỉnh quy hoạch và gia hạn dự án. Đáng chú ý, với dự án cáp treo Núi Cấm, tỉnh đã giao cơ quan liên quan hướng dẫn thủ tục gia hạn; sau đó địa phương phải phối hợp với các sở, ngành và nhà đầu tư đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, bảo đảm an toàn hành lang cáp treo. Chi tiết này cho thấy áp lực hoàn thiện quy hoạch trong tháng 6 không chỉ để hoàn chỉnh hồ sơ, mà còn nhằm gỡ dần các nút thắt thực tế đang níu tiến độ dự án tại khu vực này.

Song song đó, tỉnh cũng yêu cầu khảo sát đầy đủ diện tích rừng trên Núi Cấm để vừa phục vụ quy hoạch, vừa làm cơ sở mời gọi đầu tư. Tuy nhiên, lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh việc xây dựng phải hạn chế tối đa tác động đến rừng, nhằm giữ khí hậu se lạnh đặc trưng, nguồn nước và giá trị dược liệu của khu vực. Một định hướng rất đáng chú ý khác là trong tương lai, trên núi sẽ không sử dụng xe chạy bằng nhiên liệu hóa thạch, mà chuyển sang xe điện để bảo vệ môi trường.

Ngoài hạ tầng và môi trường, tỉnh cũng yêu cầu rà soát hệ thống cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo trên Núi Cấm. Hiện có 12 cơ sở được công nhận, trong khi còn nhiều am, cốc chưa được đánh giá đầy đủ về giá trị lịch sử, văn hóa để có hướng bảo tồn phù hợp. Cùng với đó là yêu cầu xử lý các biểu hiện mê tín dị đoan, tránh để không gian tâm linh bị biến dạng trong quá trình khai thác du lịch.

Nhìn tổng thể, chỉ đạo mới cho thấy An Giang đang muốn đi nhanh nhưng không làm ẩu với Núi Cấm. Mục tiêu trước mắt là hoàn thiện quy hoạch trong tháng 6, nhưng đích xa hơn là chuẩn bị đầu tư đến năm 2028, tạo nền tảng để khu vực này phát triển thành trung tâm du lịch tâm linh – sinh thái – nghỉ dưỡng – chăm sóc sức khỏe có bản sắc riêng. Bài toán khó nhất lúc này không còn là có làm hay không, mà là làm thế nào để vừa hút đầu tư, vừa giữ được “cái hồn” của Núi Cấm.