Ông chủ đứng sau nhà máy bia trăm tuổi trên 'đất vàng' Hà Nội

Nhà máy Bia Hà Nội của Habeco nằm trên khu "đất vàng" rộng 52.000 m2 trên phố Hoàng Hoa Thám. Ảnh: BHN.

Sáng 1/12, Nhà máy Bia Hà Nội trên phố Hoàng Hoa Thám bất ngờ xuất hiện đám cháy, tạo nên cột khói đen dày đặc có thể nhìn thấy từ nhiều khu vực lân cận. Công an phường cùng lực lượng PCCC đã nhanh chóng điều xe chuyên dụng và triển khai các biện pháp dập lửa, đồng thời tổ chức công tác cứu hộ cứu nạn ngay tại hiện trường.

Điểm xảy ra hỏa hoạn nằm trong nhà máy trên phần "đất vàng" rộng 52.000 m2 tại số 183 Hoàng Hoa Thám, nơi vừa là cơ sở sản xuất bia, vừa là trụ sở chính của Tổng công ty Bia - Rượu - Nước giải khát Hà Nội (Habeco). Đây là một trong những khu đất nội đô có lịch sử lâu đời, gắn liền với ngành bia Việt Nam hơn một thế kỷ qua.

Nhà máy nằm trong diện di dời khỏi nội đô

Tiền thân của Habeco là Nhà máy Bia Hommel, được xây dựng từ năm 1890 bởi doanh nhân người Pháp Alfred Hommel. Khi đó, nhà máy chỉ sản xuất khoảng 150 lít bia mỗi ngày, chủ yếu phục vụ binh lính viễn chinh Pháp tại Đông Dương, với quy mô vỏn vẹn hơn 30 nhân công.

Đến năm 1935, các nhà máy bia tại Đông Dương hợp doanh thành Công ty Bia - Đá Đông Dương. Lúc này, Nhà máy Bia Hommel đã mở rộng đáng kể, tuyển dụng khoảng 300 công nhân và là một trong những cơ sở sản xuất bia lớn nhất miền Bắc. Đến năm 1940, công suất của nhà máy đạt khoảng 5 triệu lít/năm.

Sau năm 1954, khi miền Bắc hoàn toàn giải phóng, quân Pháp rút đi và tháo dỡ toàn bộ máy móc, để lại nhà máy trong tình trạng gần như phế bỏ. Phải đến năm 1957, theo chủ trương phục hồi kinh tế của Chính phủ, nhà máy được khôi phục hoạt động và đổi tên thành Nhà máy Bia Hà Nội.

Một năm sau, vào 1958, chai "Bia Hà Nội" đầu tiên do người Việt Nam làm chủ hoàn toàn về công nghệ và sản xuất chính thức ra đời. Từ đó, thương hiệu Habeco gắn bó với văn hóa ẩm thực của người Hà Nội.

Thương hiệu Bia Hà Nội gắn với văn hóa ẩm thực của người dân phía Bắc hàng chục năm qua. Ảnh: Nam Khánh.

Hiện Nhà máy Bia Hà Nội nằm trong danh mục 9 cơ sở nhà đất phải di dời khỏi nội đô trong vòng 5 năm tới theo kế hoạch của thành phố. Sau khi di dời, quỹ đất này sẽ được chuyển đổi công năng.

Theo quy hoạch phân khu đô thị H1-2 mà UBND TP Hà Nội phê duyệt tháng 3/2021, khu đất 183 Hoàng Hoa Thám được định hướng trở thành đất hỗn hợp, gồm công trình công cộng, trường THPT, nhà ở, bãi đỗ xe và không gian cây xanh, trong đó ưu tiên các chức năng dịch vụ - thương mại và hạ tầng xã hội.

Đến tháng 9 vừa qua, lãnh đạo thành phố yêu cầu rà soát lại toàn bộ quỹ đất. Nếu bố trí được vị trí mới cho trường THPT, khu đất này có thể được điều chỉnh quy hoạch để phục vụ dự án xây dựng Bảo tàng Bia Hà Nội.

Dù nằm trong diện di dời, địa điểm này hiện vẫn hoạt động sản xuất và duy trì khu trưng bày giới thiệu sản phẩm của Habeco.

Hiện nay, Habeco sở hữu 23 nhà máy, bao gồm các công ty con và đơn vị thành viên. Bên cạnh cơ sở nội đô, doanh nghiệp còn vận hành Nhà máy Bia Hà Nội - Mê Linh, đơn vị sản xuất chủ lực của tổng công ty với công suất khu vực nhà nấu lên tới 200 triệu lít/năm.

Nhà máy Mê Linh được khởi công tháng 7/2006, đi vào hoạt động từ tháng 9/2009 trên diện tích 26 ha. Đây là một trong những nhà máy bia có quy mô và mức độ tự động hóa hiện đại hàng đầu Đông Nam Á, sử dụng dây chuyền công nghệ nhập khẩu từ Đức và nhiều nước EU.

Từ đây, các thương hiệu quen thuộc như Bia Hà Nội, Bia Trúc Bạch đến những dòng sản phẩm mới như Hanoi Bold hay Hanoi Light được sản xuất và phân phối ra thị trường.

Doanh nghiệp trăm tuổi lấy lại phong độ

Về kết quả kinh doanh, quý III/2025 đánh dấu một giai đoạn thăng hoa hiếm thấy của Habeco sau nhiều năm chật vật.

Doanh thu thuần đạt hơn 2.507 tỷ đồng, tăng 7% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế vọt lên 221 tỷ đồng, tức tăng tới 78%. Đây là một trong những quý hiếm hoi Habeco lấy lại được phong độ tương đương thời điểm trước khi đại dịch Covid-19 khiến thị trường đồ uống có cồn lao dốc.

Một chỉ báo quan trọng khác là biên lãi gộp tiếp tục duy trì ở mức 29,5% trong 2 quý gần nhất. Đây là vùng biên lợi nhuận chỉ xuất hiện ở giai đoạn đỉnh cao 2019-2020, cao hơn đáng kể so với mức 20-25% của các năm kém thuận lợi trước đó. Diễn biến này cho thấy chiến lược tối ưu hóa sản xuất, cắt giảm chi phí và điều chỉnh cơ cấu sản phẩm của Habeco đang phát huy tác dụng.

Giai đoạn 2020-2023, Habeco từng rơi vào chu kỳ suy giảm sâu. Sức mua yếu, môi trường kinh tế vĩ mô bất ổn và đặc biệt là quy định siết nồng độ cồn khiến thị trường tiêu thụ bia ở miền Bắc - "sân nhà" của Habeco - suy yếu mạnh.

Lũy kế 9 tháng, Habeco đạt gần 6.322 tỷ đồng doanh thu và 369 tỷ đồng lợi nhuận ròng, tăng tương ứng 6% và 45% so với cùng kỳ năm trước. Dù mới hoàn thành hơn 50% kế hoạch doanh thu, doanh nghiệp đã vượt 87% chỉ tiêu lợi nhuận cả năm.

Một điểm đáng chú ý là doanh nghiệp tiếp tục mạnh tay cho hoạt động marketing. Chi phí quảng cáo và khuyến mại trung bình gần 2 tỷ đồng/ngày, cao hơn mức 1,7 tỷ đồng/ngày của cùng kỳ năm trước. Điều này phản ánh rõ định hướng chiến lược chấp nhận gia tăng chi phí để tái củng cố thương hiệu.

Bên cạnh mảng kinh doanh cốt lõi, doanh thu tài chính của Habeco cũng ghi nhận mức tăng 24%, đạt 152 tỷ đồng. Tính đến cuối tháng 9, tiền gửi ngân hàng của doanh nghiệp đạt khoảng 4.800 tỷ đồng, tăng hơn 300 tỷ đồng so với đầu năm và chiếm tới 64% tổng tài sản. Khoản tiền mặt dồi dào cho phép Habeco duy trì sức bật tài chính, đảm bảo an toàn thanh khoản và giảm áp lực vay nợ.

Trong khi đó, nợ vay tài chính giảm tới 99% so với đầu năm, chỉ còn quanh 1 tỷ đồng. Nghĩa vụ lớn nhất trong cấu trúc nợ của Habeco là khoản thuế và các khoản phải nộp Nhà nước, hiện vào khoảng 640 tỷ đồng, tăng 260 tỷ so với đầu năm.

Tính đến cuối tháng 9, tổng số nhân sự của Habeco là 511 người, gần như giữ nguyên so với đầu năm.