Báo cáo việc làm yếu khiến Fed khó cắt giảm lãi suất sau cú sốc giá dầu

“Báo cáo việc làm lần này thực sự khiến tôi chú ý” bà Mary Daly, Chủ tịch Fed chi nhánh San Francisco, nói với CNBC. “Thị trường lao động có thể đang yếu hơn một chút so với những gì chúng ta quan sát trước đây”, bà nói.

Trụ sở Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tại Washington, D.C. Ảnh: Getty Images

Việc làm bất ngờ giảm

Theo số liệu công bố ngày 6/3 của Bureau of Labor Statistics, nền kinh tế Mỹ bất ngờ mất 92.000 việc làm trong tháng 2, trong khi tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 4,4%, so với mức 4,3% của tháng 1.

Hai yếu tố chính tác động tới dữ liệu là lĩnh vực y tế và thời tiết mùa đông khắc nghiệt. Trong đó, cuộc đình công của nhân viên y tế tại hệ thống Kaiser Permanente khiến khoảng 30.000 việc làm tạm thời biến mất, song nhiều khả năng sẽ quay trở lại trong tháng 3. Ngoài ra, các cơn bão tuyết cũng ảnh hưởng tới hoạt động tuyển dụng.

Bên cạnh đó, số liệu việc làm của tháng 12 và tháng 1 cũng bị điều chỉnh giảm tổng cộng 69.000 việc làm, khiến bức tranh thị trường lao động trở nên kém tích cực hơn so với ước tính trước đó.

Theo bà Elyse Ausenbaugh, Giám đốc chiến lược đầu tư tại JPMorgan Wealth Management, dù có một số yếu tố tạm thời làm “méo mó” dữ liệu tháng 2, nhưng tốc độ tạo việc làm trong vài tháng gần đây đã chậm lại đáng kể so với năm 2024 và phần lớn năm 2025.

Điều này khiến Fed khó tiếp tục duy trì câu chuyện rằng thị trường lao động đang ổn định – lập luận từng được dùng để biện minh cho việc kiên nhẫn trước khi tiếp tục cắt giảm lãi suất.

Fed đứng trước “bài toán hai mặt”

Bà Mary Daly cho rằng việc đình công và bão tuyết khiến việc đánh giá dữ liệu tháng 2 trở nên khó khăn. Khi tính trung bình dữ liệu của hai tháng đầu năm, kết quả cho thấy gần như không có việc làm mới được tạo ra.

Mức tăng việc làm này thấp hơn ngưỡng cân bằng 30.000 việc làm mỗi tháng – mức cần thiết để giữ tỷ lệ thất nghiệp ổn định. Ngưỡng này đã giảm đáng kể so với khoảng 100.000 việc làm trước đây, do tỷ lệ sinh thấp và chính sách siết nhập cư dưới thời Tổng thống Donald Trump làm chậm tăng trưởng dân số.

Trong khi đó, bà Beth Hammack, Chủ tịch Fed chi nhánh Cleveland, cho rằng ngân hàng trung ương cần cân bằng giữa thị trường lao động đang chậm lại và áp lực lạm phát trên diện rộng.

Theo bà, sau ba lần cắt giảm lãi suất vào mùa thu năm ngoái, chính sách tiền tệ hiện vẫn đang ở “vị thế phù hợp”, và Fed có thể giữ lãi suất ổn định trong một thời gian dài để quan sát thêm diễn biến lạm phát và việc làm.

Quan điểm tương tự cũng được bà Susan Collins, Chủ tịch Fed chi nhánh Boston, đưa ra. Bà cho rằng tỷ lệ thất nghiệp vẫn thấp so với tiêu chuẩn lịch sử, trong khi việc giảm mạnh nhập cư khiến nền kinh tế không cần tốc độ tạo việc làm quá cao như trước.

Vì vậy, bà Collins chưa thấy “sự cấp bách” phải điều chỉnh chính sách, và có thể duy trì lãi suất hiện tại cho đến khi có bằng chứng rõ ràng rằng lạm phát đang tiến bền vững về mục tiêu 2% của Fed, điều có thể chỉ xảy ra trong nửa cuối năm.

Ý kiến trái chiều về cắt giảm lãi suất

Ở phía ngược lại của cuộc tranh luận, Thống đốc Fed Stephen Miran cho rằng dữ liệu việc làm yếu tăng thêm lý do để Fed cắt giảm lãi suất.

“Tôi nghĩ thị trường lao động cần thêm sự hỗ trợ từ chính sách tiền tệ”, ông nói với CNBC. “Tôi không cho rằng việc duy trì lập trường chính sách mang tính thắt chặt vừa phải là phù hợp. Mức gần trung lập sẽ hợp lý hơn”, ông nói.

Theo Miran, mức lãi suất trung lập – tức không kích thích cũng không kìm hãm tăng trưởng – thấp hơn khoảng 1 điểm phần trăm so với mức lãi suất quỹ liên bang hiện tại 3,5%–3,75%.

Thị trường lao động đang thay đổi cấu trúc

Trong khi đó, Chủ tịch Fed Kansas City Jeff Schmid cho rằng báo cáo việc làm tháng 2 phản ánh những thay đổi mang tính cấu trúc của thị trường lao động Mỹ.

Theo ông, nền kinh tế đang chứng kiến làn sóng nghỉ hưu của người lao động lớn tuổi, trong khi nhiều doanh nghiệp tạm dừng tuyển dụng để đánh giá vai trò của công nghệ và trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence) trong việc thay thế nhân sự.

“Các doanh nghiệp đang tạm dừng trước khi tuyển người mới để xem kỹ năng nào thực sự cần thiết và công nghệ có thể bù đắp những khoảng trống đó ra sao”, ông nói.

Fed rơi vào thế khó

Trong khi đó, Thống đốc Fed Chris Waller trước đó cho biết nếu báo cáo việc làm tháng 2 mạnh mẽ, ông sẽ ủng hộ giữ nguyên lãi suất. Nhưng với dữ liệu yếu hơn kỳ vọng, nhiều khả năng ông vẫn nghiêng về phương án cắt giảm.

Dù vậy, xung đột tại Iran đang làm gia tăng rủi ro lạm phát khi giá dầu có thể duy trì ở mức cao trong thời gian dài.

Theo bà Ellen Zentner, chiến lược gia kinh tế trưởng tại Morgan Stanley Wealth Management, tình thế hiện nay khiến Fed rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan.

“Thị trường lao động suy yếu rõ rệt sẽ ủng hộ việc cắt giảm lãi suất. Nhưng nếu giá dầu duy trì ở mức cao và kích hoạt một làn sóng lạm phát mới, Fed có thể buộc phải đứng ngoài quan sát thay vì hành động”, bà nói.

>>> Xem thêm Lãi suất vay mua nhà