Dự thảo mới của Ngân hàng Nhà nước mở đường giảm lãi suất huy động?

Theo báo cáo phân tích mới công bố của ACBS, dự thảo sửa đổi Thông tư 22/2019 của Ngân hàng Nhà nước đang hướng tới việc áp dụng các chuẩn quản trị thanh khoản tiệm cận Basel 3, thay vì duy trì các quy định mang tính “cơ học” như trước đây.

Điểm đáng chú ý nhất là việc thay thế tỷ lệ LDR (tỷ lệ cho vay trên huy động) bằng tỷ lệ CDR (tỷ lệ tín dụng trên tiền gửi).

Theo ACBS, cách tính mới sẽ chặt chẽ hơn và phản ánh “đúng bản chất” hoạt động ngân hàng.

Dự thảo sửa đổi Thông tư 22 của Ngân hàng Nhà nước được kỳ vọng sẽ giúp giảm áp lực huy động vốn dài hạn, qua đó mở thêm dư địa hạ lãi suất huy động trong thời gian tới.

Cụ thể, ở phần “tín dụng”, công thức mới bổ sung thêm dư nợ trái phiếu doanh nghiệp, đồng thời loại trừ vốn chủ sở hữu khỏi số liệu tính toán. Trong khi đó, phần “tiền gửi” sẽ không còn tính tiền gửi của các tổ chức tín dụng khác, đồng thời chỉ tính 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước.

Những thay đổi này khiến tỷ lệ CDR của nhiều ngân hàng tăng lên đáng kể so với tỷ lệ LDR hiện nay.

“Chúng tôi ước tính tỷ lệ CDR của hầu hết các ngân hàng sẽ tăng lên và có thể vượt mức trần quy định 85% nếu các ngân hàng không thay đổi cấu trúc nguồn vốn”, ACBS nhận định.

Theo đơn vị phân tích, nhóm ngân hàng có mức chênh lệch đáng kể giữa cách tính cũ và mới gồm VPBank, VIB, MBBank, VietinBank, BIDV, Sacombank hay Nam A Bank.

Trong khi đó, một số ngân hàng như Vietcombank, ACB, HDBank, Techcombank hay OCB được cho là ít bị ảnh hưởng hơn do cấu trúc nguồn vốn ổn định hơn.

Dù vậy, ACBS cho rằng tác động tổng thể đến thanh khoản và tăng trưởng tín dụng của hệ thống ngân hàng sẽ không quá lớn. Nguyên nhân là dự thảo cho phép các ngân hàng lựa chọn giữa việc áp dụng tỷ lệ CDR hoặc tuân thủ sớm các chuẩn Basel 3 như LCR và NSFR.

Trong đó, LCR là tỷ lệ phản ánh khả năng ngân hàng đáp ứng dòng tiền ra ròng trong vòng 30 ngày, nhằm đảm bảo thanh khoản ngắn hạn.

Còn NSFR là tỷ lệ đo lường mức độ ổn định của nguồn vốn dài hạn phục vụ hoạt động cho vay và các hoạt động kinh doanh cốt lõi.

Theo lộ trình được đề xuất trong dự thảo, các ngân hàng sẽ phải đáp ứng dần các ngưỡng tối thiểu đối với hai tỷ lệ này. Cụ thể, tỷ lệ LCR sẽ đạt 70% từ năm 2028, tăng lên 80% vào năm 2029, 90% vào năm 2030 và đạt 100% từ năm 2031. Trong khi đó, tỷ lệ NSFR sẽ phải đạt 90% từ năm 2028, tăng lên 95% vào năm 2029 và đạt mức 100% từ năm 2030.

Đáng chú ý, những ngân hàng đáp ứng sớm đầy đủ hai tiêu chuẩn này sẽ không cần tuân thủ tỷ lệ CDR cũng như quy định về vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn.

Theo ACBS, đây là điểm có thể tạo ra tác động tích cực đáng kể lên mặt bằng lãi suất huy động.

Hiện nay, để đáp ứng yêu cầu về vốn trung dài hạn, nhiều ngân hàng phải duy trì lãi suất huy động kỳ hạn dài ở mức cao, phổ biến quanh 8-9%/năm. Tuy nhiên, khi áp lực từ quy định này giảm bớt, các nhà băng có thể không còn cần cạnh tranh gay gắt để hút tiền gửi dài hạn.

“Nhờ đó, mặt bằng lãi suất huy động trung và dài hạn sẽ có thêm dư địa để hạ nhiệt trong thời gian tới”, ACBS đánh giá.

Ngoài thay đổi về CDR, dự thảo cũng bổ sung thêm tỷ lệ LEV nhằm kiểm soát mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính của các ngân hàng.

Tỷ lệ này được tính bằng vốn cấp 1 chia cho tổng tài sản có rủi ro, với ngưỡng tối thiểu 3%. Đối với các ngân hàng có vai trò quan trọng trong hệ thống, điều kiện chia cổ tức sẽ khắt khe hơn khi LEV phải cao hơn mức 3% cộng thêm phần đệm bảo toàn vốn, tương đương khoảng 3,3-4,2%.

Tuy nhiên, ACBS cho biết hiện Ngân hàng Nhà nước chưa bắt buộc áp dụng ngay tỷ lệ này và đánh giá LEV vẫn “ít khắt khe hơn” so với chuẩn an toàn vốn CAR hiện hành.

Theo giới phân tích, việc sửa đổi Thông tư 22 cho thấy cơ quan quản lý đang từng bước đưa hệ thống ngân hàng Việt Nam tiến gần hơn tới các chuẩn quốc tế về quản trị rủi ro và thanh khoản, trong bối cảnh nhu cầu tăng vốn và mở rộng tín dụng của ngành ngân hàng ngày càng lớn.