Trục lợi nhà ở xã hội: Lỗ hổng nào phía sau những bộ hồ sơ được “hợp thức hóa”?

Công an tỉnh Bắc Ninh vừa khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với hai đối tượng là Vũ Văn Cương và Nguyễn Lâm Tới để điều tra hành vi làm giả tài liệu nhằm hợp thức hóa hồ sơ mua nhà ở xã hội.

Liên tiếp nhiều vụ án bị khởi tố cho thấy tình trạng “phù phép” hồ sơ mua nhà ở xã hội vẫn diễn biến phức tạp, điều này đặt ra nhiều vấn đề trong khâu xét duyệt và xác minh điều kiện. Ảnh minh hoạ

Theo cơ quan điều tra, các đối tượng đã sử dụng giấy xác nhận thu nhập, tiền lương được ký và đóng dấu khống để biến những người không đủ điều kiện thành người đủ điều kiện trên hồ sơ xét duyệt mua nhà ở xã hội.

Vụ việc một lần nữa cho thấy tình trạng “chạy hồ sơ”, “làm đẹp điều kiện” mua nhà ở xã hội không còn là hiện tượng cá biệt. Tại Bắc Ninh, thời gian qua cơ quan chức năng đã phát hiện một số vụ việc liên quan việc làm giả hồ sơ, xác nhận khống thu nhập để mua nhà ở xã hội. Trước đó, cơ quan điều tra cũng đã khởi tố nhóm đối tượng bị cáo buộc làm giả hồ sơ tại một dự án nhà ở xã hội ở phường Nam Sơn nhằm trục lợi chính sách.

Theo cơ quan điều tra, thủ đoạn trong các vụ việc không quá phức tạp. Các đối tượng lợi dụng nhu cầu lớn của người dân đối với nhà ở xã hội, đặc biệt tại các khu công nghiệp, để đứng ra nhận “hỗ trợ” hoàn thiện hồ sơ.

Những giấy xác nhận thu nhập, xác nhận tiền lương hoặc giấy tờ chứng minh điều kiện mua nhà sau đó được “hợp thức hóa” nhằm giúp người không đủ điều kiện vượt qua quy trình xét duyệt.

Điều đáng chú ý là hành vi này không chỉ dừng ở việc làm giả giấy tờ hành chính. Khi một người không đủ điều kiện vẫn có thể lọt vào danh sách mua nhà ở xã hội, đồng nghĩa cơ hội tiếp cận nhà ở của những công nhân, người lao động thu nhập thấp thực sự khó khăn sẽ bị thu hẹp.

Đây cũng là lý do các vụ việc liên quan tới trục lợi chính sách nhà ở xã hội thời gian qua liên tục gây bức xúc trong dư luận.

Nhiều ý kiến cho rằng nhu cầu sở hữu nhà ở xã hội hiện rất lớn trong khi nguồn cung vẫn hạn chế. Chính khoảng cách giữa nhu cầu thực tế và khả năng tiếp cận đã tạo ra “đất sống” cho các dịch vụ môi giới, làm hồ sơ hoặc cam kết “lo điều kiện” để được xét duyệt.

Trong khi đó, ở không ít nơi, việc xác minh điều kiện thu nhập, nơi ở, công việc của người mua vẫn phụ thuộc nhiều vào giấy xác nhận thủ công, thiếu cơ chế kiểm tra chéo dữ liệu.

Điều này khiến các giấy xác nhận khống hoặc thông tin không đúng thực tế vẫn có khả năng lọt qua vòng xét duyệt nếu không được rà soát kỹ.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, Luật sư Nguyễn Đức Biên – Giám đôc Công ty Luật TNHH Đại La cho rằng hành vi hợp thức hóa hồ sơ mua nhà ở xã hội không đơn thuần là vi phạm hành chính thông thường mà có dấu hiệu xâm phạm trực tiếp tới chính sách an sinh của Nhà nước.

Theo ông Biên, nhà ở xã hội được xây dựng nhằm hỗ trợ đúng nhóm đối tượng có khó khăn thực sự về chỗ ở, thu nhập. Vì vậy, việc sử dụng giấy xác nhận khống hoặc làm sai lệch điều kiện xét duyệt không chỉ làm mất công bằng mà còn khiến nhiều người đủ điều kiện thật sự bị thu hẹp cơ hội tiếp cận nhà ở.

“Điều đáng chú ý là trong nhiều vụ việc, hồ sơ không chỉ có một cá nhân tự khai sai mà còn xuất hiện dấu hiệu tiếp tay thông qua xác nhận thu nhập, xác nhận công tác hoặc hợp thức hóa giấy tờ. Đây là vấn đề cần được làm rõ trách nhiệm”, Luật sư Nguyễn Đức Biên nhận định.

Theo ông Biên, bên cạnh xử lý hình sự các hành vi vi phạm, cơ quan chức năng cũng cần siết chặt khâu xác minh hồ sơ, tăng cường liên thông dữ liệu về thu nhập, cư trú, bảo hiểm xã hội để hạn chế tình trạng “phù phép” điều kiện mua nhà ở xã hội.