Tăng trưởng tín dụng dự báo vượt mục tiêu, mặt bằng lãi suất vay chịu áp lực tăng

Dự báo tăng trưởng tín dụng trong năm 2026 có thể đạt khoảng 16%-18%, cao hơn mức mục tiêu của NHNN (Ảnh minh hoa: HDB)

Các động lực tăng trưởng chính sẽ đến từ đầu tư công, bất động sản và khu vực kinh tế tư nhân. Cầu tín dụng được kỳ vọng sẽ hồi phục mạnh mẽ, đặc biệt tại phân khúc tiêu dùng và cho vay mua nhà với kỳ hạn dài. Thị trường bất động sản cùng hoạt động sản xuất, xuất khẩu dự kiến tiếp tục đà tăng trưởng khả quan từ giai đoạn cuối năm 2025 sang năm 2026. Trong đó, đầu tư công tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt, kết hợp với việc tháo gỡ pháp lý bất động sản sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực đến các nhóm ngành xây dựng và vật liệu xây dựng.

Xét về tăng trưởng theo nhóm ngân hàng, các chuyên gia VCBS nhìn nhận, khối ngân hàng tư nhân được dự báo sẽ thể hiện sự năng động và dẫn dắt với mức tăng trưởng trên 20%. Trong khi đó, các ngân hàng lớn nhận chuyển giao bắt buộc sẽ tiếp tục được hưởng cơ chế ưu tiên tăng trưởng tín dụng cao hơn trung bình ngành.

Đáng chú ý, trong kịch bản Ngân hàng Nhà nước bắt đầu lộ trình từng bước bãi bỏ cơ chế room tín dụng từ năm sau, những ngân hàng có hệ số an toàn vốn (CAR) cao như VPB, TCB, HDB có thể ghi nhận mức tăng trưởng vượt trội so với mặt bằng chung. Những ngân hàng có danh mục cho vay tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên như nông nghiệp, nông thôn, bán lẻ, doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) hay nhà ở xã hội như HDB, VIB, TCB, ACB sẽ được hưởng lợi nhờ việc điều chỉnh giảm hệ số rủi ro theo Thông tư 14, qua đó mở rộng thêm dư địa tín dụng.

Theo VCBS, cụ thể về thay đổi hệ số rủi ro (CRW) theo Thông tư 14/2025 so với Thông tư 41/2016, nhiều lĩnh vực ghi nhận sự điều chỉnh giảm mạnh nhằm khuyến khích dòng vốn. Lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn giảm hệ số rủi ro từ 100% xuống còn 50%; cho vay cá nhân tiêu dùng giảm từ 100% xuống 75%; cho vay bán lẻ không bảo đảm giảm từ 100% xuống 75% và doanh nghiệp SME giảm từ 100% xuống 85%. Đặc biệt, lĩnh vực cho vay nhà ở xã hội được quy định mức rủi ro ưu đãi từ 20% đến 50%. Tuy nhiên, các khoản phải thu quá hạn sẽ chịu hệ số rủi ro tăng lên mức 150% đến 200%.

Về mặt bằng lãi suất huy động, thị trường dự kiến sẽ chứng kiến mức nhích nhẹ từ 30 đến 50 điểm cơ bản trong nửa đầu năm 2026. Nguyên nhân đến từ nhu cầu chuẩn bị nguồn vốn đáp ứng hoạt động sản xuất kinh doanh và sự chênh lệch giữa số dư tiền gửi với dư nợ tín dụng toàn hệ thống vẫn ở mức cao. Việc tín dụng tăng trưởng vượt trội trong suốt năm 2025 tiếp tục gây áp lực lên lãi suất huy động, đặc biệt tại nhóm ngân hàng thương mại cổ phần quy mô vừa và nhỏ. Bước sang nửa cuối năm 2026, mặt bằng lãi suất huy động có thể tăng thêm khoảng 40 đến 50 điểm cơ bản và tiếp tục có sự phân hóa rõ rệt.

Đối với nhóm ngân hàng quốc doanh, các đơn vị này đã chủ động tăng lãi suất 30-60 điểm cơ bản trong tháng 12/2025 để chuẩn bị thanh khoản khi Thông tư 26 hết hiệu lực. Lãi suất huy động của nhóm này kỳ vọng sẽ đi ngang theo định hướng hỗ trợ nền kinh tế của Chính phủ, nhờ lợi thế nguồn tiền gửi ổn định và vị thế trên thị trường trái phiếu nên áp lực chi phí vốn không quá lớn.

Ngược lại, nhóm ngân hàng tư nhân đối diện áp lực tăng lãi suất huy động tương đối lớn để thúc đẩy tín dụng. Áp lực này đè nặng lên các ngân hàng phụ thuộc nhiều vào tiền gửi khách hàng, cơ cấu vốn kém linh hoạt hoặc tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn tăng nhanh. Tuy nhiên, áp lực sẽ nhẹ nhàng hơn ở các ngân hàng có tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao hoặc có khả năng thu hút vốn ngoại tệ qua các khoản vay hợp vốn nước ngoài.

Mặt bằng lãi suất cho vay trung bình do VCBS ước tính sẽ tăng 50 đến 70 điểm cơ bản trong năm 2026 nhưng diễn biến trái chiều giữa các nhóm. Nhóm ngân hàng quốc doanh sẽ tiếp tục xu hướng giảm lãi suất cho vay từ 20 đến 30 điểm cơ bản nhằm hỗ trợ khách hàng theo định hướng Chính phủ.

Trái lại, nhóm ngân hàng tư nhân được kỳ vọng sẽ tăng lãi suất cho vay mới từ 30 đến 100 điểm cơ bản tùy phân khúc. Xu hướng này được thúc đẩy bởi việc gia tăng tỷ trọng cho vay khách hàng cá nhân, đặc biệt là cho vay mua nhà dài hạn để cải thiện lãi suất trung bình.

Bên cạnh đó, do biên lãi thuần (NIM) đã co hẹp về mức thấp nhất kể từ cuối năm 2018 cùng sức ép chi phí vốn tăng, các ngân hàng tư nhân buộc phải điều chỉnh lãi suất đầu ra để duy trì biên lợi nhuận. Các chuyên gia nhận định ngoài ra, việc nhiều gói vay mua nhà ưu đãi áp dụng từ năm 2023 sẽ chuyển sang lãi suất thả nổi trong năm sau cũng góp phần cải thiện mặt bằng lãi suất cho vay trung bình của hệ thống.

>>> Xem thêm về lãi suất ngân hàng