Tăng nguồn vốn để “hạ nhiệt” lãi suất

Khách hàng giao dịch tại một ngân hàng ở TPHCM. Ảnh: MINH HUY

Xem xét nới lỏng quy định

Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), đến hết quý 1-2026, tăng trưởng tín dụng đạt hơn 3%, trong khi huy động vốn chỉ tăng khoảng 1%. Trước đó, năm 2025, tín dụng tăng khoảng 19%, cao hơn nhiều so với mức tăng huy động khoảng 14%-15%. Chênh lệch lớn này buộc nhiều ngân hàng thương mại (NHTM) đẩy mạnh huy động từ dân cư, vay mượn trên thị trường liên ngân hàng, phát hành giấy tờ có giá và trái phiếu để bù đắp nguồn vốn, khiến lãi suất huy động có thời điểm chạm 9%-10%/năm, còn lãi suất liên ngân hàng từng đạt 16%-17%/năm.

Áp lực thanh khoản càng gia tăng khi từ năm 2026, theo Thông tư 22/2019 của NHNN, tiền gửi của các NHTM tại Kho bạc Nhà nước không còn được tính vào tổng tiền gửi để xác định Tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR). Trong khi đó, cấu phần này đã giảm dần từ mức 40% năm 2024 xuống 20% năm 2025 và hiện về 0%, càng gây sức ép về thanh khoản.

Theo quy định, các NHTM phải duy trì LDR dưới 85%, tức cứ 100 đồng huy động chỉ được cho vay tối đa 85 đồng. Tuy nhiên, thống kê cho thấy hơn 2/3 số NHTM niêm yết đã tiệm cận, thậm chí vượt xa ngưỡng này, nhất là nhóm NHTM quy mô lớn. Đây cũng là lý do dù nhiều NHTM đã công bố giảm lãi suất huy động 0,5%-2% sau cuộc họp với Thống đốc NHNN hồi tháng 4-2026, lãi suất cho vay trung và dài hạn vẫn phổ biến ở mức 9%-11%/năm; thậm chí có doanh nghiệp xăng dầu hiện phải vay ngắn hạn tới 15%/năm. Để tháo gỡ áp lực này, NHNN đã ban hành Thông tư số 08/2026 sửa đổi, bổ sung một số điểm tại Thông tư 22/2019, có hiệu lực từ ngày 16-5-2026 theo hướng thay tỷ lệ LDR bằng tỷ lệ tín dụng trên tiền gửi (CDR), tiệm cận chuẩn thanh khoản Basel III (Bộ tiêu chuẩn quốc tế về an toàn ngân hàng).

Theo đó, phần tín dụng sẽ bao gồm dư nợ cấp tín dụng cho khách hàng, dư nợ trái phiếu doanh nghiệp và các khoản ủy thác cho tổ chức tín dụng khác cấp tín dụng; đồng thời loại trừ phần vốn chủ sở hữu dùng để đầu tư tài sản cố định và góp vốn, mua cổ phần. Ở chiều nguồn vốn, tiền gửi của các tổ chức tín dụng khác sẽ không còn được tính, trong khi bổ sung 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước. Theo NHNN, trong bối cảnh thị trường tiền tệ còn nhiều khó khăn, việc kéo dài thời gian tính 20% tiền gửi Kho bạc Nhà nước là phù hợp với thực tế, góp phần hỗ trợ ổn định thanh khoản hệ thống.

Nhiều chuyên gia cũng nhận định, đây là bước nới lỏng cách tính an toàn vốn hợp lý; nhất là khi LDR toàn hệ thống đã ở mức gần 112% vào cuối tháng 3-2026 (theo SSI Research), dòng tiền từ Kho bạc Nhà nước được xem là nguồn bổ trợ quan trọng giúp giảm áp lực huy động. Ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital, cho rằng, việc tiếp tục cho phép tính 20% tiền gửi Kho bạc Nhà nước là giải pháp hiệu quả nhất trong ngắn hạn. Nhóm Big 4 (gồm Agribank, BIDV, Vietcombank và VietinBank) có thể được bổ sung dư địa tín dụng khoảng 80.000-100.000 tỷ đồng từ lượng tiền gửi Kho bạc Nhà nước hơn 400.000 tỷ đồng đang tập trung tại 4 ngân hàng này, từ đó có thể giúp tăng trưởng tín dụng, hỗ trợ những dự án trọng điểm quốc gia.

Tăng vốn để tăng “bộ đệm”

Song song với việc chờ cơ chế hỗ trợ, làn sóng tăng vốn đang diễn ra mạnh mẽ trong hệ thống ngân hàng nhằm củng cố “bộ đệm” tài chính, đáp ứng lộ trình nâng Tỷ lệ an toàn vốn (CAR) từ 8% hiện nay lên 10,5% vào năm 2030 theo Thông tư 14/2025 của NHNN.

Tại mùa đại hội cổ đông năm 2026 vừa qua, hàng loạt NHTM trình kế hoạch tăng vốn điều lệ lên xấp xỉ hoặc vượt mốc 100.000 tỷ đồng. Cụ thể, Techcombank dự kiến tăng vốn hơn 60%, lên 113.700 tỷ đồng; VPBank lên hơn 106.200 tỷ đồng; MB cũng hướng tới vượt mốc 100.000 tỷ đồng… Ở khối NHTM Nhà nước, BIDV dự kiến dùng toàn bộ hơn 13.200 tỷ đồng lợi nhuận giữ lại năm 2025 để chia cổ tức bằng cổ phiếu, hướng tới tăng vốn vượt mốc 100.000 tỷ đồng. Vietcombank cũng lên kế hoạch chào bán riêng lẻ tối đa 6,5% cổ phần cho nhà đầu tư chiến lược, kết hợp phát hành cổ phiếu từ quỹ dự trữ để nâng vốn điều lệ lên sát 100.000 tỷ đồng…

Khách hàng giao dịch tại một ngân hàng ở Hà Nội. Ảnh: ĐÌNH BẢO

Ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch HĐQT Vietcombank, chia sẻ, việc tăng vốn nhằm đảm bảo Tỷ lệ an toàn vốn (CAR) cao hơn mức tối thiểu 8%, hướng tới chuẩn Basel III, đồng thời tạo dư địa mở rộng tín dụng và nâng cao năng lực cạnh tranh khu vực. Lãnh đạo MB cũng nhấn mạnh, tăng vốn là yêu cầu tất yếu để củng cố năng lực tài chính và cải thiện Tỷ lệ an toàn vốn (CAR). MB dự kiến tăng vốn điều lệ 27,5% trong năm nay, tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng tín dụng khoảng 30% nhưng vẫn đảm bảo các chỉ số an toàn.

Trước xu thế này, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư Chứng khoán An Bình, nhận định, việc tăng vốn thành công không chỉ giúp các ngân hàng “hạ nhiệt” áp lực huy động mà còn tạo dư địa cung ứng vốn ổn định, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số Chính phủ đề ra.