Đề xuất xây dựng Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) tập trung vào 4 nhóm chính sách lớn

Uỷ ban Kinh tế và Tài chính phối hợp với Bộ Tài chính đã tổ chức Hội nghị Tham vấn đối với hồ sơ chính sách dự án Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi).

Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Đức Hiếu và Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm chủ trì Hội nghị.

Hội nghị là một bước chuẩn bị quan trọng nhằm thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng, hướng tới xây dựng một hệ thống chính sách hỗ trợ thực chất, hiệu quả và hiện đại cho khu vực kinh tế năng động nhất của đất nước.

Thiết kế các cơ chế đặc biệt để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển mạnh mẽ

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Uỷ viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Đức Hiếu nhấn mạnh tính cấp thiết và tầm quan trọng của dự án Luật này trong bối cảnh mới. Căn cứ theo Chương trình lập pháp năm 2026, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp vừa và nhỏ dự kiến sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026.

Đại biểu Phan Đức Hiếu cho biết, việc sửa đổi Luật lần này không chỉ đơn thuần là xử lý những vướng mắc phát sinh sau hơn 08 năm thi hành mà quan trọng hơn là thể chế hóa đầy đủ các định hướng lớn của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Tinh thần xuyên suốt được đặt ra là xác định thể chế là điều kiện tiên quyết, cần hoàn thiện và đi trước một bước; lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, đưa pháp luật trở thành nguồn lực và lợi thế cạnh tranh quốc gia; tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch, an toàn, dễ thực thi với chi phí thấp; thiết kế các cơ chế đặc biệt để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) phát triển mạnh mẽ, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số như Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã đề ra.

Theo Quochoi.vn, thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo, đại diện Bộ Tài chính đã trình bày báo cáo chi tiết về bối cảnh và mục tiêu của dự án Luật. Sau quá trình tổng kết 8 năm thi hành, khảo sát hơn 500 DNNVV và tham vấn rộng rãi tại các vùng miền, Bộ Tài chính nhận thấy việc chỉ sửa đổi, bổ sung một số điều là không đủ để đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới. Do đó, Bộ đề xuất xây dựng Luật Hỗ trợ DNNVV (sửa đổi) để thay thế hoàn toàn Luật năm 2017.

Nội dung sửa đổi tập trung vào 4 nhóm chính sách lớn mang tính đột phá:

Nhóm 1: Thay đổi tư duy về tiêu chí xác định và đối tượng ưu tiênBộ Tài chính đề xuất sửa đổi tiêu chí xác định DNNVV theo hướng đơn giản, dễ áp dụng, ưu tiên tiêu chí tổng doanh thu năm để thuận tiện trong việc đối chiếu dữ liệu thuế và bảo hiểm. Đặc biệt, dự thảo sẽ mở rộng các khái niệm mới để bao phủ các nhóm đối tượng cần đặc biệt quan tâm như: DNNVV do người khuyết tật, người dân tộc thiểu số làm chủ; Doanh nghiệp kinh doanh bền vững, bao trùm, áp dụng tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị).

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm phát biểu

Nhóm 2: Khơi thông các điểm nghẽn về nguồn lực

Đây là nhóm chính sách thực chất nhất, bao gồm nhiều nội dung mang tính cách mạng: nhóm tài chính - tín dụng áp dụng cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho vay dựa trên dòng tiền, chuỗi giá trị và tài sản vô hình thay vì chỉ dựa vào tài sản thế chấp truyền thống; xây dựng chế độ kế toán đơn giản, chi phí tuân thủ thấp, tương đồng với hộ kinh doanh cho các doanh nghiệp siêu nhỏ.

Quy định rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương và chủ đầu tư hạ tầng trong việc dành tỷ lệ diện tích đất nhất định cho DNNVV thuê với giá ưu đãi, cho phép DNNVV tiếp cận quỹ tài sản công dôi dư (trụ sở, nhà xưởng) thông qua các hình thức minh bạch. Về công nghệ và chuyển đổi số, hỗ trợ các nền tảng số dùng chung, cấp "voucher công nghệ" để doanh nghiệp tự nghiên cứu hoặc đặt hàng chuyển giao công nghệ. Ngoài ra ưu tiên DNNVV tham gia vào các gói thầu mua sắm công, đặt hàng các sản phẩm công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, dữ liệu lớn.

Nhóm 3: Phát triển hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ

Tập trung xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo, vườn ươm doanh nghiệp dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa Nhà nước - Doanh nghiệp - Tổ chức tài chính. Đồng thời, tăng cường năng lực cho hệ thống cơ quan đầu mối tại địa phương theo mô hình "một cửa".

Nhóm 4: Số hóa toàn diện và đổi mới phương thức tài chính

Thay đổi căn bản từ việc "chi theo hoạt động" sang "chi theo kết quả và đầu ra". Toàn bộ quy trình hỗ trợ sẽ được số hóa để bảo đảm tính công khai, minh bạch, giảm thiểu thủ tục hành chính và nâng cao trách nhiệm giải trình.

Cần làm rõ phạm vi sửa đổi mới là gì và "giá trị tăng thêm" của các chính sách sau khi sửa đổi

Kết luận hội nghị, đại biểu Phan Đức Hiếu cơ bản nhất trí với sự cần thiết phải sửa đổi Luật nhưng đề nghị Bộ Tài chính cần làm rõ hơn nhiều vấn đề cốt lõi để đảm bảo Luật sau khi ban hành có thể đi ngay vào cuộc sống.

Nhóm nghiên cứu đề nghị Bộ Tài chính thuyết minh kỹ hơn cơ sở của phương án sửa đổi tổng thể thay vì chỉ sửa đổi một số điều. Cần làm rõ phạm vi kế thừa là gì, phạm vi sửa đổi mới là gì và đặc biệt là "giá trị tăng thêm" của các chính sách sau khi sửa đổi đối với cộng đồng doanh nghiệp.

Về việc ưu tiên tiêu chí doanh thu để xác định DNNVV, đại biểu Phan Đức Hiếu đặt câu hỏi về tính phù hợp đối với các doanh nghiệp mới thành lập hoặc chưa phát sinh doanh thu. Đại biểu nhấn mạnh, việc lựa chọn tiêu chí không chỉ nhằm phục vụ quản lý thuế mà phải phản ánh đúng đặc tính quy mô để thực hiện hỗ trợ hiệu quả. Đồng thời, cần làm rõ các chính sách tại dự án Luật này đã cập nhật và thống nhất như thế nào với Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (vừa được thông qua tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI) liên quan đến mức doanh thu miễn thuế dưới 1 tỷ đồng.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính bày tỏ lo ngại về sự chồng chéo giữa Luật này với các luật chuyên ngành khác như đất đai, đầu tư, ngân sách. Đối với các cơ chế mới như "sandbox cho vay", cơ quan thẩm tra yêu cầu phải làm rõ cơ chế rủi ro và tính khả thi trong điều kiện hệ thống tài chính hiện nay.

Đối với các hỗ trợ về tư vấn, pháp lý và đào tạo, đại biểu yêu cầu phải chuyển hẳn từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ chuyên sâu, có tiêu chí đánh giá kết quả đầu ra rõ ràng để tránh lãng phí nguồn lực và hình thức.

Một ý kiến rất thực tế được nêu ra là cần xem xét đặc điểm quản trị của doanh nghiệp siêu nhỏ và doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh. Thực tế hiện nay vẫn còn tình trạng chưa tách bạch giữa chi phí kinh doanh và chi tiêu cá nhân, gia đình. Do đó, các giải pháp về thuế và kế toán phải thực sự đi sâu vào việc giải quyết tình trạng này để tạo thuận lợi thực chất cho doanh nghiệp.

Theo kế hoạch, sau hội nghị này, Bộ Tài chính sẽ tiếp thu ý kiến, hoàn thiện hồ sơ để trình Bộ Tư pháp thẩm định và báo cáo Chính phủ vào đầu tháng 5/2026. Tiếp đó, các hội thảo tham vấn tại 3 miền và các cuộc họp kỹ thuật với các cơ quan của Quốc hội sẽ được tổ chức liên tục để hoàn thiện dự thảo.