Đây sẽ là bước ngoặt chấm dứt mập mờ giá và pháp lý cho thị trường bất động sản?

Quyết tâm minh bạch hoá thị trường

Theo ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), đây là bước ngoặt quan trọng trong tiến trình tái cấu trúc toàn diện thị trường bất động sản Việt Nam.

Trong nhiều năm, thị trường bất động sản đã bộc lộ những “điểm nghẽn” cố hữu liên quan đến giao dịch thiếu minh bạch, dữ liệu phân tán và bất đối xứng thông tin nghiêm trọng giữa các chủ thể tham gia. Người mua nhà thường ở thế yếu, khó tiếp cận đầy đủ thông tin pháp lý, giá giao dịch thực, tình trạng thế chấp hay tranh chấp của bất động sản. Trong khi đó, một bộ phận nhà đầu tư và môi giới lợi dụng kẽ hở này để đầu cơ, thổi giá, tạo sóng ảo, khiến thị trường nhiều thời điểm phát triển lệch chuẩn, tiềm ẩn rủi ro cho cả hệ thống tài chính.

Theo ông Nguyễn Văn Đính, chủ trương thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản do Nhà nước quản lý chính là lời đáp trực diện cho những bất cập kéo dài này. Khi Nhà nước trực tiếp đứng ra tổ chức và kiểm soát, các khoảng trống về thông tin và pháp lý sẽ từng bước được lấp đầy, qua đó thiết lập lại kỷ cương và niềm tin cho thị trường.

Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý sẽ tạo ra những tác động tích cực đa chiều.

Thực tế cho thấy, mô hình giao dịch bất động sản tập trung, minh bạch không phải là điều mới mẻ trên thế giới. Tại nhiều quốc gia phát triển như Mỹ, Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Đài Loan, hoạt động giao dịch bất động sản đều được đặt trong một hệ sinh thái quản lý thống nhất, với dữ liệu tập trung và quy trình số hóa cao. Đặc biệt, tại Trung Quốc, các trung tâm giao dịch bất động sản do Nhà nước quản lý đã trở thành “xương sống” của thị trường. Người dân có thể hoàn tất toàn bộ quy trình chuyển nhượng, từ xác minh pháp lý, kê khai thuế đến cấp giấy chứng nhận chỉ trong thời gian rất ngắn, với chi phí minh bạch và thủ tục rõ ràng.

Ông Nguyễn Văn Đính cho rằng, điểm cốt lõi của mô hình này là tạo ra một nền tảng giao dịch chuẩn mực, nơi mọi thông tin về bất động sản được kiểm chứng, chuẩn hóa và công khai. Trên nền tảng đó, các sàn giao dịch và doanh nghiệp môi giới tư nhân vẫn có đất hoạt động, nhưng đóng vai trò vệ tinh, vận hành theo chuẩn mực chung, thay vì mạnh ai nấy làm như hiện nay.

Dựng lại trật tự cho thị trường

Theo Chủ tịch VARS, nếu được triển khai đúng hướng, Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý sẽ tạo ra những tác động tích cực đa chiều. Trước hết, toàn bộ quy trình giao dịch sẽ trở nên minh bạch hơn khi thông tin về pháp lý, giá cả, lịch sử giao dịch, tình trạng thế chấp hay hạn chế chuyển nhượng của từng bất động sản được tích hợp và công khai. Điều này giúp người dân và nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro, đồng thời hạn chế đáng kể các hành vi gian lận và đầu cơ.

Bên cạnh đó, Trung tâm giao dịch sẽ trở thành đầu mối dữ liệu quan trọng giúp cơ quan quản lý theo dõi sát diễn biến cung - cầu, giá cả và dòng vốn trên thị trường. Ông Đính cho rằng, khi Nhà nước nắm trong tay dữ liệu “sống” của thị trường, việc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường như sốt đất cục bộ, thao túng giá hay bong bóng tài sản sẽ trở nên khả thi hơn rất nhiều, từ đó tạo điều kiện để đưa ra các biện pháp điều tiết kịp thời, thay vì phản ứng muộn như trước.

Việc thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản là nền móng quan trọng để hình thành một thị trường bất động sản minh bạch, hiện đại

Một lợi ích không kém phần quan trọng là thúc đẩy cải cách hành chính và chuyển đổi số trong lĩnh vực bất động sản. Việc số hóa toàn bộ quy trình giao dịch, từ đăng ký, công chứng, kê khai thuế đến sang tên sẽ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời giảm tải cho bộ máy hành chính. Đây cũng là bước đi phù hợp với định hướng phát triển Chính phủ số và kinh tế số mà Việt Nam đang theo đuổi.

>> Xem thêm thông tin về thị trường bất động sản 2026

Tuy nhiên, ông Đính cũng thẳng thắn nhìn nhận rằng, thách thức lớn nhất của mô hình này nằm ở dữ liệu. Để Trung tâm giao dịch bất động sản vận hành hiệu quả, cơ sở dữ liệu phải đáp ứng yêu cầu “đúng - đủ - sạch - sống”, phản ánh đầy đủ toàn bộ vòng đời pháp lý của mỗi bất động sản. Trong bối cảnh dữ liệu đất đai hiện nay vẫn còn phân tán, chồng chéo và chưa được cập nhật đồng bộ, việc hoàn thiện nền tảng dữ liệu này sẽ cần thời gian và nguồn lực lớn.

Chính vì vậy, VARS cho rằng, lộ trình triển khai cần được tính toán thận trọng, ưu tiên thí điểm tại một số địa phương có điều kiện thuận lợi như Hà Nội và TP. HCM. Sau giai đoạn thí điểm, mô hình sẽ được đánh giá, điều chỉnh và từng bước nhân rộng trên phạm vi cả nước, tránh tình trạng triển khai dàn trải, hình thức.

Nhìn chung, trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách thể chế, chuyển đổi số và hoàn thiện hệ thống pháp luật đất đai, việc thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý không chỉ là giải pháp tình thế, mà là bước đi chiến lược dài hạn. Đây sẽ là nền móng quan trọng để hình thành một thị trường bất động sản minh bạch, hiện đại, vận hành theo chuẩn mực quốc tế, qua đó góp phần bảo đảm an toàn hệ thống tài chính, ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy phát triển bền vững trong giai đoạn tới.