Chuyên gia đề xuất chuyển đổi 1.500 dự án nhà ở thương mại bỏ hoang sang nhà ở xã hội

Một dự án nhà ở cho sinh viên bị bỏ hoang.

Dự án NOXH: Mới đạt 42% mục tiêu

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, từ năm 2021 đến nay, cả nước có 655 dự án NOXH được triển khai, cung cấp gần 600.000 căn hộ. Tuy nhiên, số lượng này mới chỉ đạt 42,38% mục tiêu đề ra. Đáng chú ý, tốc độ giải ngân gói tín dụng ưu đãi 120.000 tỷ đồng còn rất chậm. Đến tháng 3/2025, mới chỉ có 90 dự án tham gia, với số tiền giải ngân vỏn vẹn 2.845 tỷ đồng – một con số khiêm tốn so với nhu cầu thực tế.

Bên cạnh đó, việc triển khai các dự án NOXH vẫn gặp nhiều khó khăn, từ thủ tục pháp lý rườm rà, quỹ đất hạn chế, đến việc nhà đầu tư chưa thực sự “thấm” hết các ưu đãi mà chính sách mang lại. TS. Cấn Văn Lực cho rằng, cần có thêm những giải pháp mạnh mẽ hơn để khai thông nguồn lực, trong đó có việc tận dụng các dự án bất động sản thương mại đang bỏ hoang.

Tận dụng quỹ đất hoang phí: Giải pháp đột phá cho NOXH

Hiện có khoảng 1.500 dự án bất động sản bị đình trệ trên cả nước, phần lớn thuộc phân khúc thương mại. Đây là một nguồn lực khổng lồ nếu có thể chuyển đổi sang NOXH. TS Cấn Văn Lực nhấn mạnh: “Nếu những dự án này được tháo gỡ, sẽ giải phóng nguồn lực rất lớn, tạo việc làm, tăng thu ngân sách và đặc biệt là củng cố niềm tin của doanh nghiệp, người dân”.

Theo đề xuất của ông, cần nhanh chóng ban hành cơ chế cho phép các dự án thương mại bị bỏ hoang được chuyển đổi sang NOXH, rút gọn quy trình xét duyệt, đồng thời bổ sung các chính sách ưu đãi rõ ràng để thu hút doanh nghiệp tham gia. Việc này không chỉ giúp tăng nguồn cung nhà giá rẻ mà còn giảm tình trạng đất vàng bị lãng phí.

Quỹ nhà ở quốc gia: Chìa khóa phát triển bền vững

Một trong những giải pháp quan trọng khác là thành lập Quỹ nhà ở quốc gia để hỗ trợ phát triển NOXH. Tổng Bí thư Tô Lâm đã yêu cầu nghiên cứu cơ chế này nhằm tạo nguồn vốn dài hạn, bền vững. TS Cấn Văn Lực phân tích, quỹ này có thể huy động từ 4 nguồn chính: Ngân sách nhà nước; Trái phiếu phát hành cho các dự án NOXH; Tiền tiết kiệm của người mua nhà; Nguồn vốn từ các tổ chức tài chính trong và ngoài nước.

Ngoài ra, nhiều nước như Singapore, Trung Quốc còn sử dụng một phần quỹ bảo hiểm xã hội để phát triển nhà ở công cộng. Nếu áp dụng, Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra một nguồn tài chính ổn định, đảm bảo các dự án NOXH không bị thiếu vốn.

Hành động quyết liệt để tháo gỡ điểm nghẽn

Bộ Xây dựng đang xây dựng nghị quyết thí điểm một số cơ chế đặc thù để thúc đẩy phát triển NOXH, trong đó có việc thành lập Quỹ nhà ở quốc gia. Quỹ này sẽ hoạt động theo mô hình tài chính ngoài ngân sách, không vì lợi nhuận, đảm bảo minh bạch và hiệu quả.

Ông Chử Văn Hải, Trưởng phòng Phát triển và Quản lý NOXH, Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, nhấn mạnh: “Quỹ này sẽ có cơ chế hỗ trợ cấp bù lãi suất cho chủ đầu tư, hỗ trợ địa phương giải phóng mặt bằng, đồng thời cung cấp nhà cho thuê giá rẻ theo mô hình của nhiều nước phát triển”.