Việt Nam tăng cường “lá chắn” ổn định vĩ mô trước áp lực lạm phát

Trước áp lực lạm phát gia tăng từ giá năng lượng toàn cầu, các cơ quan điều hành đang chủ động triển khai giải pháp nhằm giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Theo dõi chặt biến số lạm phát

Tuần cuối tháng 4, cả bốn ngân hàng trung ương lớn trên thế giới đều chọn cách thận trọng trước cú sốc giá năng lượng từ xung đột Trung Đông.

Chỉ số CPI của Việt Nam tháng 4/2026 tăng 5,46% so với cùng kỳ, cao hơn tháng 3 (4,65%), nguyên nhân do tác động chi phí đẩy từ giá xăng dầu, tác động dây chuyền đến giá cả dịch vụ giao thông, ăn uống, vật liệu xây dựng… - Ảnh minh họa

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giữ lãi suất ở mức 3,5-3,75%. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) giữ lãi suất ở mức 2%, cảnh báo rủi ro lạm phát tăng và tăng trưởng suy yếu đã lớn hơn. Ngân hàng Trung ương Anh (BOE) giữ lãi suất 3,75%, thừa nhận chính sách tiền tệ khó kiểm soát trực tiếp giá năng lượng. Trong khi đó, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) giữ lãi suất khoảng 0,75%.

Điểm chung là cả bốn ngân hàng trung ương đều chưa vội hành động, nhưng khả năng thắt chặt chính sách tiền tệ đang tăng lên trước áp lực lạm phát ngày càng lớn.

Trong nước, phát biểu tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026 diễn ra vào chiều 4/5, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã nêu một số vấn đề nổi bật, cần lưu tâm; trong đó áp lực lạm phát thời gian tới là vấn đề tiếp tục cần được theo dõi chặt chẽ.

Về lạm phát, chỉ số CPI tháng 4 tăng 5,46% so với cùng kỳ, cao hơn tháng 3 (4,65%), nguyên nhân do tác động chi phí đẩy từ giá xăng dầu, tác động dây chuyền đến giá cả dịch vụ giao thông, ăn uống, vật liệu xây dựng…

Trong tháng 4, Chính phủ đã tiếp tục chỉ đạo giảm các loại thuế đối với xăng dầu về 0%. Nhờ đó, qua 8 lần điều chỉnh, giá xăng dầu đã giảm 3-20,5% (giá dầu giảm 20,5%) so với cuối tháng 3, ở mức thấp so với khu vực. Tuy nhiên, do giá thế giới ở mức cao (bình quân tháng 4 trên 110 USD/thùng), khiến giá trong nước vẫn tăng so với cùng kỳ.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, áp lực lạm phát trong thời gian tới tiếp tục cần được theo dõi, bởi giá xăng dầu thế giới chưa có dấu hiệu giảm, giá điện tăng do vào mùa cao điểm nắng nóng, giá dịch vụ y tế, giáo dục điều chỉnh theo lộ trình.

Bộ Tài chính kiến nghị Chính phủ chỉ đạo một số nội dung, theo đó, Bộ Công Thương bảo đảm đủ nguồn cung xăng dầu với giá cạnh tranh; bảo đảm đủ điện trong mùa nắng nóng để phục vụ mục tiêu tăng trưởng 2 con số; thực hiện hiệu quả việc chi tạm ứng từ ngân sách nhà nước cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu.

Bộ Xây dựng trước ngày 10/5/2026 có hướng dẫn cụ thể về điều chỉnh hợp đồng trong điều kiện biến động mạnh về giá vật liệu xây dựng. Các địa phương hoàn thành quy hoạch các mỏ trong quý II để bảo đảm đủ nguyên vật liệu cho các dự án đầu tư; tăng cường quản lý giá cả trên địa bàn.

Lãi suất chịu áp lực ngắn hạn

Trên thị trường tiền tệ, áp lực thanh khoản cũng không nhỏ khi Thông tư 22/2019/TT-NHNN (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 26/2022/TT-NHNN) quy định, từ năm 2026, toàn bộ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước sẽ không được tính vào cấu phần tổng tiền gửi khi tính toán tỷ lệ LDR (tỷ lệ cho vay/huy động).

Lãnh đạo một số ngân hàng khẳng định đã chủ động xây dựng các giải pháp ứng phó trước áp lực lạm phát gia tăng và chi phí đầu vào leo thang

Tuy nhiên, một tín hiệu tích cực đã xuất hiện khi Ngân hàng Nhà nước đề xuất sửa đổi quy định này, cho phép đưa một phần tiền gửi Kho bạc trở lại công thức LDR. Nếu được thông qua, đây sẽ là yếu tố quan trọng giúp cải thiện thanh khoản hệ thống.

Trước áp lực lạm phát và thanh khoản, có ý kiến cho rằng mặt bằng lãi suất khó có khả năng giảm sâu. Nguyên tắc “lãi suất thực dương” đang tạo ra một “mức sàn cứng”, đặc biệt trong bối cảnh CPI đã vượt 5%. Đồng thời, áp lực từ tỷ giá và sức mạnh của đồng USD (thể hiện qua chỉ số DXY) tiếp tục hạn chế khả năng nới lỏng chính sách tiền tệ.

Sức ép lên các kênh đầu tư

Chia sẻ dưới góc nhìn đầu tư, ông Phan Lê Thành Long, Chuyên gia tài chính nhìn nhận môi trường lạm phát cao, thanh khoản chặt đang tạo ra một quá trình sàng lọc khắc nghiệt đối với các kênh đầu tư.

Ông Long cho rằng thị trường bất động sản chịu tác động nặng nề nhất khi vừa phải đối mặt với chi phí vốn cao, vừa chịu áp lực từ giá vật liệu tăng mạnh. Điều này không chỉ làm suy giảm thanh khoản mà còn ảnh hưởng đến biên lợi nhuận của các doanh nghiệp phát triển dự án.

Tương tự, thị trường chứng khoán cũng khó tránh khỏi áp lực. Trong bối cảnh đó, rủi ro về chất lượng báo cáo tài chính của doanh nghiệp cần được quan sát thận trọng. Khi dòng tiền kinh doanh suy yếu, khả năng xuất hiện các thủ thuật kế toán nhằm “làm đẹp” báo cáo là điều có khả năng xảy ra. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với nhà đầu tư là phải nâng cao năng lực phân tích, đặc biệt khả năng đánh giá “chất lượng lợi nhuận”.

Nhìn về 6 tháng cuối năm 2026, kinh tế Việt Nam được dự báo tiếp tục chịu áp lực từ cả bên trong lẫn bên ngoài. Theo vị chuyên gia, chiến lược phòng thủ được xem là ưu tiên hàng đầu. Nhà đầu tư nên tăng tỷ trọng tiền mặt hoặc tài sản có tính thanh khoản cao, hạn chế đầu tư vào các ngành thâm dụng vốn, đồng thời chủ động phòng vệ rủi ro tỷ giá đối với các khoản vay ngoại tệ.

Riêng trên thị trường vàng, áp lực từ chỉ số DXY mạnh và giá vàng bình quân 4 tháng đầu năm đã phản ánh phần lớn rủi ro. Cần quan sát thêm diễn biến địa chính trị để xác định điểm đảo chiều.