Ray thép “made in Vietnam” dùng cho đường sắt tốc độ cao sẽ có chiều dài 100m

Dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư tại Nghị quyết 172/2024 với tổng mức đầu tư 67 tỷ USD.

Dự án chưa có quyết định giao chủ đầu tư nhưng theo phương án ban đầu, Nhà nước dự kiến thực hiện dự án theo phương thức đầu tư công. Ngoài ra, hiện có 2 nhà đầu tư tư nhân là VinSpeed và Thaco đều đang đăng ký thực hiện dự án này.

Hiện nay, Bộ Xây dựng đang dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục sản phẩm, dịch vụ công nghiệp đường sắt thực hiện theo phương thức đặt hàng, giao nhiệm vụ.

Trong đó, 4 sản phẩm, dịch vụ công nghiệp đường sắt thực hiện theo phương thức đặt hàng gồm: Sản xuất ray, ghi, phụ kiện liên kết; Sản xuất, lắp ráp hệ thống thông tin, hệ thống tín hiệu đường sắt; Sản xuất, lắp ráp hệ thống cấp điện sức kéo đường sắt; Sản xuất, lắp ráp phương tiện giao thông đường sắt.

Ray thép sẽ có chiều dài lên đến 100m, độ thẳng, phẳng cao, độ cứng vượt trội

Với ray thép, hiện Việt Nam chưa có doanh nghiệp nào sản xuất được các sản phẩm này. Trên thế giới, chỉ có một số tập đoàn thép lớn sản xuất được loại thép này như Voestalpine (Áo), JFE (Nhật Bản), Baosteel (Trung Quốc), JWS Steel (Italy).

Tại một cuộc làm việc trước đó vào tháng 2/2025, Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị Tập đoàn Hòa Phát nghiên cứu sản xuất thép chất lượng cao, đặc biệt sản xuất ray thép phục vụ đường sắt cao tốc Bắc - Nam, các tuyến kết nối với Trung Quốc, đường sắt đô thị trong thời gian tới.

Mới đây, Hòa Phát đã ký hợp đồng với đối tác Đức cung cấp công nghệ, dây chuyền, dự kiến cho xuất xưởng sản phẩm thép ray cao tốc đầu tiên trong quý 1/2027.

Dây chuyền sản xuất thép ray, thép hình này có công suất 700.000 tấn/năm, là một cấu phần quan trọng, nằm trong dự án nhà máy sản xuất thép ray và thép hình của Hòa Phát tại Dung Quất, tỉnh Quảng Ngãi, với tổng vốn đầu tư 14.000 tỷ đồng.

Hòa Phát cho biết sản phẩm đầu ra là các loại thép đặc biệt như thép ray đường sắt nội đô, ray cầu trục, ray đường sắt cao tốc hoặc các loại thép hình U, I, H, V và thép đặc biệt.

Theo tiết lộ từ nhà sản xuất này, sản phẩm ray thép được sản xuất để dùng cho dự án đường sắt tốc độ cao sẽ đạt chiều dài lên đến 100m, độ thẳng, độ phẳng cao, độ cứng ray vượt trội, đáp ứng tiêu chuẩn cao nhất của các nước như châu Âu, Nhật Bản, Trung Quốc...

Cụ thể, ray thép sẽ được kiểm soát bằng thiết bị laser, siêu âm khuyết tật bên trong đảm bảo chất lượng trước khi ra thị trường, góp phần thay thế mặt hàng thép cao cấp đang phải nhập khẩu.

Ngoài đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các sản phẩm của Hòa Phát còn hướng tới cung cấp ray cho các dự án đường sắt đô thị, công nghiệp dầu khí, chế tạo cơ khí và quốc phòng.

Xây đường sắt tốc độ cao, Việt Nam cần khoảng 28,7 triệu mét ray thép

Tại hội thảo “Doanh nghiệp Việt với chương trình phát triển công nghiệp đường sắt Việt Nam” mới đây, Cục trưởng Cục Đường sắt Việt Nam Trần Thiện Cảnh đã thông tin cụ thể về định hướng phát triển công nghiệp đường sắt Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến 2050.

Xây đường sắt tốc độ cao, Việt Nam cần khoảng 28,7 triệu mét ray thép

Theo đó, nhu cầu về sản phẩm công nghiệp đường sắt tập trung ở 4 nhóm chính gồm: hạ tầng, đầu máy - toa xe, hệ thống tín hiệu và hệ thống điện sức kéo.

Nhóm công nghiệp xây dựng hạ tầng đường sắt, cần cung cấp vật tư đường sắt dự kiến khoảng 28,7 triệu mét ray thép; 11.680 bộ ghi; 46 triệu thanh tà vẹt.

Nhóm đầu máy, toa xe theo khổ đường. Nhóm đầu máy, đến năm 2030 cần 15 chiếc đầu máy khổ 1.000mm, 250 chiếc khổ 1.435mm; đến năm 2045 con số này lần lượt là 150 chiếc và 2.000 chiếc. Tương tự với toa xe, đến năm 2030, cần 26 chiếc khổ 1.000mm, 1.760 chiếc khổ 1.435mm. Đến năm 2045 con số này lần lượt là 160 chiếc và 10.144 chiếc.

Nhóm hệ thống thông tin, tín hiệu dùng cho đường sắt hiện hữu và đường sắt điện khí hóa.

Nhóm hệ thống điện sức kéo, dự kiến đầu tư xây dựng mới 18 tuyến đường sắt điện khí; hệ thống cấp điện cho đường sắt quốc gia là nguồn điện xoay chiều 1 pha 25kV.