Quy hoạch tổng thể TP.HCM HÉ LỘ 4 hành lang phát triển

Hội nghị do Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang chủ trì, tập trung thảo luận nhiều nội dung quan trọng, trong đó có việc triển khai Nghị quyết 260 của Quốc hội (sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 98), nhằm tái cấu trúc toàn diện mô hình phát triển TP.HCM. Trong bối cảnh này, quy hoạch không gian được xác định đóng vai trò trung tâm, có tính quyết định.

Chuyển từ địa giới hành chính sang không gian chức năng

Ông Võ Hoàng Ngân nhấn mạnh: “Việc lập quy hoạch tổng thể thành phố không chỉ là yêu cầu về mặt chuyên môn, mà là nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa chiến lược, nhằm xác lập nền tảng phát triển cho thành phố trong 50-100 năm tới”. Điểm mới mang tính bản chất của giai đoạn hiện nay là việc hình thành mô hình TP sau sáp nhập, tạo ra không gian phát triển hoàn toàn mới, vượt ra khỏi khuôn khổ một đô thị đơn lẻ, hướng tới siêu đô thị tích hợp với tầm nhìn dài hạn.

Theo ông Võ Hoàng Ngân, định hướng quy hoạch tổng thể TP.HCM tập trung vào việc kiến trúc lại không gian phát triển theo hướng hiện đại, thông minh, bền vững. Thành phố chuyển từ mô hình phát triển dựa trên địa giới hành chính sang tổ chức theo không gian chức năng và chuỗi giá trị kinh tế, khắc phục tình trạng phân mảnh, cạnh tranh nội bộ. Không gian phát triển không còn bị chia cắt bởi ranh giới hành chính mà vận hành theo logic kinh tế, chức năng và liên kết vùng.

Cụ thể, TP.HCM định hướng xây dựng siêu đô thị tích hợp, đa trung tâm, bền vững, sáng tạo và đáng sống hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Thành phố giữ vai trò là trung tâm tài chính, thương mại, logistics, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo của vùng; đồng thời là đầu tàu tăng trưởng quốc gia, lan tỏa phát triển cho vùng Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và kết nối quốc tế.

Mô hình “một không gian – ba vùng – một đặc khu”

Cấu trúc không gian được tổ chức theo mô hình “một không gian – ba vùng – một đặc khu”:

-Vùng lõi TP.HCM: Trung tâm tài chính, dịch vụ cao cấp và đổi mới sáng tạo.

-Khu vực Bình Dương: Trung tâm công nghiệp công nghệ cao.

-Khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu: Cửa ngõ kinh tế biển, cảng biển lớn và trung tâm năng lượng.

-Côn Đảo: Trung tâm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng đặc thù.

Các cực phát triển này bổ trợ lẫn nhau, kết nối chặt chẽ qua hệ thống hạ tầng đồng bộ, chia sẻ tài nguyên và phối hợp quản trị để tạo sức mạnh tổng hợp.

Hình thành các hành lang phát triển

Để làm “khung xương” cho cấu trúc không gian mới, quy hoạch nhấn mạnh xây dựng các hành lang phát triển chiến lược:

1. Hành lang phía Đông: Kết nối TP.HCM với Đồng Nai và Cảng hàng không quốc tế Long Thành, hình thành cụm động lực tăng trưởng mới.

2. Hành lang phía Tây và phía Nam: Liên kết với ĐBSCL, mở rộng không gian phát triển.

3. Hành lang ven biển phía Nam: Kết nối Cần Giờ với cụm cảng Cái Mép – Thị Vải và khu vực Hồ Tràm, thúc đẩy kinh tế biển, logistics và đô thị sinh thái.

4. Trục Bắc – Nam: Hành lang công nghiệp – đô thị – dịch vụ xuyên suốt toàn vùng.

Một định hướng quan trọng là phát triển đô thị theo mô hình TOD (Transit-Oriented Development) – phát triển đô thị gắn kết với giao thông công cộng, đặc biệt là hệ thống đường sắt đô thị và liên vùng. Các khu vực mới sẽ hình thành cụm không gian tích hợp (ở, làm việc, dịch vụ, tiện ích) trong bán kính tiếp cận thuận tiện, giúp giảm ùn tắc giao thông, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và cải thiện chất lượng sống.

Bên cạnh đó, quy hoạch chú trọng tổ chức không gian sinh thái, hạ tầng xanh, ứng phó biến đổi khí hậu, ngập nước và sụt lún. Phát triển phải đảm bảo tính bao trùm, cân bằng xã hội, với nhà ở phù hợp khả năng chi trả và tiếp cận dịch vụ thiết yếu cho người dân.

Ông Võ Hoàng Ngân cho biết, quy hoạch tổng thể không chỉ giải quyết bài toán không gian mà còn tạo đòn bẩy thể chế quan trọng để TP.HCM đạt tăng trưởng kinh tế cao (hướng tới trên 10% năm 2026). Ông đề xuất nghiên cứu cơ chế điều phối liên vùng phù hợp với mô hình đô thị mở rộng, hoàn thiện cơ chế rút gọn thủ tục quy hoạch theo tinh thần Nghị quyết 260, ưu tiên đầu tư hành lang hạ tầng chiến lược và xây dựng hệ thống dữ liệu không gian tích hợp. Đồng thời, cần sớm hoàn thiện Luật Đô thị đặc biệt để hỗ trợ cơ chế tài chính đô thị, phân cấp phân quyền mạnh mẽ hơn.

Trong bối cảnh TP.HCM đang dồn lực lập quy hoạch tổng thể mới, định hướng này được đánh giá là bước ngoặt, giúp thành phố vượt qua thách thức về hạ tầng, môi trường và quản trị đô thị truyền thống. Quy hoạch sẽ tạo nền tảng cho một TP.HCM hiện đại, thông minh, cạnh tranh quốc tế, nơi không gian phát triển trở thành động lực then chốt cho tăng trưởng bền vững.

Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Đảng bộ TP.HCM đã ghi nhận và cho ý kiến sâu sắc về nội dung này, khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng trong việc định hướng phát triển đô thị. Việc triển khai quy hoạch tổng thể sẽ tiếp tục được đẩy mạnh trong thời gian tới, kết hợp chặt chẽ với chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết chuyên đề của Thành ủy.

Với định hướng rõ nét này, TP.HCM không chỉ tái kiến trúc không gian mà còn tái định vị vai trò của mình trong bản đồ phát triển quốc gia và khu vực, hướng tới một siêu đô thị đáng sống, sáng tạo và hội nhập sâu rộng.