Luật Đất đai sửa đổi sẽ bổ sung gì?

Ông Võ Anh Tuấn – Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ NN&MT).

Tại hội thảo góp ý mới đây, ông Võ Anh Tuấn – Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ NN&MT) cho biết việc sớm sửa đổi luật nằm trong chủ trương thể chế hóa kịp thời các chỉ đạo của Đảng, đồng thời đáp ứng những biến động mới về quản lý đất đai. Dự thảo lần này cũng tiếp thu nhiều ý kiến từ các địa phương, nhằm tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn.

Vì sao Luật Đất đai 2024 phải sửa sớm?

Ông Tuấn lý giải, chu kỳ sửa đổi Luật Đất đai thường kéo dài 10 năm, song bối cảnh hiện nay đã thay đổi nhanh chóng, đòi hỏi phải điều chỉnh sớm. Cơ sở pháp lý cho lần sửa đổi này dựa trên nhiều Nghị quyết quan trọng như Nghị quyết 18, Nghị quyết 69 cùng với Nghị quyết 66 và 68 của Trung ương. Đặc biệt, việc chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương từ ba cấp xuống hai cấp khiến nhiều quy định trong Luật 2024 chưa thống nhất, cần phải được chỉnh sửa để phù hợp với tình hình mới.

Thực tiễn áp dụng Luật Đất đai 2024 đã cho thấy còn những nội dung cần tiếp tục hoàn thiện, từ quy hoạch, thu hồi – bồi thường đến giao đất, cho thuê đất và cơ sở dữ liệu. Vì vậy, cơ quan soạn thảo đang đề xuất sửa đổi để phù hợp hơn với yêu cầu quản lý và thực tế phát sinh.

Những nội dung lớn sẽ được bổ sung, chỉnh sửa

Theo ông Tuấn, một trong những nội dung quan trọng là quy hoạch sử dụng đất. Thực tiễn cho thấy quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp cấp huyện không còn phù hợp, đặt ra câu hỏi có nên duy trì quy hoạch ở cấp xã hay chuyển đổi sang phương án khác để bảo đảm đồng bộ.

Vấn đề thứ hai liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Bộ NN&MT dự kiến sẽ bổ sung thêm một số trường hợp ngoài quy định của Luật 2024, nhằm tháo gỡ khó khăn cho người dân và doanh nghiệp trong quá trình thực hiện.

Nội dung thứ ba là cơ chế giao đất, cho thuê đất. Sau khi bộ máy hành chính được tinh gọn còn hai cấp, cần phân cấp – phân quyền rõ ràng hơn để tránh chồng chéo, bảo đảm tính minh bạch.

Thứ tư là câu chuyện giá đất, vốn được xem là điểm nghẽn lớn nhất. Trong quá trình áp dụng Luật Đất đai 2024, việc định giá đất vẫn còn những điểm chưa thật sự phù hợp, nhất là trong công tác bồi thường. Đây cũng là cơ sở để thể chế hóa Nghị quyết 69, từng bước hoàn thiện cơ chế này.

Theo ông Võ Anh Tuấn, thu hồi đất và xác định giá đất để bồi thường luôn là vấn đề phức tạp, gây nhiều tranh luận. Có ý kiến cho rằng bảng giá đất Nhà nước ban hành chỉ nên dùng để tính thuế hoặc cho thuê đất, trong khi bồi thường cần căn cứ vào giá thị trường. Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào bảng giá đất thì người dân khó chấp nhận vì cảm thấy thiệt thòi; còn nếu chạy theo giá thị trường mà thiếu chuẩn mực, phương pháp định giá rõ ràng thì lại phát sinh nhiều vướng mắc khác.

Ông Tuấn cho biết trong quá trình soạn thảo, nhiều ý kiến đã được tiếp thu nhưng một số vấn đề vượt quá phạm vi điều chỉnh của luật, cần cụ thể hóa thêm bằng nghị định, thông tư. Nhìn chung, hệ thống văn bản dưới luật phải đủ chi tiết và khả thi để bảo đảm tính thống nhất khi triển khai.

Ông nhấn mạnh, cần xây dựng một cơ chế bồi thường độc lập, minh bạch, có phương pháp và dữ liệu tin cậy. Người dân khi bị thu hồi đất đã chịu nhiều thiệt thòi, vì vậy phương án bồi thường phải thỏa đáng, hợp lý, vừa đảm bảo quyền lợi chính đáng của người dân, vừa giữ cân đối ngân sách, hạn chế khiếu kiện và tạo sự đồng thuận xã hội.

Theo ông Tuấn, hoàn thiện luật theo hướng công bằng, khả thi là vấn đề khó, tốn nhiều thời gian thảo luận và chắc chắn sẽ còn tiếp tục được đưa ra tại Quốc hội trong thời gian tới. Ông bày tỏ kỳ vọng các ý kiến đóng góp từ thực tiễn sẽ giúp xây dựng được một cơ chế bồi thường công bằng, khả thi hơn, để Luật Đất đai sửa đổi thực sự đi vào cuộc sống và tạo sự đồng thuận rộng rãi.