Kinh tế Việt Nam: Tăng trưởng cao trong bối cảnh nhiều biến động

Tàu vận tải hoạt động tại khu vực cảng Cái Mép - Thị Vải

Vượt qua phép thử khắc nghiệt

Trong nhiệm kỳ 2021-2025, Việt Nam phải đối diện với một khó khăn vô tiền khoáng hậu: đại dịch Covid-19. Đây chính là một phép thử khắc nghiệt đối với Việt Nam nói riêng và toàn cầu nói chung. Nhưng, chúng ta đã vượt qua. Nền kinh tế phục hồi nhanh chóng và vững mạnh.

Thành tựu ấy càng có ý nghĩa hơn khi đặt trong bối cảnh quốc tế không thuận lợi: cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn với quy mô lớn, cường độ cao chưa từng có và đang tiếp tục gia tăng. Các quốc gia điều chỉnh lại chiến lược thiên về hướng nội. Quá trình toàn cầu hóa và thương mại dựa trên luật lệ quốc tế đang ở ngã rẽ gập ghềnh, quanh co, phức tạp hơn nhiều so với trước.

Diện mạo quốc gia, cụ thể hơn là bức tranh hạ tầng, thay đổi nhanh chóng. Cả nước đã hoàn thành mục tiêu 3.000km đường bộ cao tốc, nối liền thông suốt từ Lạng Sơn đến Mũi Cà Mau; sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất và Nội Bài được nâng cấp, mở rộng; sân bay quốc tế Long Thành bắt đầu được đưa vào vận hành... Không chỉ hạ tầng “cứng” mà hạ tầng “mềm” như hệ thống viễn thông và internet cũng đã tiệm cận chuẩn quốc tế. Theo bản đánh giá Speedtest Global Index về đo lường tốc độ internet do Ookla - một trong những công ty công nghệ hàng đầu của Mỹ, Việt Nam xếp hạng 10-11 thế giới về tốc độ internet cố định, vượt qua nhiều quốc gia phát triển.

Một dấu ấn nhiệm kỳ sâu sắc khác là đột phá về thể chế, nhất là trong năm 2025, với công cuộc tinh gọn bộ máy theo hướng “Tinh - gọn - mạnh - hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả”. Bên cạnh đó, công cuộc cải cách thể chế được Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ đạo rất cụ thể trong bài viết "Phát triển kinh tế tư nhân - Đòn bẩy cho một Việt Nam thịnh vượng" (đăng trên các phương tiện thông tin đại chúng ngày 17 và 18-3-2025). Điểm cốt lõi của hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường là phân định mạch lạc vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế. Theo đó, Nhà nước tập trung vào điều tiết vĩ mô, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, bảo đảm cơ chế thị trường vận hành hiệu quả, bảo đảm công bằng xã hội. Trên tinh thần đó, hàng loạt nghị quyết đã được Đảng ban hành, tiếp nối bằng các nghị quyết của Quốc hội và Chính phủ với thể chế vượt trội, tạo không gian, cơ hội và điều kiện thuận lợi để các thành phố trực thuộc Trung ương bứt phá phát triển, trở thành các cực tăng trưởng mạnh của nền kinh tế.

Kỳ vọng cho giai đoạn mới

Giai đoạn 2021-2025, đất nước đã đạt được một số thành tựu chưa từng có, rất đáng ghi nhận, song cũng cần nhìn thẳng vào sự thật là kết quả đạt được chưa thực sự bao trùm và bền vững. Đối với kinh tế vĩ mô, tăng trưởng kinh tế khá cao, nhưng chủ yếu vẫn dựa vào tăng đầu tư công và tín dụng ngân hàng. Lạm phát tuy được kiểm soát, nhưng giá nhiều loại tài sản, nhất là bất động sản tăng nhanh, đặc biệt là giá căn hộ ở những đô thị lớn, kéo dài thời gian thu xếp nơi an cư của người trẻ. Đột phá về hạ tầng đạt được bước tiến chưa từng có, nhưng tắc nghẽn giao thông, ô nhiễm không khí đô thị, nhất là ở Hà Nội và TPHCM tiếp tục gia tăng, đòi hỏi giải pháp thực sự hiệu quả…

Dự thảo văn kiện Đại hội toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác lập mô hình tăng trưởng mới với mục tiêu nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Như vậy, không chỉ phải đạt được mục tiêu tăng trưởng cao, mà cả phương thức tăng trưởng cũng được nêu rõ - không đánh đổi môi trường hay thâm dụng tài nguyên. Dự thảo văn kiện trình Đại hội cũng đã khẳng định vai trò quyết định của thị trường trong huy động và phân bổ các nguồn lực phát triển. Khi chủ trương này được thực hiện nhất quán, thì cơ chế “xin - cho” và những sai lệch, méo mó thị trường trong phân bố nguồn lực xã hội sẽ được loại bỏ.

Nếu như ổn định kinh tế vĩ mô là điều kiện cần, thì những cải cách đột phá về môi trường kinh doanh chính là điều kiện đủ để người dân và doanh nghiệp an tâm dốc sức, vững tin dốc lực, hết mình đổi mới sáng tạo cho công việc làm ăn lâu dài, góp sức tạo dựng, củng cố một nền kinh tế cường thịnh, không ngừng đổi mới và phát triển.

>>> Xem thêm Dự báo kinh tế 2026