WB: Kinh tế Việt Nam vững vàng, cải cách quyết định sức bật dài hạn

Các chuyên gia trao đổi tại họp báo công bố báo cáo Cập nhật tình hình kinh tế Việt Nam tháng 5/2026 của WB

Kinh tế vẫn vững, nhưng cải cách phải đi nhanh hơn

Theo báo cáo Cập nhật Tình hình Kinh tế Việt Nam vừa được Ngân hàng Thế giới (WB) công bố ngày 15/5, kinh tế Việt Nam tiếp tục cho thấy sức chống chịu đáng kể trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn.

Theo WB, động lực tăng trưởng của Việt Nam tiếp tục đến từ xuất khẩu và đầu tư mạnh mẽ. Đồng thời, nền kinh tế trong nước duy trì khả năng chống chịu tốt nhờ chương trình cải cách toàn diện đang được triển khai cùng quá trình tinh gọn, sắp xếp lại bộ máy hành chính lớn nhất kể từ thời kỳ Đổi mới.

Bên cạnh đó, báo cáo cho rằng triển vọng trung hạn của Việt Nam vẫn tích cực dù rủi ro ngắn hạn đang ở mức cao. Trong đó, sản xuất và xuất khẩu tiếp tục giữ vai trò động lực chính cho tăng trưởng. Tuy nhiên, yếu tố quan trọng hơn trong giai đoạn tới là khả năng giữ lại giá trị gia tăng trong nước, tăng liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp nội địa và cải thiện năng suất lao động.

Áp lực từ bên ngoài gia tăng

Bà Mariam J. Sherman - Giám đốc Ngân hàng Thế giới phụ trách Việt Nam, Campuchia và Lào nhận định: Tăng trưởng toàn cầu chững lại đang tạo thêm áp lực đối với môi trường bên ngoài của Việt Nam. Trong khi đó, biến động giá dầu tiếp tục làm gia tăng các rủi ro theo chiều hướng bất lợi.

Ngoài những yếu tố kinh tế, WB cũng cảnh báo nhiều thách thức mới đang tác động mạnh đến nền tảng tăng trưởng dài hạn của Việt Nam như biến đổi khí hậu, thay đổi nhanh của công nghệ, biến động nhân khẩu học và nhu cầu đầu tư hạ tầng ngày càng lớn.

Theo bà Mariam J. Sherman, trong bối cảnh đó, Việt Nam cần tiếp tục củng cố quản lý kinh tế vĩ mô, đồng thời đẩy nhanh tiến trình cải cách. Thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở định hướng chính sách mà còn ở năng lực triển khai, bảo đảm nguồn lực và duy trì chương trình cải cách đầy tham vọng đang được thực hiện.

WB cho rằng nếu cải cách được triển khai hiệu quả, Việt Nam có thể tạo ra vòng xoáy tích cực gồm niềm tin của nhà đầu tư, đầu tư tư nhân, tăng trưởng kinh tế và khả năng chống chịu của nền kinh tế. Đây cũng được xem là nền tảng quan trọng để tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành nước thu nhập cao trong tương lai.

Việt Nam bước vào "Đổi mới 2.0"

Theo các chuyên gia WB, Việt Nam đang bước vào làn sóng cải cách mới được ví như "Đổi mới 2.0", với trọng tâm là tinh gọn bộ máy, thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân và tăng tốc đầu tư hạ tầng quy mô lớn.

Theo đánh giá của WB, việc khơi thông nguồn lực cho doanh nghiệp tư nhân sẽ đóng vai trò then chốt trong việc tạo thêm việc làm chất lượng cao và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Đại hội Đảng lần thứ XIV đầu năm 2026 tiếp tục tái khẳng định mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân khoảng 10% mỗi năm và thu nhập bình quân đầu người đạt 8.500 USD vào năm 2030. Song song đó là kế hoạch đầu tư hạ tầng khoảng 320 tỉ USD trong giai đoạn 2026-2030 nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về logistics, năng lượng và hạ tầng số.

Chính phủ đang triển khai cuộc cải tổ hành chính quy mô lớn nhất kể từ thời kỳ Đổi mới với hàng loạt giải pháp như giảm một nửa số tỉnh, bãi bỏ cấp huyện, tinh giản hơn 100.000 lao động khu vực công, số hóa dịch vụ công và sáp nhập nhiều bộ, ngành.

Ngoài ra, cải cách tư pháp cũng được thúc đẩy để đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế ngày càng hội nhập sâu rộng.

Trong lĩnh vực tài chính, Việt Nam tiếp tục hiện đại hóa hệ thống thuế, hải quan, cơ chế phá sản doanh nghiệp, triển khai Thuế tối thiểu toàn cầu và phát triển thị trường vốn nhằm mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp tư nhân...

Tuy nhiên, WB cũng lưu ý triển vọng năm 2026 vẫn đối mặt nhiều thách thức do tác động từ xung đột Trung Đông và biến động giá dầu. Tăng trưởng GDP được dự báo giảm xuống còn 6,8% trước khi phục hồi trong giai đoạn 2027-2028 khi các cú sốc bên ngoài giảm dần và động lực trong nước được củng cố.

"Để duy trì đà tăng trưởng dài hạn, Việt Nam cần tiếp tục giữ ổn định kinh tế vĩ mô, phát triển sâu hơn thị trường vốn, nâng cao hiệu quả đầu tư công và thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao gắn với chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và tăng liên kết với doanh nghiệp trong nước", WB nêu khuyến nghị.