Hàng trăm biệt thự cổ, nhà cổ của Sài Gòn đang dần biến mất trước làn sóng kinh tế đô thị.

Tọa đàm Không gian di sản - Bảo vệ và phát huy giá trị các công trình kiến trúc, lịch sử, văn hóa tại TP.HCM vào ngày 17-11 cùng một hội thảo khoa học trước đó về Phát triển du lịch di sản văn hóa trên địa bàn TP.HCM đã bày ra những mối quan tâm về di sản của TP.HCM.

Luyến tiếc những biệt thự phố

Tọa đàm Không gian di sản - Bảo vệ và phát huy giá trị các công trình kiến trúc, lịch sử, văn hóa tại TP.HCM vào ngày 27-11 đã đưa ra câu chuyện bảo tồn và trùng tu biệt thự Võ Văn Tần (The Villa, 110-112 Võ Văn Tần, quận 3, TP.HCM).

Khi nghe câu chuyện bảo tồn biệt thự Võ Văn Tần từ êkíp trùng tu, rất nhiều nhà nghiên cứu, kiến trúc sư, chuyên gia văn hóa… đã luyến tiếc bao nhiêu dãy nhà cổ, biệt thự cổ của Sài Gòn đã biến mất vĩnh viễn.

Theo một thống kê từ Sở QH-KT TP.HCM thì TP có 1.227 biệt thự xây trước năm 1975. Khu vực tập trung nhiều biệt thự nhất là quận 1 và 3 với các trục đường Phạm Ngọc Thạch, Nguyễn Du, Võ Thị Sáu, Tú Xương, Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Điện Biên Phủ, Võ Văn Tần, Nguyễn Đình Chiểu, Trần Quốc Thảo, Lê Quý Đôn, Trương Định, Hàn Thuyên, Pasteur, Ngô Thời Nhiệm, Bà Huyện Thanh Quan, Nguyễn Thị Minh Khai...

Các trục đường này trong quy hoạch đô thị từ thời Pháp là đặc trưng kiến trúc ô phố với biệt thự, trường học, nhà thờ… có không gian riêng biệt. Các con hẻm ở các ô phố này cũng vuông vắn, lối vào rộng rãi cho ô tô. Trên các trục đường này có hơn 600 biệt thự, trong đó nhiều biệt thự từ trước năm 1955 và trước năm 1975.

Tuy nhiên, trong khảo sát mới nhất của Trung tâm Nghiên cứu kiến trúc (Sở QH-KT TP.HCM) thì gần phân nửa số biệt thự cũ khu vực này đã biến mất. Trục Nguyễn Đình Chiểu từng có 53 căn hiện chỉ còn 24 căn, trục Hai Bà Trưng 40 căn giờ chỉ còn khoảng 20, đường Lê Quý Đôn và Mạc Đĩnh Chi chỉ còn sáu trong tổng số 20 căn…

Khu nhà bốn mặt tiền: Trần Hưng Đạo, Ký Con, Yersin và Lê Thị Hồng Gấm của ông Nguyễn Văn Hảo tại quận 1 xuống cấp trầm trọng. Ảnh: Quỳnh Trang

Hai năm dùng dằng vẫn phá bỏ

Giới chuyên gia kiến trúc, văn hóa, lịch sử gắn bó với di sản Sài Gòn đã rất luyến tiếc căn biệt thự 237 Nơ Trang Long (quận Bình Thạnh). Ngôi biệt thự này từng thu hút sự quan tâm của dư luận với tuổi đời 100 năm cùng kiến trúc độc đáo. Căn biệt thự này được một người ở Bình Dương mua lại và chủ mới quyết định phá bỏ.

Tuy nhiên, căn biệt thự rơi vào tình trạng nửa bỏ nửa giữ khi chủ mới phá bỏ và bị phản ứng của các nhà nghiên cứu rằng đây là công trình cần bảo tồn. Sau hai năm dùng dằng, tháng 10 vừa qua, biệt thự đã được san ủi phẳng. Những viên gạch từ biệt thự được bán với giá vài ngàn đồng, đầu cột biệt thự được bán khoảng 1 triệu đồng/cái.

Một điều đáng lưu ý: Biệt thự này được ủi phẳng từ sau khi UBND TP.HCM ban hành quy định về tiêu chí đánh giá và phân loại biệt thự cũ trên địa bàn TP. Biệt thự Nơ Trang Long rơi vào nhóm 3, nhóm không cần bảo tồn, gia chủ có quyền phá bỏ.

Biệt thự Nơ Trang Long chỉ là một ví dụ gần nhất, trước đó hàng loạt biệt thự đã ra đi như biệt thự 12 Lý Tự Trọng, biệt thự 12 Lê Duẩn, biệt thự 6C Tú Xương… Tất cả đều chỉ còn là những bãi đất trống sử dụng tạm với mục đích khác, để mai này ở đó mọc lên những cao ốc mới.

Và hiện tại, ngay cả những biệt thự, dãy phố còn sót lại vẫn trong tình trạng trùng tu thì không có điều kiện mà gỡ bỏ thì không xong. “Hầu hết các biệt thự, nhà cổ tại TP.HCM lẫn Việt Nam rơi vào tình trạng trải qua nhiều chủ.

Những chủ nhân mới của nhà hoặc phá hủy, hoặc thay đổi chức năng công trình, vài biệt thự duy trì một phần chức năng nhà ở; có biệt thự chia năm xẻ bảy cho con cháu… nên việc duy trì, bảo quản rất khó.

Vì thế vốn tài sản vật chất lẫn tinh thần là biệt thự, dinh thự có tuổi đời tại TP.HCM ngày càng mất đi” - TS Nguyễn Thị Hậu, Tổng Thư ký Hội Khoa học lịch sử TP.HCM, cho biết.

Tư hữu hóa những biệt thự công sở

Rất nhiều biệt thự ở TP.HCM được sử dụng làm công sở, theo tôi, vai trò của chính quyền không chỉ là quản lý mà còn là thực hiện công tác bảo tồn di sản đô thị ngay từ công sản nhà nước đang sử dụng. Tuy nhiên, nguồn vốn trùng tu, tôn tạo và bảo tồn vẫn là vấn đề lớn. Và chính vì công sở nên mức độ hoạt động cao, đây cũng là trở ngại cho một không gian trùng tu.

Nên chăng những công trình biệt thự có giá trị di sản đô thị đang sử dụng làm công sở không phù hợp thì chúng ta chuyển sang sở hữu tư nhân, nhất là bán cho các đơn vị khai thác du lịch. Kèm theo đó là điều kiện người mua phải trùng tu, bảo tồn, bảo vệ di sản… với công năng mới, trong đó khuyến khích sử dụng cho mục đích văn hóa.

Bất cứ đô thị mới nào cũng được quy hoạch không gian dành cho biệt thự, vậy tại sao trong các lõi đô thị cũ lại không thể giữ gìn những cảnh quan này? Bảo tồn cảnh quan đô thị trong hệ thống kiến trúc cổ còn là dấu chỉ về giá trị lịch sử của đô thị cần có.

TS Nguyễn Thị Hậu, Tổng Thư ký Hội Khoa học lịch sử TP.HCM

Hành lang pháp lý về phân loại biệt thự gặp ý kiến trái chiều

Để tạo một hành lang cho việc bảo tồn và phát huy hiệu quả các biệt thự cổ tại TP.HCM, tháng 9 vừa qua, UBND TP.HCM đã ban hành quy định về tiêu chí đánh giá và phân loại biệt thự cũ trên địa bàn TP.

Tuy nhiên, thực tế việc đưa ra phân loại này cũng đang gặp nhiều ý kiến trái chiều. Bởi cái vướng của các biệt thự cũ chính là việc duy tu, tôn tạo quá tốn kém; thủ tục cũng không dễ dàng…

Quỳnh Trang (PLTPHCM)
  • Facebook
  • Chia sẻ
  • Google +
Mọi thông tin bài vở hoặc ý kiến đóng góp cũng như thắc mắc liên quan đến thị trường bất động sản xin gửi về địa chỉ email: banbientap@cafeland.vn; Đường dây nóng: 0942.825.711.

Ý kiến của bạn

Thông tin bạn đọc

CafeLand.vn là Tạp chí bất động sản hàng đầu tại Việt Nam và duy nhất chuyên về bất động sản. Cập nhật thực trạng thị trường bất đông sản hiện nay, cung cấp cho các độc giả những thông tin chính xác và những góc nhìn phân tích nhận định về thị trường bất động sản từ các chuyên gia trong ngành. Ngoài ra, CafeLand còn cung cấp cho độc giả tất cả các thông tin về sự kiên, dự án, các xu hướng phong thủy, nhà ở để các bạn có cái nhìn tổng quan hơn về thông tin mua bán nhà đất tại Việt Nam.
Các dự án đang bán Căn hộ Gem Riverside Thăng Long Home Căn hộ quận 3 Đất Nhơn Trạch
Căn hộ Dream Home Riverside Q7 Saigon Riverside Bella Villa Đức Hòa  Căn hộ quận 6 Đất nền Biên Hòa
Căn hộ vincity quận 9 Victoria Village Quận 2 Căn hộ The Coastal Hill Căn hộ Quận 11 Đất nền quận Thủ Đức
Căn hộ Sonata Residence  Eco Town Long Thành Căn hộ Emerald Precinct Đất chia lô quận 8 Đất nền quận 12
Căn hộ Samsora Riverside The Arena Cam Ranh Căn hộ Napoleon Castle I Dự án Paradise Riverside Đất Thủ Dầu Một
Căn hộ Palm Garden quận 2 FLC Quảng Bình Căn hộ The Palace Residence Saigon Metro Mall Đất Bà Rịa
Căn hộ Empire city Sapphire Khang Điền Quận 9 Dự án Bella Vista Dự án Vincity Grand Park Đất Phú Quốc
Chung cư The Terra Hào Nam Căn hộ Dragon Fairy Nha Trang Vũng Tàu Regency Dự án Hamubay Đất nền Phan Thiết
Rome Diamond Lotus Quận 2 Căn hộ raemian city quận 2 Dự án Green Mark Dự án five star eco city Biệt thự biển Phan Thiết
Dự án Moonlight Park View Dự án The Grand Manhattan Dự án Ventosa quận 5 Dự án Harina View Thủ Đức Biệt thự biển Hội An
Căn hộ Sunshine City Sài Gòn The Western Capital Dự án Ray River Residence Dự án Long hậu riverside Dự án Cam ranh City Gate
Căn hộ La Cosmo Long Phú Residence The Ascent Thảo Điền River Silk City Căn hộ Green Star Sky Garden
Dự án Green City BNC Dragon Officetel Golden King Harbor Center Malibu hội an
        Dự án Lago Centro Long An