Giá vật liệu xây dựng sẽ do thị trường quyết định?

Không can thiệp hành chính vào cung - cầu và giá vật liệu xây dựng

Không can thiệp hành chính vào thị trường vật liệu xây dựng

Theo dự thảo, phạm vi quản lý Nhà nước đối với vật liệu xây dựng và cấu kiện xây dựng được làm rõ, bảo đảm thống nhất với Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và không trùng lặp, không chồng chéo với các pháp luật chuyên ngành như địa chất - khoáng sản, quy hoạch, đầu tư, đất đai, môi trường, thuế, tiêu chuẩn - quy chuẩn kỹ thuật, chất lượng sản phẩm hàng hóa.

Dự thảo kế thừa các quy định còn phù hợp về chiến lược phát triển vật liệu xây dựng, đồng thời chuẩn hóa nội dung, hồ sơ, trình tự lập, thẩm định, phê duyệt theo hướng làm rõ trách nhiệm chủ trì của Bộ Xây dựng và cơ chế phối hợp liên ngành.

Đáng chú ý, dự thảo không thiết lập cơ chế “điều phối” cung - cầu theo nghĩa can thiệp hành chính, mà tập trung vào dự báo, cảnh báo sớm, công khai dữ liệu và phối hợp theo chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan.

Gắn quản lý vật liệu xây dựng với môi trường, công nghệ và thị trường

Dự thảo bổ sung yêu cầu lồng ghép bảo vệ môi trường, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, đổi mới công nghệ, loại bỏ công nghệ lạc hậu; gắn với dự báo nhu cầu và thị trường trong nước, quốc tế.

Công tác lập và phê duyệt kế hoạch vật liệu xây dựng được chuẩn hóa theo hướng bám sát nhu cầu đầu tư xây dựng, điều kiện nguồn cung tại địa phương, vùng và liên vùng; tăng cường dự báo, cân đối cung - cầu và phương án ứng phó thiếu hụt, đặc biệt với vật liệu xây dựng thông thường và vật liệu san lấp.

Ưu đãi trong nghiên cứu, sản xuất và sử dụng vật liệu mới

Một nội dung trọng tâm khác là chính sách khuyến khích, ưu đãi đối với nghiên cứu, đầu tư phát triển, sản xuất và sử dụng vật liệu xây dựng mới, tái chế, xanh, nhẹ, thông minh, thân thiện môi trường, phù hợp vùng ven biển, hải đảo.

Khuyến khích đầu tư phát triển, sản xuất và sử dụng vật liệu xây dựng mới, tái chế, xanh, nhẹ, thông minh

Dự thảo đã hệ thống hóa theo 3 nhóm chính sách, gồm: nghiên cứu - phát triển; đầu tư - sản xuất; sử dụng vật liệu xây dựng mới trong công trình. Làm rõ các nhóm ưu đãi và cơ chế hỗ trợ theo các hệ thống pháp luật có liên quan (về đầu tư; thuế; đất đai; tín dụng; bảo vệ môi trường; sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; khoa học, công nghệ; chuyển giao công nghệ; công nghệ cao; đổi mới sáng tạo; mua sắm công, đấu thầu...).

Để đảm bảo thống nhất, dự thảo chỉ quy định theo hướng dẫn chiếu và nguyên tắc áp dụng, không quy định lại các ưu đãi đã được quy định chi tiết. Việc tổ chức thực hiện sẽ theo hướng dẫn cụ thể của các cơ quan liên quan theo chức năng, nhiệm vụ.

Đồng thời, dự thảo bổ sung cơ sở pháp lý thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao công nghệ, phát triển công nghệ cao, công nghệ số trong ngành vật liệu xây dựng; hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, giảm tiêu hao năng lượng, nguyên liệu và phát thải.

Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn

Về sử dụng vật liệu xây dựng và cấu kiện xây dựng trong công trình, dự thảo kế thừa các quy định còn phù hợp, làm rõ yêu cầu tuân thủ thiết kế, chỉ dẫn kỹ thuật; đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn và chất lượng sản phẩm; khuyến khích vật liệu xanh, tái chế, phát thải thấp theo pháp luật.

Nguyên tắc kinh tế tuần hoàn tiếp tục được nhấn mạnh, tăng trách nhiệm của cơ sở phát thải và cơ sở sử dụng; thúc đẩy xử lý, sử dụng tro, xỉ, thạch cao và phụ phẩm công nghiệp khi đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và môi trường.

Dự thảo bổ sung quy định về xây dựng, quản lý, khai thác và sử dụng cơ sở dữ liệu vật liệu xây dựng, tích hợp vào hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng. Địa phương và doanh nghiệp có trách nhiệm cung cấp, cập nhật, tích hợp dữ liệu phục vụ quản lý, điều hành. Cách tiếp cận này giúp tránh trùng lặp, hỗ trợ theo dõi, dự báo thị trường.

Về phân công trách nhiệm, dự thảo rà soát, phân định rõ vai trò các bộ, ngành và địa phương; tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình, đề cao vai trò của địa phương trong quản lý, phát triển và sử dụng vật liệu xây dựng trên địa bàn.

Theo Bộ Xây dựng, dự thảo được xây dựng theo hướng kế thừa, chuẩn hóa, số hóa quy trình báo cáo, cập nhật dữ liệu; hạn chế phát sinh thủ tục hành chính mới; ưu tiên kết nối, chia sẻ dữ liệu dùng chung.

Về tác động kinh tế - xã hội, Nghị định mới kỳ vọng nâng cao minh bạch thị trường, hỗ trợ dự báo và cảnh báo sớm nguồn cung vật liệu xây dựng chủ yếu; tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp đổi mới công nghệ, giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Về môi trường, dự thảo tăng yêu cầu và khuyến khích vật liệu xây dựng xanh, tái chế, tuần hoàn, định hướng đo lường, báo cáo, thẩm tra phát thải và áp dụng công cụ kinh tế về carbon theo pháp luật hiện hành.