Dự án đường sắt 100.000 tỉ đồng: Đừng "giẫm vào vết xe đổ"!

Liên quan đến phương án quy hoạch tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn (1.435 mm) Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng với tổng vốn đầu tư ước 100.000 tỉ đồng do Công ty Hữu hạn Tập đoàn Viện Khảo sát thiết kế số 5 đường sắt Trung Quốc lập, đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Trương Trọng Nghĩa (TP HCM) cho biết đây là quy hoạch cũ, từ năm 2015, vì vậy quá trình triển khai phải rà soát.

Ưu tiên đường cao tốc Bắc - Nam

"Quy hoạch có nghĩa là xây dựng cho tương lai nhưng tình hình thực tế thì luôn luôn thay đổi. Do đó, quy hoạch phải luôn luôn được rà soát" - ĐB Nghĩa nói và nhấn mạnh không chỉ tuyến đường sắt này, tất cả quy hoạch dự án khác trước khi triển khai cũng đều được rà soát để tránh động chạm lợi ích xã hội, quốc gia.

Đánh giá về hiệu quả kinh tế của dự án đường sắt này, ông Nghĩa cho biết ông không phải là nhà kinh tế "nhưng đã có những chuyên gia kinh tế nói về hiệu quả của dự án này. Họ cho rằng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng không còn phù hợp trong bối cảnh hiện nay".

Về khái toán dự án do tư vấn Trung Quốc lập là khoảng 100.000 tỉ đồng, ĐB Trương Trọng Nghĩa đề nghị phải xem xét trong bối cảnh hiện nay dự án này có còn hợp lý và cần thiết nữa không. "Tôi cho rằng nên ưu tiên cho đường bộ cao tốc Bắc - Nam, sau này là đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam" - ĐB Trương Trọng Nghĩa nêu quan điểm.

Các chuyên gia cho rằng đầu tư tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng - Lào Cai không phù hợp với tình hình hiện nay. Trong ảnh: Tuyến đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng (Lạng Sơn)

Cho rằng đường sắt phù hợp cho việc vận chuyển hàng hóa, giảm bớt áp lực cho đường bộ cũng như hạn chế tai nạn giao thông, tuy nhiên, ĐBQH Trần Hoàng Ngân (TP HCM) bày tỏ băn khoăn về số vốn khái toán 100.000 tỉ đồng. Với số tiền đó, trong bối cảnh hiện nay thì nên đầu tư cho tuyến nào, cần nghiên cứu thấu đáo, đặc biệt là tính cấp thiết và hiệu quả của dự án. "Ví dụ tuyến đường sắt để kết nối TP HCM đi ĐBSCL là rất cần thiết và hiệu quả để vận chuyển hàng hóa" - ông Ngân ví dụ.

Bên cạnh đó, ĐB Trần Hoàng Ngân cũng lưu ý không nên dùng những nguồn vốn bên ngoài để làm các quy hoạch, trong đó có quy hoạch giao thông. "Bởi khi chi phối vốn thì họ sẽ chi phối các vấn đề về tổ chức đấu thầu, thi công và nhiều vấn đề khác" - ông Ngân lý giải.

ĐBQH Trần Hoàng Ngân nhấn mạnh Chính phủ cũng như ngành giao thông vận tải nên tập trung nguồn lực hoàn thành các dự án giao thông đang dang dở như đường sắt đô thị ở TP HCM và Hà Nội, đường cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận; hoặc giải phóng mặt bằng để làm sân bay Long Thành giai đoạn 1 và tổ chức đấu thầu, thi công các tuyến đường cao tốc Bắc - Nam. "Ngành giao thông cần tránh đầu tư dàn trải mà nên tập trung hoàn thành các dự án đã và đang triển khai" - ông Ngân nhấn mạnh.

Cẩn thận với các dự án đến từ Trung Quốc

ĐBQH Đỗ Văn Sinh (Quảng Trị), Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế của QH, nhận định tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng mới chỉ là quy hoạch do đơn vị tư vấn lập. "Còn tư vấn ấy có được chấp thuận hay không, tức là khâu thẩm định và phê quyệt quy hoạch đó, hoặc khi họ trình xin chủ trương lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án, khi đó mới soát xét đến các vấn đề cụ thể" - ông Sinh nêu quan điểm.

Nhắc lại các dự án đường sắt đô thị ở Hà Nội, TP HCM đang triển khai dang dở nhiều năm, đội vốn nhiều lần, ông Sinh cho rằng những tồn tại, hạn chế đó cho thấy công tác lập, thẩm định và quyết định triển khai dự án "có vấn đề". Đó là bài học mà ngành giao thông vận tải cũng như các địa phương khi triển khai những dự án đường sắt sau này (nếu có) cần lưu ý để chuẩn bị chu đáo hơn.

Theo ĐB Trương Trọng Nghĩa, nhiều dự án Trung Quốc đầu tư vào những quốc gia chậm phát triển, đang phát triển có chất lượng không tốt, không đóng góp nhiều lợi ích cho các quốc gia đó.

"Ở Việt Nam, đã có những bài học nhãn tiền như dự án đường sắt Cát Linh - Hà Đông (Hà Nội), kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè (TP HCM), cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi... Khi bị nhiều "vố" như thế, chúng ta cần rút ra bài học và phải thận trọng, xem xét kỹ. Nếu không, người dân và cử tri có thể đặt câu hỏi: Vì sao đã có những "vết xe đổ" mà vẫn tiếp tục giẫm vào?" - ông Nghĩa cảnh báo.