Đề xuất bỏ quy định bắt buộc công chứng giao dịch bất động sản

Đại biểu Nguyễn Minh Tuấn, Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ phát biểu. Ảnh: Quochoi.vn.

Sáng 11/4, dưới sự điều hành của Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội thảo luận tại hội trường về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng. Một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là phạm vi các giao dịch bắt buộc phải công chứng, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản.

Các ý kiến cho rằng dự thảo luật cần quy định cụ thể, minh bạch hơn, tránh cách diễn đạt định tính dẫn tới áp dụng không thống nhất. Đồng thời, luật phải bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu an toàn pháp lý với mục tiêu tạo thuận lợi, giảm chi phí cho người dân và doanh nghiệp.

Đi thẳng vào thực tiễn giao dịch nhà đất, đại biểu Nguyễn Minh Tuấn (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) cho biết công chứng bất động sản là vấn đề được người dân đặc biệt quan tâm. Theo đại biểu, lĩnh vực này đang phát sinh nhiều vướng mắc, do đó lần sửa luật cần hướng tới việc tạo thuận lợi hơn cho giao dịch và nâng cao hiệu quả.

Đại biểu cho rằng không nên quy định theo hướng tất cả giao dịch bất động sản đều bắt buộc phải công chứng. Thay vào đó, cần thiết kế theo hướng linh hoạt, có loại hợp đồng nên khuyến khích công chứng, có loại có thể để người dân tự lựa chọn theo nhu cầu.

Cùng với đó, đại biểu đề nghị làm rõ bản chất của hoạt động công chứng trong giao dịch bất động sản là công chứng về hình thức hay cả nội dung. Trường hợp giao dịch có dấu hiệu vi phạm, chẳng hạn hành vi trốn thuế, trách nhiệm của công chứng viên cần được xác định đến đâu.

Từ thực tế này, đại biểu kiến nghị ban soạn thảo tiếp tục nghiên cứu theo hướng linh hoạt, phù hợp với từng loại hợp đồng cụ thể.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) cũng đề nghị cân nhắc thận trọng việc có nên đưa hợp đồng đặt cọc mua bán bất động sản vào diện thuộc thẩm quyền công chứng hay không.

Theo đại biểu, pháp luật hiện hành chỉ bắt buộc công chứng đối với các hợp đồng mua bán, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng bất động sản; còn hợp đồng đặt cọc không thuộc diện này.

Nếu coi đặt cọc là một phần không tách rời của giao dịch mua bán, phạm vi hợp đồng phải công chứng sẽ bị mở rộng. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy điều này có thể phát sinh hệ lụy.

Đại biểu dẫn trường hợp bên mua vi phạm thỏa thuận đặt cọc, về nguyên tắc, bên bán có quyền giao dịch với người khác, nhưng nếu hợp đồng đặt cọc đã được công chứng mà chưa được hủy, có thể phát sinh vướng mắc pháp lý, thậm chí bị lợi dụng gây bất lợi cho bên bán. Vì vậy, đại biểu đề nghị không nên bổ sung nội dung này vào dự thảo luật.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn - ĐBQH tỉnh Thanh Hóa phát biểu. Ảnh: Quochoi.vn.

Đa số đại biểu cùng chung quan điểm rằng phạm vi giao dịch bắt buộc phải công chứng là nội dung có ảnh hưởng rất lớn đến đời sống dân sự, hoạt động đầu tư, kinh doanh và quyền lợi của người dân trong các giao dịch bất động sản. Do đó, việc sửa luật cần theo hướng xác định rõ ràng, cụ thể, tránh quy định quá rộng hoặc mang tính định tính; đồng thời phải bảo đảm thống nhất với hệ thống pháp luật chuyên ngành để không tạo thêm rào cản trong thực thi.

Bên cạnh yêu cầu tăng cường an toàn pháp lý, các đại biểu cũng lưu ý rằng luật không nên được thiết kế theo hướng làm phát sinh thêm thủ tục, chi phí hoặc hạn chế quyền lựa chọn hợp lý của người dân trong những giao dịch mà thực tiễn đang đòi hỏi cách tiếp cận linh hoạt hơn.