Cấp xã sắp có “quyền lực mới” trong xử phạt đất đai

Đây là một trong những nội dung nổi bật trong dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định 123/2024/NĐ-CP, hiện đang được Bộ Tư pháp thẩm định.

Theo dự thảo, Chủ tịch UBND cấp xã không chỉ được phạt tiền ở mức cao hơn gấp hàng chục lần hiện tại, từ 5 triệu đồng đến 250 triệu mà còn có thêm quyền áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu giấy tờ giả, giấy tờ bị tẩy xóa, tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn đất đai trong thời hạn nhất định.

Không dừng lại ở cấp xã, dự thảo cũng đồng thời nâng trần xử phạt đối với các cấp quản lý chuyên ngành. Cụ thể, Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành đất đai và Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường có thể được trao quyền xử phạt tới 400 triệu đồng, cao gấp nhiều lần so với mức 50 triệu đồng hiện hành.

Một điểm mới quan trọng khác nằm ở việc bổ sung nguyên tắc xác định hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Theo đó, việc xác định vi phạm phải tuân thủ chặt chẽ trình tự, thủ tục theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính và pháp luật đất đai, nhằm hạn chế tình trạng áp dụng thiếu thống nhất giữa các địa phương, hoặc né tránh trách nhiệm trong xử lý hồ sơ.

Dự thảo cũng làm rõ cách xác định đối tượng vi phạm trong những trường hợp đặc thù. Chẳng hạn, với quyền sử dụng đất chung của vợ chồng hoặc nhiều người, việc xử phạt sẽ được áp dụng như đối với một cá nhân, trừ khi các bên cùng thực hiện hành vi vi phạm. Ngoài ra, đối với các đơn vị hành chính đặc khu, mức xử phạt sẽ được áp dụng tương ứng với cấp xã hoặc phường tùy theo chức năng được giao.

Bên cạnh việc tăng mức phạt, các biện pháp khắc phục hậu quả cũng được bổ sung và cụ thể hóa, như buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm, khôi phục mốc địa giới hành chính hoặc thực hiện lại các thủ tục đất đai theo đúng quy định.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc sửa đổi nghị định lần này còn nhằm đảm bảo tính đồng bộ với các quy định mới của pháp luật, cũng như phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp sau khi sắp xếp. Thực tế triển khai thời gian qua cho thấy, sau hơn một năm áp dụng Nghị định 123/2024/NĐ-CP, cả nước đã phát hiện và xử lý gần 9.000 vụ vi phạm đất đai, với tổng số tiền xử phạt hơn 146,9 tỷ đồng. Tuy nhiên, không ít vướng mắc vẫn phát sinh, từ việc xác định hành vi, đối tượng vi phạm đến áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.

Nếu được thông qua, quy định mới không chỉ tăng tính răn đe mà còn giúp rút ngắn quy trình xử lý, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời hạn chế tình trạng vi phạm kéo dài hoặc tái diễn.