Phát triển công nghiệp, thương mại Việt Nam tự chủ, hội nhập hiệu quả vào chuỗi sản xuất, cung ứng toàn cầu

Đồng chí Lê Mạnh Hùng, Bí thư Đảng ủy, Quyền Bộ trưởng Bộ Công Thương, trình bày tham luận tại Đại hội - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Bày tỏ nhất trí cao với nội dung Báo cáo chính trị và các văn kiện do Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII trình Đại hội, đồng chí Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh: Trong nhiệm kỳ 2021-2025, kinh tế nước ta đã vững vàng vượt sóng gió, đạt được những thành quả rất quan trọng, toàn diện, nhiều điểm sáng nổi bật như trong Báo cáo chính trị đã nêu.

Trong những thành tựu chung của cả nước, ngành công thương đã có những đóng góp tích cực với vai trò là trụ cột chiến lược, một trong những động lực chính thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội đất nước theo hướng tự chủ, kết nối, hiện đại hóa, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, hiệu quả.

Nổi bật là sản xuất công nghiệp phục hồi rõ nét, đạt mức tăng trưởng khá, bình quân 6,1%/năm, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng trưởng bình quân 6,9%/năm, tạo động lực dẫn dắt tăng trưởng kinh tế và thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Tỉ lệ nội địa hóa được cải thiện; một số ngành công nghiệp mũi nhọn đã hội nhập thành công, khẳng định vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu. Lĩnh vực năng lượng phát triển mạnh mẽ, vươn lên đứng đầu khu vực Đông Nam Á về quy mô hệ thống điện; an ninh năng lượng quốc gia được bảo đảm, cơ bản đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội và đời sống nhân dân.

Xuất nhập khẩu luôn là điểm sáng, tăng trưởng ấn tượng với tốc độ tăng trưởng bình quân 10,9%/năm; thặng dư thương mại liên tục duy trì ở mức cao, góp phần bổ sung dự trữ ngoại hối, ổn định các chỉ số kinh tế vĩ mô.

Thị trường trong nước phát triển tích cực với tốc độ tăng trưởng bình quân 7,7%/năm, là "bệ đỡ" giúp nền kinh tế đứng vững và phục hồi nhanh trước các cú sốc từ bên ngoài, trở thành động lực cho tăng trưởng kinh tế; thương mại điện tử phát triển mạnh, với tốc độ tăng trưởng bình quân trên 20%/năm, tạo động lực phát triển kinh tế số và dẫn dắt chuyển đổi số trong doanh nghiệp.

Hội nhập kinh tế quốc tế được triển khai quyết liệt, đồng bộ và hiệu quả, tiếp cận thị trường xuất khẩu ưu đãi thông qua 17 Hiệp định thương mại tự do (FTA), góp phần đẩy mạnh xuất khẩu, thu hút đầu tư nước ngoài, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy quá trình tái cơ cấu nền kinh tế theo hướng hiện đại.

Tuy nhiên, theo đồng chí Lê Mạnh Hùng, bên cạnh những thành tựu nêu trên, ngành công nghiệp và thương mại nước ta vẫn còn một số khó khăn, tồn tại cần khắc phục như Báo cáo chính trị đã chỉ ra.

Cụ thể là tự chủ công nghệ, giá trị gia tăng, năng suất lao động trong công nghiệp chưa cao; việc phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, công nghệ nguồn còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu; chuyển đổi sang sản xuất "xanh," "thông minh" còn chậm.

>> Xem thêm các thông tin về kinh tế thế giới

Hạ tầng năng lượng chưa theo kịp tốc độ phát triển nguồn năng lượng tái tạo; cơ cấu nguồn điện giữa các vùng miền chưa cân đối, phát triển nguồn điện nền còn chậm.

Hoạt động xuất khẩu phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu nhập khẩu và khu vực FDI; thị trường và mặt hàng xuất khẩu chưa đa dạng, giá trị gia tăng thấp.

Hạ tầng thương mại, logistics chưa đồng bộ; chi phí logistics cao. Những vấn đề tồn tại này xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan từ tình hình thế giới và các yếu tố trong nước.

Phát huy các động lực tăng trưởng truyền thống và tạo động lực tăng trưởng mới

Theo đồng chí Lê Mạnh Hùng, đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Trong bối cảnh đó, để tiếp tục đẩy mạnh phát triển công nghiệp, thương mại, góp phần thực hiện thắng lợi, toàn diện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới, Đảng bộ Bộ Công Thương quyết tâm tập trung thực hiện hiệu quả một số nhiệm vụ trọng tâm sau:

Thứ nhất là, hoàn thiện thể chế, chính sách: Thể chế hóa các chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế-xã hội, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa thành chính sách đồng bộ, khả thi và tổ chức thực hiện hiệu quả.

Đẩy mạnh "chuyển đổi kép" - kết hợp chuyển đổi xanh gắn với bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và chuyển đổi số - như một đột phá chiến lược, tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi, tháo gỡ điểm nghẽn, huy động nguồn lực; phát huy các động lực tăng trưởng truyền thống và tạo động lực tăng trưởng mới.

Thứ hai là, cơ cấu lại công nghiệp, thương mại gắn với khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo: Đổi mới tư duy, đẩy mạnh cơ cấu lại ngành công nghiệp, thương mại theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh.

Mục tiêu tăng tỉ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo lên 28-30%; lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh làm động lực chính, tập trung phát triển các ngành công nghiệp nền tảng ưu tiên làm chủ công nghệ, các ngành công nghiệp mới nổi.

Xây dựng một số doanh nghiệp lớn trong nước có khả năng dẫn dắt các lĩnh vực trọng yếu, có lợi thế cạnh tranh, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Phát triển đồng bộ, hiện đại hạ tầng năng lượng, công nghiệp, thương mại và các trung tâm logistics theo hướng xanh, thông minh.

Thứ ba là, phát triển chuỗi cung ứng tự chủ, củng cố, phát triển các chuỗi sản xuất và cung ứng trong nước nhằm tăng cường tự chủ cho nền kinh tế. Có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp Việt kết nối với doanh nghiệp FDI, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của các tập đoàn, doanh nghiệp FDI, qua đó tăng tỷ lệ nội địa hóa và giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài. Thực hiện cơ chế đặt hàng doanh nghiệp nội địa tham gia các dự án trọng điểm quốc gia.

Thứ tư là, hội nhập quốc tế sâu rộng, hiệu quả: Chủ động, tích cực hội nhập kinh tế quốc tế; đón dòng dịch chuyển đầu tư vào các ngành trọng điểm. Nâng cao hiệu quả hệ thống cảnh báo sớm và năng lực sử dụng các công cụ phòng vệ thương mại để bảo vệ sản xuất trong nước.

Hỗ trợ địa phương, doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các FTA; đẩy nhanh đàm phán nâng cấp các FTA hiện có và ký kết FTA mới với đối tác tiềm năng, mở rộng không gian phát triển.

Đa dạng hóa nguồn cung và thị trường xuất khẩu để tránh phụ thuộc vào một số đối tác. Đổi mới, nâng cao hiệu quả xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu; phát triển mạnh thương mại điện tử và kinh tế số.

Thứ năm là, chuyển đổi số, cải cách hành chính: Thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số trong lĩnh vực công nghiệp, thương mại, tạo đột phá trong phát triển. Đẩy nhanh cải cách thủ tục hành chính và cải cách công vụ; mở rộng cung cấp dịch vụ công trực tuyến, triển khai hiệu quả cơ chế một cửa liên thông. Tiếp tục rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục, điều kiện kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Đồng chí Lê Mạnh Hùng nêu rõ, để thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ trọng tâm đã đề ra, Đảng bộ Bộ Công Thương đề xuất các giải pháp phát triển ngành Công Thương thời gian tới như sau:

Tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo hoàn thiện và đề xuất nâng tầm các chủ trương lớn về phát triển công nghiệp, thương mại quốc gia theo định hướng tự chủ, hiện đại, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số; xác định công nghiệp chế biến, chế tạo và năng lượng là nền tảng vật chất quan trọng của nền kinh tế độc lập, tự chủ.

Đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng và thực thi pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển. Thực hiện các cơ chế thí điểm có kiểm soát nhằm kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn, giải phóng nguồn lực; trên cơ sở đó tổng kết, nhân rộng mô hình phù hợp.

Tập trung nguồn lực Nhà nước và huy động nguồn lực xã hội để phát triển đồng bộ hạ tầng năng lượng, công nghiệp, logistics và thương mại; tạo điều kiện để khu vực tư nhân từng bước tham gia đầu tư, vận hành các khâu hạ tầng then chốt, trên cơ sở bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống và lợi ích quốc gia.

Kiên định chủ trương nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước bằng các giải pháp đồng bộ; coi đây là yêu cầu chiến lược để củng cố năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế theo hướng chủ động, thực chất, hiệu quả; gắn hội nhập kinh tế quốc tế với nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế, đồng thời chú trọng tính bền vững của tăng trưởng.

"Ngành công thương cam kết chuyển đổi tư duy từ "quản lý" sang "kiến tạo," đồng hành cùng doanh nghiệp, chủ động khơi thông nguồn lực, biến thách thức từ xu hướng xanh hóa, số hóa thành cơ hội bứt phá, đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước", đồng chí Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh.