Kinh tế Vùng Vịnh đứng trước nguy cơ suy thoái lớn nhất trong ba thập kỷ

Theo Farouk Soussa, nhà kinh tế tại Goldman Sachs, Qatar và Kuwait có thể chứng kiến GDP giảm khoảng 14% trong năm nay nếu xung đột kéo dài đến cuối tháng 4. Điều này đồng nghĩa với việc dòng chảy dầu mỏ và khí tự nhiên qua eo biển Hormuz bị gián đoạn hiệu quả trong khoảng hai tháng.

Đó sẽ là đợt suy thoái kinh tế tồi tệ nhất đối với hai quốc gia này kể từ đầu những năm 1990, khi căng thẳng giữa Iraq và Kuwait bùng phát, châm ngòi cho Chiến tranh vùng Vịnh.

Trong khi Ả Rập Xê Út và UAE sẽ có lợi thế hơn nhờ khả năng chuyển hướng một số dòng chảy dầu ra khỏi eo biển Hormuz, nhưng GDP của các nền kinh tế này vẫn có khả năng giảm tương ứng khoảng 3% và 5%, đây sẽ là cú sốc kinh tế lớn nhất kể từ đại dịch Covid-19 năm 2020.

Nhà kinh tế Farouk Soussa đã mô tả triển vọng này là một “kịch bản căng thẳng” và cho biết trong trường hợp eo biển Hormuz đóng cửa trong thời gian ngắn hơn, khoảng 21 ngày, cả sáu nền kinh tế vùng Vịnh sẽ đều chứng kiến ​​GDP giảm từ 2% đến 5%.

Tuy nhiên, thời gian kéo dài của cuộc xung đột và tác động đối với vận chuyển năng lượng vẫn còn rất khó đoán. Một quan chức Nhà Trắng cho biết vào cuối tuần qua rằng xung đột Iran có thể kéo dài tới sáu tuần, hoặc khoảng đến cuối tháng 4.

“Đối với nhiều nền kinh tế vùng Vịnh, cuộc chiến có thể có tác động ngắn hạn lớn hơn cả Covid…Khi mọi chuyện lắng xuống, các nền kinh tế sẽ tái thiết và phục hồi, nhưng những vết sẹo mà cuộc xung đột này để lại đối với niềm tin vẫn còn phải chờ xem”, nhà kinh tế Farouk Soussa cho biết.

Các dự báo của Goldman Sachs nhấn mạnh cuộc xung đột ở Trung Đông đang thử thách nền kinh tế của các quốc gia vùng Vịnh. Mặc dù nhiều quốc gia trong số này có quỹ tài sản quốc gia khổng lồ và dự trữ ngoại hối cao, nhưng có thể sẽ có những tác động lâu dài đến danh tiếng như những nơi trú ẩn an toàn trong một khu vực đầy biến động. Đối với Ả Rập Xê Út và các nước khác, điều đó có thể cản trở khả năng tiếp tục xây dựng các ngành phi dầu mỏ và đa dạng hóa nền kinh tế khỏi dầu khí.

Cuộc xung đột vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt khi bước sang tuần thứ ba, khi Iran tiếp tục tấn công các nước láng giềng ở khu vực Vùng Vịnh. Cuối tuần qua, Mỹ đã tấn công các mục tiêu quân sự tại đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu thô của Iran - và cảnh báo sẽ nhắm vào các cơ sở năng lượng nếu Iran tiếp tục gây gián đoạn giao thông tại eo biển Hormuz.

Theo nhận định của các nhà kinh tế đã trao đổi với Bloomberg, Ả Rập Xê Út có thể sẽ trụ vững nhất trong số các nước vùng Vịnh trong một cuộc chiến kéo dài. Nước này vẫn đang ngăn chặn phần lớn các cuộc tấn công từ Iran, trong khi không phận và hoạt động kinh doanh vẫn mở cửa với mức gián đoạn hạn chế, đặc biệt ở phía tây đất nước là khu vực xa Iran nhất. Ả Rập Xê Út cũng đang cố gắng chuyển vài triệu thùng dầu mỗi ngày sang bờ biển phía tây, qua đó bù đắp một phần lượng xuất khẩu bị mất từ phía đông - khu vực tập trung phần lớn các mỏ dầu của nước này.

“Rủi ro lớn nhất trong ngắn hạn của quốc gia này có thể là thâm hụt ngân sách quý đầu tiên sâu hơn do doanh thu giảm”, Azad Zangana, nhà kinh tế tại Oxford Economics nhận định.

Nhưng theo phần lớn các nhà kinh tế trao đổi với Bloomberg, trong cả năm 2026, Ả Rập Xê Út thậm chí có thể ghi nhận mức thâm hụt ngân sách nhỏ hơn dự báo trước khi chiến tranh nổ ra - nếu giá dầu vẫn duy trì ở mức cao và nước này vẫn giữ được một lượng xuất khẩu đáng kể.

Mặt khác, Mohamed Abu Basha, nhà kinh tế học tại EFG Hermes cho rằng UAE vẫn được dự kiến ​​sẽ có thặng dư ngân sách trong năm nay, trong khi thâm hụt của Qatar có thể mở rộng.

Tuần qua, S&P Global Ratings đã giữ nguyên xếp hạng tín nhiệm của một số quốc gia vùng Vịnh, trong đó có Ả Rập Xê Út và Qatar, đồng thời cho rằng nguồn dự trữ tài chính lớn cùng các chính sách kinh tế linh hoạt sẽ giúp các nước này ứng phó với cú sốc kinh tế.

Các nền kinh tế vùng Vịnh có thể tiếp tục tìm đến thị trường nợ để giảm áp lực tài khóa. Theo Fady Gendy, quản lý danh mục tại Arqaam Capital, các nhà đầu tư trái phiếu hiện chưa cho thấy nhiều lo ngại về tác động của cuộc chiến.

“Thị trường trái phiếu hiểu rõ tiềm lực tài chính của các quốc gia này cũng như thành tích của họ trong việc ứng phó với các cú sốc kinh tế,” Razan Nasser, chuyên gia phân tích trái phiếu chính phủ tại T. Rowe Price cho biết.