Hàng loạt căn hộ nhà ở xã hội tại Hà Nội bị biến tướng: Ai chịu trách nhiệm?

Khu nhà ở công nhân xã Kim Chung (Đông Anh, Hà Nội). Ảnh: Lao Động

Trong khi người có nhu cầu thực sự chật vật tìm kiếm một chỗ ở hợp túi tiền, thì không ít căn hộ nhà ở xã hội lại trở thành công cụ kiếm lời trái phép. Thực trạng này không chỉ gây bức xúc trong dư luận mà còn đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của cơ quan quản lý.

Khu nhà ở công nhân Kim Chung: Vi phạm trong quản lý, cho thuê diện tích công năng không đúng

Khu nhà ở công nhân Kim Chung, một trong những dự án thí điểm đầu tiên của TP Hà Nội được xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước để cho công nhân thuê, đã và đang gặp phải nhiều vấn đề trong công tác quản lý và cho thuê. Từ khi được giao cho Công ty TNHH MTV Quản lý và Phát triển nhà Hà Nội vào năm 2007, khu nhà này, với tổng diện tích lên tới 20 ha và 28 tòa nhà, đã có những vi phạm nghiêm trọng trong việc chuyển đổi công năng và cho thuê diện tích sai quy định.

Theo kết luận từ Thanh tra, từ năm 2010 đến hết năm 2019, Công ty TNHH MTV Quản lý và Phát triển nhà Hà Nội đã tự ý chuyển đổi công năng của các khu vực như nhà để xe, phòng kỹ thuật điện, nước, sảnh chính để cho các tổ chức, cá nhân thuê phục vụ kinh doanh dịch vụ. Đặc biệt, công ty đã cho thuê khoảng 10.000 m² đất, tương đương 56 điểm kinh doanh với mức giá cho thuê là 33.000 đồng/m²/tháng (bao gồm VAT). Tuy nhiên, sau khi hết hạn hợp đồng thuê, công ty không tổ chức đấu giá quyền thuê diện tích theo quy định mà vẫn tiếp tục ký hợp đồng cho thuê theo mức giá cũ cho đến năm 2019.

Ngoài các vi phạm liên quan đến việc cho thuê diện tích không đúng mục đích, có 6 đơn vị khác cũng sử dụng các phần diện tích thiết kế là sảnh chính, phòng để xe đạp, phòng bảo vệ, hành lang, phòng bưu điện, thư báo không đúng với công năng ban đầu. Điều đáng nói là công ty không thể cung cấp hợp đồng cho thuê cho các diện tích này, cho thấy sự thiếu minh bạch trong quá trình quản lý.

Vào năm 2017, Sở Xây dựng Hà Nội đã yêu cầu Công ty TNHH MTV Quản lý và Phát triển nhà Hà Nội thu hồi các điểm cho thuê sai quy định. Tuy nhiên, việc thu hồi này đã không được triển khai một cách quyết liệt và đến thời điểm tổ chức thanh tra vào quý II/2024, vẫn còn khoảng 20 điểm chưa được thu hồi, buộc cơ quan chức năng phải ra quyết định cưỡng chế.

Những vi phạm này không chỉ ảnh hưởng đến công tác quản lý của khu nhà ở công nhân Kim Chung mà còn gây thất thoát tài sản nhà nước, làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước.

Thanh tra TP Hà Nội đã yêu cầu đơn vị quản lý chấn chỉnh công tác quản lý, thu hồi diện tích bị sử dụng sai mục đích và xử lý nghiêm các cá nhân, tổ chức liên quan đến sai phạm.

Đồng thời kiến nghị UBND thành phố chỉ đạo Chủ tịch Công ty TNHH MTV Quản lý và Phát triển nhà Hà Nội, Giám đốc Sở Xây dựng, Chủ tịch UBND huyện Đông Anh kiểm điểm trách nhiệm, có hình thức kỷ luật đối với tập thể, cá nhân có liên quan.

Cần giải pháp mạnh tay

Để chấm dứt tình trạng này, các chuyên gia đề xuất tăng cường kiểm tra định kỳ và áp dụng biện pháp xử phạt nghiêm khắc hơn. Một số giải pháp được đưa ra bao gồm: Yêu cầu kê khai cư trú thường xuyên: Cơ quan chức năng cần đối chiếu danh sách chủ hộ với thực tế cư trú để phát hiện vi phạm.

Bên cạnh đó, cần có chế công khai danh sách người mua nhà ở xã hội để tránh tình trạng đầu cơ, cho thuê sai quy định. Phạt nặng các trường hợp vi phạm, thậm chí xem xét thu hồi căn hộ nếu cố tình vi phạm nhiều lần.

Nhà ở xã hội vốn được xem là giải pháp giúp nhóm thu nhập thấp có nơi an cư, nhưng nếu không có biện pháp kiểm soát chặt chẽ, chính sách này sẽ bị bóp méo, gây bất công cho những người thực sự cần.