Hà Nội sẽ giải bài toán nhà ở cho 15 triệu dân như thế nào?

Trong quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Hà Nội đưa ra những chỉ tiêu khá cao về chất lượng không gian sống thay vì chỉ tập trung vào tốc độ đô thị hóa hay mở rộng quỹ đất.

Theo đó, đến giai đoạn 2031-2035, diện tích nhà ở bình quân toàn thành phố tối thiểu đạt 45 m2 sàn/người. Trong khi đó, dân số Hà Nội vào năm 2035 được dự báo khoảng 14-15 triệu người.

Nếu tính theo mục tiêu này, Hà Nội sẽ cần hướng tới tổng quỹ nhà ở khoảng 630-675 triệu m2 sàn trong tương lai. Đây là áp lực rất lớn đối với một đô thị vốn đã nhiều năm đối mặt tình trạng giá nhà leo thang, hạ tầng quá tải và quỹ đất nội đô ngày càng hạn hẹp.

Thủ đô Hà Nội sẽ chịu nhiều áp lực khi hướng tới dân số 14-15 triệu người vào 2035. Ảnh: VGP

Kỳ vọng tái thiết chung cư cũ và phát triển nhà ở xã hội

Tuy nhiên, thành phố không còn chỉ muốn xây thêm nhà, mà đang hướng tới việc nâng chuẩn không gian sống cho một siêu đô thị hàng chục triệu dân.

Một trong những giải pháp quan trọng được đưa vào quy hoạch là tái thiết toàn diện các khu chung cư cũ và khu tập thể xuống cấp trong phạm vi Vành đai 2. Đây được xem là một trong những chương trình cải tạo đô thị lớn nhất của Hà Nội trong nhiều thập niên qua, bởi khu vực nội đô hiện vẫn còn hàng trăm khu chung cư cũ đã xuống cấp nghiêm trọng sau thời gian dài sử dụng.

Đặc biệt hơn là quy hoạch không dừng ở việc cải tạo từng tòa nhà riêng lẻ, mà hướng tới tái cấu trúc lại toàn bộ không gian đô thị khu vực lõi. Thành phố cũng tính tới các cơ chế ưu đãi để khuyến khích người dân di dời khỏi khu vực lõi di sản sang các khu đô thị mới đồng bộ hơn ở vùng ngoại vi.

Cùng với nhà ở thương mại, bài toán lớn khác của Hà Nội nằm ở nhu cầu nhà ở của người thu nhập thấp và lao động đô thị.

Theo quy hoạch, thành phố sẽ ưu tiên xây dựng các khu nhà ở xã hội tập trung quy mô lớn, bảo đảm đầy đủ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Các dự án này được định hướng phục vụ người thu nhập thấp và công nhân tại các khu, cụm công nghiệp nhằm cải thiện điều kiện sống và khả năng tiếp cận nhà ở.

Hà Nội cũng định hướng phát triển đa dạng loại hình nhà ở, đặc biệt chú trọng thị trường nhà cho thuê để mở rộng khả năng tiếp cận nhà ở cho nhiều nhóm dân cư hơn.

Dẫu vậy, đây là bài toán không dễ trong bối cảnh giá bất động sản Hà Nội liên tục tăng mạnh nhiều năm qua. Khi giá đất tăng nhanh hơn thu nhập, áp lực sở hữu nhà ở của người trẻ và nhóm lao động thu nhập trung bình ngày càng lớn hơn.

Như nhiều chuyên gia đã bình luận, nếu không kiểm soát tốt đầu cơ và chi phí đất đai, mục tiêu nâng chuẩn diện tích sống có thể khiến khoảng cách tiếp cận nhà ở giữa các nhóm dân cư ngày càng nới rộng.

Hà Nội sẽ tái thiết toàn diện các khu chung cư cũ và khu tập thể xuống cấp trong phạm vi Vành đai 2. Ảnh: HNM

Kiểm soát đầu cơ bất động sản

Một điểm đáng chú ý khác trong quy hoạch lần này là việc Hà Nội bắt đầu đề cập trực diện tới vấn đề đầu cơ bất động sản. Trong đó, thành phố sẽ xây dựng các công cụ tài chính và công cụ quy hoạch để kiểm soát tình trạng đầu cơ.

Dù chưa nêu cụ thể các giải pháp như thuế tài sản hay đánh thuế nhà bỏ hoang, việc lần đầu tiên nhấn mạnh câu chuyện đầu cơ trong quy hoạch tổng thể cho thấy Hà Nội đang muốn hướng thị trường tới phát triển ổn định và bền vững hơn.

Trong bối cảnh quỹ đất ngày càng hạn chế, đầu cơ được xem là một trong những yếu tố có thể tiếp tục đẩy chi phí nhà ở lên cao và làm giảm khả năng tiếp cận nhà của người dân đô thị.

Song song với câu chuyện nhà ở, Hà Nội cũng đặt mục tiêu phát triển đô thị theo hướng xanh và giảm phát thải. Trong đó, thành phố sẽ thúc đẩy bất động sản xanh, công trình tiết kiệm năng lượng và sử dụng vật liệu xây dựng thân thiện môi trường. Hà Nội cũng định hướng tăng tỷ lệ cây xanh, mở rộng mặt nước và giảm mật độ phát thải thay vì chỉ giảm mật độ dân cư.

Trong thời gian tới, thành phố dự kiến nâng cấp 45 công viên, xây mới 6 công viên và phát triển thêm các hành lang xanh, vành đai xanh để điều hòa vi khí hậu và giảm ngập úng đô thị.

Ngoài ra, Hà Nội còn định hướng mô hình "Rừng trong thành phố - Thành phố trong rừng", kết nối hệ thống sông hồ và không gian sinh thái tự nhiên.