Đề xuất cơ chế chia sẻ rủi ro cho nhà thầu xây dựng

Giá xăng dầu và vật liệu xây dựng leo thang trong thời gian gần đây đang tạo sức ép lớn lên các doanh nghiệp xây dựng, đặc biệt là nhóm nhà thầu thi công hạ tầng giao thông. Trước thực tế này, Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) đã có kiến nghị gửi cơ quan chức năng, đề xuất cho phép bù trừ chi phí nhiên liệu trong hợp đồng xây dựng nhằm giảm áp lực tài chính cho doanh nghiệp.

Biến động giá nhiên vật liệu khiến nhà thầu xây dựng gặp khó.

Chi phí đầu vào leo thang

Theo VACC, các dự án giao thông có đặc thù phụ thuộc lớn vào chi phí nhiên liệu, nhất là trong vận hành máy móc, thiết bị thi công. Trong cơ cấu chi phí của máy thi công, nhiên liệu thường chiếm khoảng 30–50%. Vì vậy, khi giá xăng dầu tăng mạnh trong thời gian ngắn, tổng chi phí thi công bị đẩy lên đáng kể, khiến nhiều nhà thầu rơi vào tình trạng thua lỗ nếu vẫn phải thực hiện theo đơn giá đã ký trước đó.

Không chỉ nhiên liệu, thị trường vật liệu xây dựng trong quý I cũng ghi nhận diễn biến tăng giá trên diện rộng. Giá thép xây dựng tăng thêm từ 350.000 đến 600.000 đồng mỗi tấn, lên khoảng 16,2 triệu đồng/tấn. Giá đá tăng từ 10–15%, dao động phổ biến trong khoảng 280.000 – 650.000 đồng/m3. Trong khi đó, cát xây dựng, than và xi măng cũng tăng từ 10–30% so với đầu năm.

Đáng chú ý, đà tăng diễn ra đồng thời ở nhiều nhóm vật liệu chủ chốt như thép, xi măng, cát, đá, nhựa đường…, khiến chi phí đầu vào của các dự án hạ tầng tăng mạnh. Theo VACC, chỉ trong quý I, giá vật liệu xây dựng cơ bản đã tăng trên 10%, tạo áp lực lớn đối với các nhà thầu đang triển khai các công trình trọng điểm với giá hợp đồng đã được chốt từ trước.

Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch VACC cho biết biến động mạnh của giá nhiên liệu cùng với việc nhiều loại vật liệu phục vụ thi công tăng trên 10% đang tác động trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp xây dựng, đặc biệt là các đơn vị thi công hạ tầng giao thông đường bộ.

Trong bối cảnh hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược đang được triển khai trên cả nước, việc kiểm soát biến động chi phí đầu vào được đánh giá là yếu tố then chốt để đảm bảo tiến độ. Nếu không có cơ chế hỗ trợ kịp thời, nhiều nhà thầu có thể gặp khó khăn về dòng tiền, buộc phải thi công cầm chừng hoặc đề xuất giãn tiến độ.

>>Xem thêm xu hướng vật liệu 2026

Kiến nghị cơ chế chia sẻ rủi ro

Để tháo gỡ vướng mắc, VACC đã kiến nghị một loạt giải pháp. Trọng tâm là cho phép tính bù trừ phần chênh lệch chi phí nhiên liệu trong dự toán, giá gói thầu và hợp đồng xây dựng. Theo hiệp hội, đây là giải pháp cấp thiết nhằm cân đối lợi ích giữa các bên trong bối cảnh giá xăng dầu biến động mạnh, với thời gian áp dụng từ tháng 3 đến khi thị trường ổn định.

Cần tăng cường quản lý giá vật liệu xây dựng tại địa phương.

Bên cạnh đó, hiệp hội cũng đề xuất có cơ chế điều tiết phù hợp để ổn định chi phí vận chuyển, yếu tố chịu tác động trực tiếp từ giá nhiên liệu. Việc kiểm soát tốt chi phí logistics được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong quản lý chi phí, đặc biệt với các công trình sử dụng khối lượng lớn vật liệu rời như cát, đá, đất đắp.

Một giải pháp khác là tăng cường quản lý giá vật liệu xây dựng tại địa phương, nhất là các vật liệu thông dụng. VACC đề nghị các cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp lợi dụng biến động thị trường để đẩy giá bất hợp lý, gây thêm khó khăn cho doanh nghiệp thi công.

Trong trường hợp giá nhiên liệu tiếp tục biến động kéo dài do các yếu tố khách quan như xung đột quốc tế, hiệp hội cũng kiến nghị xem xét áp dụng quy định về bất khả kháng để điều chỉnh hợp đồng xây dựng. Cơ chế này sẽ tạo cơ sở pháp lý cho việc điều chỉnh chi phí, giúp nhà thầu hạn chế rủi ro thua lỗ khi phải thực hiện hợp đồng trong bối cảnh đầu vào tăng đột biến.

>>Xem thêm giá vật liệu xây dựng 2026