38,5 triệu tỷ đồng cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số: Việt Nam sẽ huy động nguồn lực từ đâu?

Thông tin này được ông Nguyễn Đức Chi, Thứ trưởng Bộ Tài chính Việt Nam, chia sẻ tại hội thảo “Huy động hiệu quả nguồn vốn, phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số” do Báo Lao động tổ chức chiều 12/3.

Nhu cầu vốn lớn cho giai đoạn tới

Theo ông Nguyễn Đức Chi, giai đoạn 2026-2030, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên. Đây là một mục tiêu rất tham vọng, đòi hỏi phải huy động nguồn lực lớn cho đầu tư phát triển, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế thế giới và khu vực vẫn còn nhiều biến động khó lường.

Dù vậy, nền kinh tế Việt Nam trong thời gian qua đã ghi nhận những tín hiệu tích cực. Năm 2025, tăng trưởng GDP đạt 8,02%, trong khi lạm phát được kiểm soát ở mức 3,31%. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu vượt mốc 930 tỷ USD - mức cao kỷ lục từ trước đến nay.

Cùng với đó, vốn đầu tư công thực hiện trong năm đạt khoảng 850,7 nghìn tỷ đồng, mức cao nhất trong vòng 5 năm trở lại đây. Đây được xem là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh khu vực kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động.

Trên thị trường tài chính, tổng khối lượng huy động vốn năm 2025 cũng đạt hơn 1,15 triệu tỷ đồng. Trong đó, huy động vốn qua thị trường trái phiếu đạt hơn 1 triệu tỷ đồng, còn qua thị trường cổ phiếu đạt trên 150 nghìn tỷ đồng.

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, ông Nguyễn Đức Chi cho rằng nền kinh tế vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức trong giai đoạn tới.

Ông Nguyễn Đức Chi, Thứ trưởng Bộ Tài chính Việt Nam

Theo ông, nhu cầu vốn cho các dự án hạ tầng chiến lược, đặc biệt là các dự án kết nối Bắc - Nam và các dự án kết nối khu vực, quốc tế đang ngày càng gia tăng. Đây là những công trình có quy mô vốn rất lớn và đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế.

Bên cạnh nhu cầu đầu tư của khu vực nhà nước, bản thân các doanh nghiệp cũng cần nguồn lực đáng kể để duy trì hoạt động trong bối cảnh kinh tế có nhiều biến động. Doanh nghiệp không chỉ phải bảo đảm dòng vốn phục vụ sản xuất kinh doanh mà còn cần đầu tư cho đổi mới công nghệ và mở rộng quy mô hoạt động.

Trong khi đó, quy mô thị trường vốn trong nước hiện vẫn còn khá khiêm tốn. Hệ thống các nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp chưa phát triển tương xứng với tiềm năng của nền kinh tế.

Theo ước tính, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội cần đạt khoảng 38,5 triệu tỉ đồng trong giai đoạn 2026-2030. Con số này cao gấp hơn hai lần so với giai đoạn 2021-2025.

Trong những năm gần đây, tổng vốn đầu tư toàn xã hội của Việt Nam duy trì ở mức khoảng 32-34% GDP. Đây là tỷ lệ tương đối cao đối với một nền kinh tế đang phát triển.

Tuy nhiên, nếu so sánh với các quốc gia từng duy trì tăng trưởng cao trong thời gian dài như Hàn Quốc (35-38% GDP giai đoạn 1970-1990), Singapore (35-40% GDP) hay Trung Quốc (40-45% GDP giai đoạn 1990-2015), quy mô vốn đầu tư của Việt Nam vẫn chưa đủ để tạo ra những bước bứt phá mạnh mẽ. Bên cạnh đó, hiệu quả sử dụng vốn của nền kinh tế cũng còn hạn chế.

Một trong những chỉ tiêu quan trọng được Chính phủ quan tâm là hệ số ICOR - chỉ số phản ánh hiệu quả sử dụng vốn đầu tư. Hiện nay, lãnh đạo Chính phủ đã chỉ đạo giảm hệ số ICOR từ mức bình quân khoảng 6,3 trong giai đoạn 2021-2025 xuống còn khoảng 4,8 trong giai đoạn 2026-2030.

Khu vực tư nhân và FDI giữ vai trò quan trọng

Theo cơ cấu nguồn vốn dự kiến, để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, vốn đầu tư nhà nước cần tăng bình quân khoảng 22% mỗi năm. Trong khi đó, vốn đầu tư từ khu vực ngoài nhà nước cần tăng khoảng 20%/năm và vốn đầu tư nước ngoài tăng khoảng 18%/năm.

Theo ông Nguyễn Đức Chi, cơ cấu này cho thấy tăng trưởng kinh tế không thể chỉ dựa vào ngân sách nhà nước.

"Cơ cấu này cho thấy tăng trưởng hai con số không thể chỉ dựa vào ngân sách nhà nước, mà phải dựa vào sự bứt phá đồng thời của khu vực tư nhân trong nước và dòng vốn FDI chất lượng cao", đại diện Bộ Tài chính nhấn mạnh.

Ông Dương Thanh Tùng, Phó tổng giám đốc Dịch vụ tư vấn chiến lược, rủi ro và giao dịch tại Deloitte Việt Nam

Điều này đồng nghĩa với việc cần phát triển mạnh thị trường vốn và tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dài hạn với chi phí hợp lý.

Dưới góc nhìn của tổ chức nghiên cứu và tư vấn, ông Dương Thanh Tùng, Phó tổng giám đốc Dịch vụ tư vấn chiến lược, rủi ro và giao dịch tại Deloitte Việt Nam, cho rằng vấn đề nguồn lực cho tăng trưởng của Việt Nam không hoàn toàn nằm ở quy mô vốn.

Theo ông Tùng, điểm nghẽn lớn hiện nay là cấu trúc của thị trường vốn.

Ông nhận định rằng dù Việt Nam có nhiều cơ hội đầu tư tốt, nhưng vẫn thiếu một hệ sinh thái thị trường vốn đủ sâu và đủ tin cậy để nâng định giá doanh nghiệp cũng như kéo dài kỳ hạn vốn đầu tư.

Theo ông, nguồn vốn dài hạn cho tăng trưởng thường có ba đặc điểm then chốt.

Thứ nhất, nguồn vốn này gắn liền với năng lực tạo ra dòng tiền bền vững, không phụ thuộc vào các biến động ngắn hạn của thị trường.

Thứ hai, nguồn vốn dài hạn thường đến từ khu vực tư nhân, thông qua các hình thức như mua cổ phần chiến lược, công cụ nợ, hoạt động hợp nhất, tái cấu trúc doanh nghiệp. Những dòng vốn này thường tập trung vào các lĩnh vực như tài chính, năng lượng, hạ tầng, tiêu dùng và công nghệ.

Thứ ba, nhà đầu tư dài hạn luôn yêu cầu có "cửa ra" rõ ràng và đáng tin cậy cho các khoản đầu tư. Các kênh thoái vốn có thể bao gồm IPO, chuyển nhượng cho nhà đầu tư khác, tái tài trợ hoặc tái cấu trúc thông qua thị trường vốn.

Vai trò của Trung tâm Tài chính quốc tế

Theo ông Dương Thanh Tùng, một trong những giải pháp cần được tính đến là xác định rõ vai trò của Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) trong hệ thống tài chính của Việt Nam.

Ông cho rằng IFC nên được nhìn nhận như một "hệ điều hành" cho thị trường vốn quốc tế, thay vì chỉ là một địa điểm thu hút dòng vốn.

"Khi IFC vận hành tốt sẽ giúp gây dựng niềm tin, nâng cao sự hiện diện của Việt Nam trong cấu trúc giao dịch quốc tế, đồng thời quản trị rủi ro tỉ giá, pháp lý, thuế và hội nhập từng bước phù hợp", ông Tùng phân tích.

Đồng thời, ông nhấn mạnh rằng IFC không chỉ đóng vai trò thu hút dòng vốn nước ngoài mà còn là công cụ giúp doanh nghiệp trong nước mở rộng hoạt động ra thị trường quốc tế.