3 kịch bản xây dựng đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam có vốn đầu tư từ 67 – 72 tỉ USD

Bộ Giao thông Vận tải đang tiếp tục lấy ý kiến về tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam (Ảnh minh họa)

Bộ Giao thông Vận tải đang xin ý kiến các bộ ngành về phương án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt cao tốc Bắc – Nam với 3 kịch bản. So với, những đề xuất trước đó của Bộ này, các phương án mới có số vốn đầu tư cao hơn.

Cụ thể, kịch bản 1 là đầu tư xây dựng mới tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc Nam đường đôi, khổ ray 1.435 mm, dài 1.545 km, tốc độ thiết kế 350 km/h, tải trọng 17 tấn mỗi trục, chỉ khai thác tàu khách.

Tuyến đường sắt Bắc Nam hiện hữu được nâng cấp để chuyên chở hàng, chở khách du lịch và khách chặng ngắn. Tổng vốn đầu tư khoảng 67,32 tỉ USD.

Kịch bản 2 xây dựng mới tuyến đường sắt Bắc Nam đường đôi, khổ ray 1.435 mm, tải trọng 22,5 tấn mỗi trục, khai thác chung cả tàu chở khách và chở hàng, tốc độ thiết kế 200-250 km/h, chạy tàu hàng tối đa 120 km/h.

Tuyến đường sắt Bắc Nam hiện hữu được hiện đại hóa để chuyên chở hàng, chở khách du lịch và khách chặng ngắn. Tổng vốn đầu tư khoảng 72,02 tỉ USD.

Ưu điểm của kịch bản 2 là vận chuyển cả hành khách và hàng hóa trên cùng tuyến. Kết nối liên vận quốc tế thuận lợi, song tốc độ lưu thông thấp.

Kịch bản 3 là đầu tư tuyến đường sắt Bắc Nam đường đôi, khổ ray 1.435 mm, tải trọng 22,5 tấn mỗi trục, tốc độ thiết kế 350 km/h, khai thác tàu chở khách và dự phòng cho chở hàng khi có nhu cầu.

Tổng vốn đầu tư dự án 68,98 tỉ USD. Nếu đầu tư hạ tầng, thiết bị, phương tiện để khai thác tàu hàng chạy Bắc Nam thì vốn đầu tư dự án khoảng 71,69 tỉ USD.

Tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc Nam được làm mới hoàn toàn với 60% là cầu, 10% hầm, 30% chạy trên nền đất. Toàn tuyến có 23 ga khách, 5 khu bảo dưỡng, sửa chữa, 40 cơ sở bảo trì hạ tầng, 5 ga hàng, 28 km tuyến nối ga để khai thác chạy tàu hàng khi nhu cầu hàng hóa vượt quá năng lực khai thác.

Trong 3 kịch bản nêu trên, Bộ Giao thông Vận tải cho biết, ưu điểm của kịch bản 3 là tàu vận tải riêng hành khách nên tốc độ cao, tiện nghi, an toàn, có khả năng cạnh tranh với phương tiện khác, thị phần vận tải trên hành lang Bắc Nam được tái cơ cấu theo hướng tối ưu hơn.

Bên cạnh đó, phương án này có khả năng vận tải hàng hóa trong trường hợp năng lực của tuyến đường sắt Bắc Nam hiện hữu quá tải. Tuy nhiên, nhược điểm là chi phí đầu tư cao, chênh lệch tốc độ giữa tàu khách và tàu hàng lớn.

Trong khi đó, trong văn bản góp ý, Bộ Xây dựng lựa chọn kịch bản 3 và đề nghị Bộ Giao thông Vận tải phối hợp các địa phương có dự án chạy qua giữ nguyên thỏa thuận hướng tuyến khi làm quy hoạch tỉnh, tránh điều chỉnh làm phát sinh chi phí đầu tư.

Với kinh phí đầu tư lên đến hàng chục tỉ USD, Bộ Xây dựng đề nghị Bộ Giao thông Vận tải cần bổ sung căn cứ pháp lý để đề xuất sơ bộ tổng vốn đầu tư.

Dồn lực cho dự án

Trong Báo cáo Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2023 và dự kiến năm 2024 của Thủ tướng Chỉnh phủ Phạm Minh Chính tại kỳ họp Quốc hội mới đây, đã xác định Chính phủ đặt mục tiêu phấn đấu hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền xem xét Đề án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam trong năm 2024.

Từ tháng 3/2023, Bộ Chính trị đã ban hành kết luận về định hướng phát triển giao thông vận tải đường sắt Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, trong đó đặt mục tiêu năm 2025 hoàn thành phê duyệt chủ trương đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc Nam và khởi công trước 2030.

Hai đoạn sẽ được ưu tiên đầu tư trong giai đoạn 2026 – 2030 gồm Hà Nội – Vinh và TP.HCM – Nha Trang.

Với ý nghĩa đặc biệt quan trọng và số vốn đầu tư rất lớn, nên Chính phủ và Bộ Giao thông Vận tải đang có nhiều nỗ lực để có bước chuẩn bị tốt nhất cho dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam.

Trong thời gian gần đây, lãnh đạo Chính phủ và Bộ Giao thông Vận tải liên tục có các cuộc gặp làm việc với nhiều tập đoàn, tổ chức tài chính quốc tế lớn để mời gọi đầu tư cho dự án.

Cụ thể, trong cuộc gặp và làm việc với lãnh đạo Nhóm Ngân hàng Thế giới (WB) mới đây, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đề nghị WB bố trí nguồn vốn cho Việt Nam vay với lãi suất thấp nhất để đầu tư xây dựng các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm. Trong đó, có dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Trước đó, trong buổi làm việc với Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam cho biết, Nhật Bản sẽ hỗ trợ Việt Nam trong nghiên cứu, đầu tư các dự án giao thông, trong đó có đường sắt tốc độ cao.

Riêng với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Nhật Bản sẽ xem xét hỗ trợ Việt Nam vốn vay ODA với cơ chế thuận lợi nhất.

Trong khi đó, tại cuộc gặp với lãnh đạo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, hai tập đoàn lớn của Trung Quốc là Tổng công ty Xây dựng cảng Trung Quốc (CHEC) và Tập đoàn Xây dựng giao thông Trung Quốc (CCCC) cũng bày tỏ mong muốn được đầu tư vào mạng lưới hạ tầng giao thông Việt Nam, trong đó có dự án đường sắt tốc độ cao.