Khai thác dư địa kinh tế đêm

Thành phố Hồ Chí Minh cần khai thác hiệu quả, dư địa của nền kinh tế đêm (Ảnh THÀNH ĐẠT)

Dư địa để phát triển mô hình này của thành phố là rất lớn. Sự đầu tư nghiêm túc về quy hoạch, sản phẩm và cơ chế sẽ tạo đà cho “nền kinh tế thứ hai” vận hành sau những ánh đèn đô thị rực sáng trên các tuyến đường, địa điểm công cộng.

Mô hình dư địa lớn

Từ tỉnh Ninh Bình vào Thành phố Hồ Chí Minh du lịch vào dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 vừa qua, chị Nguyễn Quỳnh Hương, 32 tuổi được bạn bè đưa đi chơi nhiều địa điểm của thành phố.

Buổi tối, chị cùng bạn bè thưởng thức ẩm thực đêm, có hôm thì du ngoạn trên sông Sài Gòn. Tuy nhiên, chị Hương và những người bạn của mình mong muốn có thêm nhiều hoạt động về đêm ở thành phố náo nhiệt này sau 22 giờ.

“Dù có nhiều địa điểm vẫn tổ chức các hoạt động tới khuya nhưng hầu hết lại không phù hợp với nhu cầu trải nghiệm của chúng tôi”, chị Hương chia sẻ.

So với nhiều địa phương khác, buổi đêm tại Thành phố Hồ Chí Minh luôn diễn ra trong không khí nhộn nhịp, sôi động, nhất là ở khu vực trung tâm.

Theo thống kê của Thuế cơ sở 1, đơn vị quản lý 4 phường Sài Gòn, Bến Thành, Tân Định và Cầu Ông Lãnh, hiện có gần 6.000 người nộp thuế tham gia các hoạt động dịch vụ 24/7 đạt khoảng gần 2.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 16% tổng số người nộp thuế, tăng 39% so với cùng kỳ năm 2025.

Dù có nhiều tín hiệu tích cực nhưng kinh tế đêm của thành phố vẫn tồn tại những vấn đề, hạn chế lớn. Trong đó, dễ nhận thấy nhất là du khách có nhu cầu trải nghiệm, giải trí nhưng lại thiếu dịch vụ cung ứng, nhất là sau 22 giờ.

Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch Hội đồng quản trị Vietravel, Chủ tịch Hiệp hội văn hóa ẩm thực Việt Nam cho rằng: “Khi hoạt động về đêm chưa phát triển tương xứng, điểm đến sẽ khó giữ chân du khách. Đồng thời, người dân địa phương cũng mất đi cơ hội gia tăng thu nhập từ các dịch vụ đi kèm”.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Tiên Minh, giảng viên cao cấp Trường đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh cũng nêu hạn chế:

“Sản phẩm kinh tế đêm của thành phố nhìn có vẻ phong phú nhưng thật ra là đơn điệu, tập trung nhỏ lẻ ở một vài nơi và thiếu tính đặc trưng, chiều sâu và chưa hấp dẫn như kỳ vọng. Ngoài ra, nhiều yếu tố tác động trực tiếp đến quá trình vận hành như: Áp lực an ninh trật tự, ô nhiễm tiếng ồn, rác thải và cơ chế kiểm soát rủi ro”.

Đồng quan điểm, ông Võ Việt Hòa, Giám đốc khối Du lịch quốc tế (Saigontourist) cho rằng: Du khách cần một chuỗi trải nghiệm trọn gói trong một buổi tối thay các hoạt động đơn lẻ khác nhau.

Chiến lược tổng thể

Các chuyên gia nhận định, kinh tế đêm không chỉ là một lĩnh vực riêng lẻ mà là phần mở rộng của hệ sinh thái du lịch và dịch vụ.

Tiến sĩ Richard Ramsawak và Tiến sĩ Nguyễn Châu Trinh (Đại học RMIT Việt Nam), trong những nghiên cứu của mình, cho rằng: “Kinh tế đêm đóng vai trò như một “vùng đệm” kinh tế và cơ chế mở rộng giá trị, giúp gia tăng cơ hội chi tiêu và củng cố hình ảnh Thành phố Hồ Chí Minh như một điểm đến sôi động”.

Lĩnh vực này còn tạo sinh kế cho hàng nghìn lao động, nhất là khu vực kinh tế phi chính thức như người bán hàng rong, tiểu thương.

Để phát triển bền vững, Thành phố Hồ Chí Minh cần một chiến lược tổng thể thay vì các mô hình tự phát như hiện nay. Một trong những điểm nghẽn lớn nhất là thiếu quy hoạch đô thị tích hợp dành riêng cho nền kinh tế đêm.

Các khu kinh tế đêm cần có hạ tầng đồng bộ như lối đi bộ an toàn, hệ thống chiếu sáng, biển chỉ dẫn, nhà vệ sinh công cộng và lực lượng an ninh, hệ thống giao thông công cộng,...

Về chính sách, cần có cơ chế linh hoạt hơn trong cấp phép và quy định giờ hoạt động. Một môi trường minh bạch, ổn định sẽ khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào các sản phẩm chất lượng cao.

Thành phố cũng phải kiểm soát tốt các tác động ngoại biên như tiếng ồn, ùn tắc giao thông và mất trật tự công cộng. Việc tích hợp các giải pháp này ngay từ khâu quy hoạch sẽ giúp giảm rủi ro trong quá trình vận hành.

Tiến sĩ Richard Ramsawak và Tiến sĩ Nguyễn Châu Trinh cho biết: Kinh nghiệm từ các quốc gia như Thái Lan, Singapore hay Trung Quốc cho thấy vai trò điều phối mạnh mẽ của chính quyền là yếu tố quyết định với sự đầu tư bài bản về hạ tầng, giao thông và an toàn; tích hợp chặt chẽ với chiến lược du lịch.

Thành phố Hồ Chí Minh, ngoài các bài học tham khảo, cần phát huy lợi thế riêng như văn hóa đường phố, sự đa dạng ẩm thực, công nghiệp sáng tạo và không gian sông nước để tạo bản sắc.

Kinh tế đêm đang mở ra một “biên độ tăng trưởng” mới cho thành phố, không chỉ ở khía cạnh doanh thu mà còn ở khả năng tái định hình trải nghiệm đô thị. Năm 2026, ngành du lịch thành phố đặt mục tiêu đón khoảng 11 triệu lượt khách quốc tế, với tổng doanh thu ước đạt 330.000 tỷ đồng.

Kinh tế đêm được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc gia tăng chi tiêu và kéo dài thời gian lưu trú. Để biến các tiềm năng này thành động lực thật sự, thành phố cần khắc phục những điểm nghẽn về quy hoạch, sản phẩm và cơ chế.