IFC không chỉ là nơi dòng tiền đi qua

Trong bối cảnh Việt Nam đang xây dựng IFC tại TP.HCM và Đà Nẵng, câu hỏi đặt ra không chỉ là thu hút bao nhiêu dòng vốn quốc tế, mà là: chúng ta muốn xây dựng một khu tài chính hay đang tái định hình mô hình phát triển đô thị và kinh tế?

Trong cuộc trao đổi dưới đây, Giáo sư Hà Tôn Vinh - một chuyên gia tài chính quốc tế, nguyên Chủ nhiệm Chương trình đào tạo Cao học Quản trị Kinh doanh của Đại học Tổng hợp Hawaii và đào tạo doanh nghiệp cao cấp của California Miramar University tại Việt Nam - cho rằng IFC không nên chỉ được hiểu như một dự án hay một khu vực tài chính thuần tuý, mà cần được nhìn nhận ở một bình diện rộng và sâu hơn.

Giáo sư Hà Tôn Vinh phát biểu tại Tọa đàm “Phát huy nguồn lực kiều bào trong tận dụng thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư phục vụ phát triển của TPHCM” diễn ra ngày 5/2/2026.

CafeLand: Việc Việt Nam xúc tiến xây dựng IFC được nhìn nhận như một bước ngoặt về kinh tế. Bước ngoặt này có phải chỉ nằm ở dòng vốn, hay còn liên quan đến cách chúng ta tổ chức lại mô hình phát triển của mình, thưa Giáo sư?

Giáo sư Hà Tôn Vinh: Nếu tiếp cận IFC đơn thuần như một dự án thu hút vốn hay một khu ưu đãi thuế, thì cách nhìn đó vẫn chưa phản ánh đầy đủ bản chất của mô hình này. Trong thế kỷ 21, trung tâm tài chính thực chất là một dạng cơ sở hạ tầng quyền lực và một đòn bẩy của nền kinh tế toàn cầu.

Thực thể này không chỉ là nơi dòng tiền đi qua, mà là nơi quyền lực kinh tế được tổ chức: nơi các chuẩn mực được hình thành, các nguyên tắc vận hành thị trường được xác lập, và các quyết định có khả năng lan tỏa ra toàn bộ hệ thống tài chính thế giới được đưa ra.

London không chỉ là một thành phố lớn, mà là một đô thị được tổ chức để trở thành cánh cửa của châu Âu bước vào thị trường vốn toàn cầu. Singapore không chỉ là một đảo quốc, mà là một đô thị được thiết kế có chủ đích để vận hành như bộ não tài chính của Đông Nam Á. Còn Dubai, từ một trung tâm thương mại - năng lượng, đã tái định hình bản sắc đô thị của mình thành trạm trung chuyển vốn của Trung Đông sau khi hình thành DIFC - một trung tâm tài chính với hệ thống pháp lý, tư pháp và cơ chế quản trị riêng.

Những ví dụ này cho thấy, IFC không phải là thứ được “gắn thêm” vào một thành phố, mà là yếu tố làm thay đổi chính bản chất của thành phố đó - từ cách không gian được tổ chức, con người được thu hút, cho đến vai trò của đô thị ấy trong mạng lưới tài chính toàn cầu.

CafeLand: Nếu IFC là một hệ sinh thái chứ không phải một khu chức năng tài chính đơn lẻ, thì điều đó hàm ý gì về vai trò của không gian đô thị, kiến trúc và bất động sản trong cấu trúc này?

Giáo sư Hà Tôn Vinh: Không có trung tâm tài chính quốc tế nào được hình thành như một “khu chức năng” thuần túy. Các mô hình IFC thành công đều bắt đầu từ một lựa chọn căn bản: dùng tài chính để tái định hình đô thị, chứ không chỉ bố trí thêm vài tòa nhà văn phòng cho hoạt động ngân hàng. Nói cách khác, họ không xây một khu tài chính - họ kiến tạo một thành phố mới.

Marina Bay của Singapore thường được nhìn như một dự án bất động sản ven biển cao cấp. Nhưng về bản chất, đây là một cuộc tái cấu trúc đô thị toàn diện: tài chính, nhà ở cho giới chuyên gia, trung tâm hội nghị, giao thông ngầm, không gian công cộng và hạ tầng pháp lý được thiết kế đồng thời. Từ đó, Singapore không chỉ có thêm một khu đẹp, mà có một bản sắc mới: một đô thị vận hành như trung tâm thần kinh của dòng vốn khu vực.

Canary Wharf ở London cũng không ra đời từ nhu cầu mở rộng tài chính, mà từ một khủng hoảng đô thị. Docklands từng là vùng cảng suy tàn. Việc đưa tài chính vào đây không phải để “lấp chỗ trống”, mà để tái lập vai trò của khu vực này trong cấu trúc quyền lực đô thị London. Ngày nay, Canary Wharf không chỉ là nơi đặt văn phòng ngân hàng, mà là một cực quyền lực mới song song với City of London truyền thống.

Dubai là một trường hợp khác. Trước DIFC, đây là một đô thị thương mại - logistics - năng lượng. Sau DIFC, bản sắc đô thị chuyển dịch rõ rệt: từ trung tâm trung chuyển hàng hóa sang trung tâm trung chuyển vốn. Sự thay đổi này không đến từ kiến trúc, mà từ thể chế - một không gian pháp lý, tư pháp và quản trị hoàn toàn khác biệt, đủ sức hút dòng vốn toàn cầu.

Điểm chung của tất cả những trường hợp này là: IFC không “gắn vào” một thành phố, mà làm biến đổi chính cấu trúc, vai trò và căn tính của thành phố đó trong mạng lưới toàn cầu. IFC trở thành một nam châm thu hút các quỹ đầu tư tài chính, các công ty bảo hiểm đa quốc gia, các ngân hàng hàng đầu thế giới, các chuyên gia quản trị và điều hành nổi tiếng.

CafeLand: Nhiều người đang quan tâm IFC sẽ tác động như thế nào đến thị trường bất động sản. Theo Giáo sư, nên nhìn mối quan hệ này ra sao?

Giáo sư Hà Tôn Vinh: Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, khi một khu vực được định vị là trung tâm tài chính quốc tế, giá bất động sản tại lõi trung tâm thường có xu hướng tăng nhanh hơn phần còn lại của thành phố. Tuy nhiên, đây là một quá trình dài hạn, thường chỉ thể hiện rõ sau một chu kỳ vận hành đủ dài, khoảng một thập kỷ, chứ không phải là hiệu ứng tức thời.

Dòng vốn toàn cầu có xu hướng tập trung vào các đô thị tài chính lớn, kéo theo nhu cầu thực sự ở phân khúc cao cấp và các vị trí chiến lược: nơi đặt trụ sở doanh nghiệp, nơi sinh sống của đội ngũ chuyên gia và nơi vận hành các hệ thống tài chính. Đây không phải là nhu cầu mang tính đầu cơ, mà là nhu cầu sử dụng dài hạn gắn với hoạt động kinh tế thực.

Ở một số thành phố như Singapore, bất động sản khu trung tâm còn đóng vai trò như một “nơi trú ẩn an toàn” của dòng vốn quốc tế trong những giai đoạn bất ổn. Khi thị trường tài chính biến động, nhà đầu tư thường tìm đến những không gian đô thị có thể chế ổn định để bảo toàn giá trị. Bất động sản sẽ kéo theo các tổ chức tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, giúp hình thành một trung tâm ổn định và lâu dài.

Tuy nhiên, tác động này không lan tỏa đồng đều trên toàn bộ thị trường. IFC không khiến tất cả phân khúc cùng tăng giá, mà chủ yếu tạo ra những cực tăng trưởng rõ nét ở lõi trung tâm, trong khi các khu vực khác vẫn chịu ảnh hưởng chủ yếu từ lãi suất, tín dụng, nguồn cung và chính sách thuế.

Trong bối cảnh đó, cách tiếp cận IFC ở Việt Nam hiện nay vẫn thiên về các yếu tố hữu hình như quy mô xây dựng, chiều cao công trình hay mặt bằng giá thuê. Trong khi đó, những yếu tố quyết định giá trị dài hạn - như môi trường thể chế, mức độ bảo vệ quyền tài sản, cơ chế giải quyết tranh chấp và khả năng thu hút cộng đồng tài chính quốc tế - lại đóng vai trò then chốt hơn.

Nếu IFC được hiểu chủ yếu như một khu trung tâm văn phòng - thương mại thì về bản chất, đó chỉ là một dự án bất động sản cao cấp. Giá có thể tăng nhờ kỳ vọng ban đầu, nhưng sẽ khó bền vững nếu không có lực cầu thực sự từ các định chế tài chính, chuyên gia quốc tế và hệ sinh thái dịch vụ chuyên sâu.

Một IFC đúng nghĩa không chỉ khiến bất động sản “đắt hơn”, mà khiến nó “có vai trò khác đi”: từ tài sản để giao dịch, trở thành hạ tầng phục vụ dòng vốn, nhân lực và hoạt động tài chính toàn cầu. Khi đó, giá trị không đến từ hình thức, mà từ chức năng và vị thế quốc tế của khu vực đó.

CafeLand: Trong kịch bản IFC được thiết kế đúng nghĩa, theo Giáo sư, TP.HCM và Đà Nẵng có thể thay đổi như thế nào trong 20 - 30 năm tới không chỉ về kinh tế, mà về cấu trúc đô thị, tầng lớp xã hội và vị thế quốc tế của các thành phố này?

Giáo sư Hà Tôn Vinh: Nếu IFC được thiết kế và vận hành đúng nghĩa, tác động của nó sẽ không dừng lại ở tăng trưởng GDP hay thu hút vốn. Trong khoảng 20 - 30 năm, TP.HCM và Đà Nẵng sẽ không chỉ “giàu hơn”, mà sẽ trở thành những thành phố khác về bản chất và vị thế trên trường quốc tế. Hai thành phố này sẽ còn có thể có mặt trong các “League of Champions”, các liên minh tài chính huyền thoại hay vô địch thế giới, giúp Việt Nam thực sự đi vào một kỷ nguyên mới.

Giáo sư Hà Tôn Vinh cho rằng nếu IFC được triển khai đúng nghĩa, TP.HCM và Đà Nẵng có thể “đổi vai”, vươn tầm thành các trung tâm tài chính toàn cầu trong 20–30 năm tới.

Về cấu trúc đô thị, IFC sẽ tạo ra những lõi mới - nơi không gian không còn được tổ chức quanh tiêu chí cư trú hay thương mại đơn thuần, mà quanh các hoạt động tài chính, pháp lý, tri thức và đổi mới. Những khu vực này sẽ vận hành với nhịp độ khác, tiêu chuẩn khác và yêu cầu khác về hạ tầng, dịch vụ, an ninh, pháp lý và kết nối toàn cầu. Thành phố sẽ chuyển từ mô hình “mở rộng theo diện tích” sang mô hình “tăng trưởng theo chiều sâu”.

Về tầng lớp xã hội, sự xuất hiện của IFC sẽ kéo theo một lớp cư dân mới: chuyên gia tài chính, luật sư quốc tế, nhà quản trị quỹ, chuyên gia công nghệ, trọng tài thương mại, cố vấn chiến lược. Đây không chỉ là lực lượng tiêu dùng cao cấp, mà là tầng lớp định hình chuẩn mực mới về lao động, giáo dục, văn hóa đô thị và kỳ vọng sống. Khi đó, thành phố không chỉ thu hút vốn, mà thu hút con người mang theo tri thức, mạng lưới và chuẩn mực toàn cầu.

Về vị thế quốc tế, TP.HCM và Đà Nẵng có thể chuyển từ vai trò “điểm đến sản xuất - du lịch” sang vai trò “nút trung gian của dòng vốn và quyết định tài chính”. Khi một thành phố trở thành nơi các hợp đồng được ký kết, tranh chấp được giải quyết, cấu trúc đầu tư được thiết kế và rủi ro được phân bổ, thì nó bước vào một tầng quyền lực khác trong hệ thống toàn cầu.

Nói ngắn gọn: một IFC đúng nghĩa không chỉ làm thành phố giàu hơn – mà làm thành phố có vai trò khác đi. Từ nơi tham gia cuộc chơi, trở thành nơi định hình luật chơi. Và đó mới là sự thay đổi căn bản nhất.

Xin cảm ơn Giáo sư!

>>> Xem thêm Trung tâm tài chính quốc tế