Đề xuất giảm thuế nhập khẩu xăng dầu về 0% do căng thẳng Trung Đông

Bộ Tài chính đã xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu sản xuất xăng dầu nhằm góp phần ổn định thị trường trong nước, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trước những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông khiến giá năng lượng và nguồn cung xăng dầu toàn cầu biến động mạnh.

Theo Bộ Tài chính, tình hình xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động kinh doanh xăng dầu toàn cầu.

Đáng chú ý, eo biển Hormuz (tuyến vận chuyển chiến lược của dầu thô Trung Đông) bị Iran phong tỏa khiến khoảng 20 triệu thùng dầu thô mỗi ngày từ các quốc gia như Iran, Iraq, UAE, Saudi Arabia, Kuwait… không thể vận chuyển tới các nhà máy lọc dầu trên thế giới.

Sự gián đoạn này đặc biệt ảnh hưởng tới khu vực châu Á - nơi phụ thuộc lớn vào nguồn dầu thô từ Trung Đông. Nhiều nhà máy lọc dầu trong khu vực đã phải cắt giảm công suất, sử dụng nguồn dự trữ dầu thô và hạn chế hoặc tạm dừng xuất khẩu sản phẩm xăng dầu. Nguồn cung khan hiếm khiến giá xăng dầu trên thị trường Singapore tăng mạnh, nguy cơ thiếu hụt nguồn cung gia tăng.

Bộ Tài chính đề xuất giảm thuế nhập khẩu xăng dầu về 0% để ứng phó biến động nguồn cung

Tương tự các nhà máy lọc dầu trong khu vực châu Á, một số nhà máy lọc dầu trong nước cũng gặp khó khăn do nguy cơ thiếu hụt nguồn dầu thô nhập khẩu. Điều này có thể khiến các hợp đồng cung cấp dầu thô hiện hữu không thể thực hiện, dẫn đến các nhà máy lọc dầu có thể không đủ nguyên liệu để duy trì sản xuất.

Trường hợp xung đột kéo dài và việc phong tỏa eo biển Hormuz tiếp tục diễn ra, nguồn cung thay thế trên thị trường quốc tế khan hiếm và có nguy cơ bị đẩy giá lên cao, gây bất lợi cho Việt Nam trong cả việc bảo đảm nguồn cung xăng dầu lẫn bình ổn giá trong nước.

Hiện nay, phần lớn xăng dầu nhập khẩu của Việt Nam đến từ các nước ASEAN và Hàn Quốc với thuế suất chủ yếu theo các hiệp định thương mại tự do (FTA) ở mức 0%. Tuy nhiên, để được hưởng mức thuế này, hàng hóa phải có giấy chứng nhận xuất xứ (C/O).

Trong khi đó, lượng xăng dầu dự trữ tại các kho của các nước có FTA cũng không nhiều và có một phần hàng hóa không có C/O.

Vì vậy, việc thiết lập mặt bằng thuế suất nhập khẩu MFN ở mức 0% là cần thiết để tạo điều kiện cho doanh nghiệp kịp thời nhập khẩu xăng dầu từ các nguồn không có C/O tại các nước ASEAN này.

Đề xuất giảm thuế nhập khẩu xăng dầu

Trước yêu cầu cấp bách của thực tiễn, Bộ Công Thương đã đề xuất giải pháp điều chỉnh mức thuế nhập khẩu MFN đối với một số mặt hàng xăng dầu về 0% nhằm giúp các thương nhân đầu mối đa dạng hóa nguồn cung, chủ động nhập khẩu để bảo đảm nguồn hàng. Thời gian áp dụng đề xuất đến hết ngày 30/4/2026.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại cuộc họp Thường trực Chính phủ ngày 4/3/2026 về việc cập nhật tình hình và đánh giá tác động của xung đột Trung Đông, Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) đã xây dựng hồ sơ dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với các mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu sản xuất xăng dầu.

Đồng thời, có văn bản báo cáo Thủ tướng Chính phủ đề nghị cho phép xây dựng và ban hành Nghị định theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm đáp ứng yêu cầu về tiến độ và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Bộ Tài chính cũng có công văn gửi Bộ Công Thương đề nghị cung cấp danh mục mặt hàng, mã số HS và mức thuế suất đề xuất điều chỉnh, cũng như phương án xử lý trong trường hợp việc điều chỉnh thuế thấp hơn mức cam kết bao tiêu đối với Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn.

Trên cơ sở đề xuất của Bộ Công Thương, Bộ Tài chính đã tổng hợp, xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu sản xuất xăng dầu.

Theo đó, đề xuất đưa mức thuế suất nhập khẩu ưu đãi về 0% đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu xăng dầu; riêng các mặt hàng đã có mức thuế 0% hiện hành sẽ không điều chỉnh.

Theo đề xuất, Nghị định sẽ có hiệu lực từ ngày ký ban hành đến hết ngày 30/4/2026. Trường hợp cần thiết phải kéo dài thời gian áp dụng, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục nghiên cứu, đánh giá và đề xuất Bộ Tài chính tổng hợp, trình Chính phủ xem xét quyết định.

Theo tính toán, theo kim ngạch nhập khẩu năm 2025, việc áp mức thuế mới sẽ khiến ngân sách giảm thu khoảng 1.024 tỷ đồng.