Cánh cửa mới cho dòng vốn toàn cầu vào Việt Nam

Nhiều yếu tố nội tại tích cực

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục phân mảnh bởi xung đột địa chính trị, tái cấu trúc chuỗi cung ứng và biến động chính sách tiền tệ toàn cầu, Việt Nam đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GDP khoảng 10% mỗi năm. Để đạt được mục tiêu này, Chính phủ đang triển khai chiến lược phối hợp chính sách vĩ mô với quy mô lớn, trong đó chính sách tài khóa mở rộng đóng vai trò dẫn dắt, còn chính sách tiền tệ được điều hành linh hoạt để hỗ trợ thanh khoản và ổn định kinh tế vĩ mô.

Trong chu kỳ phát triển kinh tế mới, Việt Nam đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GDP khoảng 10% mỗi năm (Ảnh: Báo Đầu tư)

Theo phân tích của CTCK Mirae Asset, các yếu tố nội tại tích cực củng cố khả năng tăng trưởng dài hạn của Việt Nam bao gồm: Thứ nhất, Việt Nam đang bước vào “siêu chu kỳ hạ tầng” với tổng vốn đầu tư công dự kiến lên tới 8,5 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 166% so với giai đoạn 2021-2025.

Dòng vốn này không chỉ nhằm phát triển hệ thống giao thông chiến lược như cao tốc Bắc - Nam, cảng biển và logistics, mà còn có vai trò như nguồn “vốn mồi” cho toàn bộ nền kinh tế. Hiệu ứng lan tỏa của đầu tư công sẽ kích thích các ngành công nghiệp phụ trợ, xây dựng, vật liệu và dịch vụ vận tải, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực.

Để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn lực, mô hình đối tác công - tư (PPP) đang được tái cấu trúc mạnh mẽ. Việc mở rộng sự tham gia của khu vực tư nhân không chỉ giúp giảm áp lực nợ công mà còn đưa tư duy quản trị hiệu quả và kỷ luật thị trường vào các dự án hạ tầng quy mô lớn.

Song song với đó, các cải cách thể chế cũng đang được thúc đẩy. Khung pháp lý PPP được hoàn thiện theo hướng minh bạch hơn trong cơ chế chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước và nhà đầu tư. Thủ tục hành chính được cắt giảm với mục tiêu rút ngắn khoảng 30% thời gian phê duyệt dự án trọng điểm. Đồng thời, quá trình giải ngân đầu tư công sẽ được số hóa và giám sát theo thời gian thực, nhằm đảm bảo nguồn vốn khổng lồ được sử dụng đúng tiến độ và đúng mục tiêu.

Thứ hai, Việt Nam cũng đang hướng tới một mô hình tăng trưởng cân bằng hơn, trong đó tiêu dùng nội địa đóng vai trò ngày càng quan trọng. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh thương mại toàn cầu có xu hướng biến động mạnh.

Theo các mục tiêu phát triển hiện nay, thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam dự kiến tăng từ khoảng 5.026 USD vào năm 2025 lên khoảng 8.500 USD vào năm 2030. Sự gia tăng này sẽ hình thành một tầng lớp trung lưu mới với quy mô lớn hơn, kéo theo sự mở rộng của thị trường tiêu dùng trong nước.

Một trong những chính sách đáng chú ý là kế hoạch điều chỉnh thuế thu nhập cá nhân từ năm 2026. Việc tăng mức giảm trừ gia cảnh khoảng 41% được kỳ vọng sẽ nâng thu nhập khả dụng của người lao động, qua đó kích thích chi tiêu tiêu dùng. Khi thu nhập thực tế của hộ gia đình được cải thiện, các ngành bán lẻ, dịch vụ và bất động sản sẽ được hưởng lợi từ hiệu ứng tài sản.

Thứ ba, năm 2026 cũng được đánh giá là thời điểm quan trọng đối với các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh chính sách thương mại của Hoa Kỳ có những điều chỉnh đáng kể.

Theo các phân tích quốc tế, kể từ ngày 24/2/2026, một số loại thuế áp dụng theo Đạo luật IEEPA sẽ được ngưng thu và thay thế bằng mức thuế bổ sung 10% theo Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Điều này khiến mức thuế trung bình đối với hàng hóa Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ giảm từ khoảng 18,3% xuống còn 12,35%.

Sự điều chỉnh này tạo ra một cơ hội khoảng 150 ngày, kéo dài từ cuối tháng 2 đến cuối tháng 7/2026. Trong giai đoạn này, các doanh nghiệp có thể đẩy mạnh chiến lược “front-loading”, tức tăng tốc xuất khẩu sớm để tận dụng lợi thế thuế quan tạm thời. Nếu được triển khai hiệu quả, chiến lược này không chỉ giúp doanh nghiệp gia tăng doanh số mà còn củng cố thị phần tại một trong những thị trường lớn nhất thế giới.

Thứ tư, một xu hướng quan trọng khác trong kinh tế toàn cầu là sự dịch chuyển chuỗi cung ứng. Các doanh nghiệp đa quốc gia đang đẩy mạnh chiến lược chuyển sản xuất sang quốc gia lân cận và đưa sản xuất trở về nước, tìm kiếm các điểm đến sản xuất ổn định và chi phí cạnh tranh hơn.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam nổi lên như một điểm đến hấp dẫn nhờ lợi thế về chi phí lao động, vị trí địa lý và mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng lớn. Những cải cách pháp lý gần đây càng củng cố sức hút của môi trường đầu tư.

Luật Đầu tư sửa đổi năm 2025, có hiệu lực từ tháng 3/2026, cho phép nhà đầu tư thành lập tổ chức kinh tế trước khi hoàn tất thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC). Đây được xem là bước cải cách mang tính đột phá, giúp rút ngắn đáng kể thời gian thiết lập hiện diện thương mại tại Việt Nam.

Cùng với đó, việc mở rộng mạng lưới đối tác chiến lược toàn diện (CSP), trong đó có thỏa thuận mới với Liên minh châu Âu, đã nâng tổng số đối tác CSP của Việt Nam lên 15. Mạng lưới này tạo ra một hệ thống quan hệ kinh tế, chính trị ổn định, đồng thời mở rộng các ưu đãi thương mại cho doanh nghiệp.

Nhờ các yếu tố này, dòng vốn FDI vào Việt Nam được dự báo sẽ tiếp tục tăng trưởng khoảng 8,8% mỗi năm. Mục tiêu đặt ra đến năm 2030 là nâng tỷ lệ nội địa hóa trong các ngành sản xuất lên trên 40%, qua đó chuyển dịch từ mô hình lắp ráp sang sản xuất công nghệ cao và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Thị trường tài chính: cơ hội song hành cùng biến động: Bên cạnh các yếu tố nội tại tích cực, thị trường tài chính Việt Nam trong năm 2026 cũng phải đối mặt với nhiều biến số quốc tế. Một trong những yếu tố đáng chú ý là sự thay đổi trong chính sách tiền tệ của Hoa Kỳ, sau khi Tổng thống Donald Trump đề cử ông Kevin Warsh vào vị trí Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed).

Kỳ vọng VN-Index có thể chinh phục mốc 2.300 điểm trong kịch bản lạc quan nếu các rủi ro bên ngoài được kiểm soát

Cùng với những lo ngại về lạm phát do xung đột Trung Đông, thị trường đang kỳ vọng việc cắt giảm lãi suất của Fed có thể bị trì hoãn đến nửa cuối năm 2026, với tổng mức cắt giảm lãi suất dự kiến khoảng 50 điểm cơ bản. Điều này có thể khiến dòng vốn toàn cầu biến động mạnh hơn trong ngắn hạn.

Theo nhà kinh tế cấp cao tại Nomura Jeremy Schwartz, dù ông Warsh có thể đã thuyết phục được Tổng thống Mỹ về một kịch bản cắt giảm lãi suất, nhưng rào cản thực sự vẫn nằm ở sự đồng thuận của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) và các dữ liệu kinh tế vĩ mô. Liệu những biến số thực tế có cho phép tân Chủ tịch thực hiện cam kết đó hay không vẫn là một ẩn số lớn đối với thị trường trong thời gian tới.

TS. Nguyễn Đức Độ, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế - Tài chính (Học viện Tài chính) cũng phân tích lạm phát của Mỹ hiện đang cao hơn mục tiêu, mặc dù có xu hướng giảm nhưng lại giảm chậm. Vì vậy, cân bằng giữa yếu tố này với khả năng kinh tế Mỹ có thể yếu đi khiến kịch bản giữ nguyên lãi suất trong một thời gian, hoặc chậm giảm lãi suất có xác suất xảy ra cao hơn.

Tuy nhiên, chuyên gia tại Mirae Asset bày tỏ lạc quan rằng thị trường Việt Nam vẫn có những yếu tố hỗ trợ đáng kể. Năm 2026 được xem là năm bản lề với nhiều sự kiện quan trọng, bao gồm cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và việc đưa vào vận hành Trung tâm Tài chính Quốc tế.

Ngoài ra, Việt Nam có khả năng được FTSE Russell đưa vào rổ Thị trường mới nổi thứ cấp nếu quá trình đánh giá giữa kỳ diễn ra thuận lợi, thông báo chính thức sẽ được xem xét trong kỳ đánh giá tháng 3/2026 và có thể có hiệu lực từ ngày 21/9/2026. Khi được nâng hạng, thị trường chứng khoán Việt Nam được ước tính có thể thu hút khoảng 1 tỷ USD từ các quỹ đầu tư thụ động và khoảng 5 tỷ USD từ các quỹ đầu tư chủ động.

Để chuẩn bị cho cột mốc này, Việt Nam đã triển khai nhiều cải cách quan trọng trong giai đoạn 2024-2026. Từ tháng 11/2024, nhà đầu tư tổ chức nước ngoài được phép giao dịch mua cổ phiếu không cần ký quỹ trước 100%. Đến tháng 5/2025, hệ thống giao dịch KRX chính thức đi vào vận hành, giúp nâng cấp hạ tầng công nghệ, tăng khả năng xử lý giao dịch và mở đường cho các sản phẩm tài chính mới.

Một bước tiến đáng chú ý khác là Thông tư 08/2026/TT-BTC ban hành ngày 3/2/2026, nhằm giải quyết các yêu cầu quan trọng của FTSE Russell và một phần các tiêu chí của MSCI. Thông tư này bổ sung cơ chế giao dịch thông qua Global Brokerage, cho phép nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh thông qua tổ chức kinh doanh chứng khoán ở nước ngoài trước khi chuyển lệnh vào công ty chứng khoán trong nước. Đồng thời, cơ chế NPF được mở rộng cho toàn bộ mã chứng khoán, cùng với hệ thống kiểm soát rủi ro chặt chẽ giữa công ty chứng khoán và ngân hàng lưu ký nhằm đảm bảo khả năng thanh toán khi nhà đầu tư vi phạm nghĩa vụ.

Trong trung hạn, các cải cách tiếp tục tập trung vào việc hoàn thiện cấu trúc thị trường. Các cơ quan quản lý đang rà soát quy định pháp lý để nới tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FOL) ở các ngành không cần thiết hạn chế, đồng thời nâng cấp hạ tầng thanh toán bù trừ theo mô hình Đối tác bù trừ trung tâm (CCP). Song song với đó là việc phát triển thị trường ngoại hối, cho phép triển khai các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá đối với dòng vốn đầu tư gián tiếp.

Mục tiêu dài hạn đến năm 2030 là đáp ứng đầy đủ các tiêu chí nâng hạng của MSCI, bao gồm mức độ tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài, khả năng chuyển nhượng vốn, minh bạch thông tin và độ tin cậy của hệ thống thanh toán. Khi đạt được các tiêu chuẩn này, thị trường chứng khoán Việt Nam không chỉ thu hút thêm dòng vốn quốc tế quy mô lớn mà còn có cơ hội được tái định giá, nhờ sự cải thiện về cấu trúc thị trường, thanh khoản và mức độ minh bạch.

Ở góc độ định giá, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện có mức P/E khoảng 15 lần, thấp hơn mức trung bình lịch sử khoảng 17 lần. Trong bối cảnh lợi nhuận doanh nghiệp được dự báo tăng trưởng khoảng 20%, Mirae Asset cho rằng VN-Index có thể hướng tới mốc 2.300 điểm trong kịch bản lạc quan nếu các rủi ro bên ngoài được kiểm soát.