Bài toán lớn của kinh tế Việt Nam sau phục hồi

Nền tảng của tảng trưởng bền vững

Trong bức tranh kinh tế ASEAN hậu đại dịch, Việt Nam tiếp tục nổi lên như một điểm sáng hiếm hoi về tốc độ tăng trưởng và triển vọng trung - dài hạn. Sau cú phục hồi mạnh mẽ năm 2022, nền kinh tế duy trì được nhịp tăng trưởng tương đối ổn định trong các năm tiếp theo. Điều này cho thấy nền tảng vĩ mô của Việt Nam đang dần vững chắc hơn, song đồng thời cũng đặt ra yêu cầu ngày càng khắt khe đối với những yếu tố mang tính cấu trúc, đặc biệt là hạ tầng, để duy trì và nâng tầm đà tăng trưởng.

Dữ liệu từ Tổng cục Thống kê (GSO) và các tổ chức nghiên cứu quốc tế tổng hợp bởi Statista phản ánh khá rõ quỹ đạo này. Sau khi đạt mức tăng trưởng khoảng 8% năm 2022, GDP Việt Nam năm 2023 giảm về khoảng 5,1% do tác động lan tỏa từ suy thoái toàn cầu, trước khi bật tăng trở lại lên khoảng 7,1% năm 2024 và tiệm cận mốc 8,02% trong năm 2025. Chuỗi số liệu này giúp Việt Nam tiếp tục duy trì vị thế trong nhóm các nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất khu vực.

TS. Sử Ngọc Khương cho rằng, giai đoạn 2026 - 2027 sẽ là thời điểm “kiểm chứng” năng lực triển khai và hiệu quả thực sự của chiến lược đầu tư hạ tầng

Không chỉ tăng về lượng, chất lượng tăng trưởng cũng cho thấy những cải thiện đáng kể. GDP bình quân đầu người tăng đều từ khoảng 3.700 USD năm 2022 lên gần 5.026 USD vào năm 2025, theo ADB và GSO. Sự gia tăng này phản ánh rõ nét quá trình mở rộng thu nhập, quy mô thị trường nội địa và tầng lớp trung lưu, những yếu tố kéo theo nhu cầu ngày càng lớn đối với hạ tầng giao thông, logistics, đô thị và dịch vụ công.

Song hành với xu hướng đó, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn đầu tư hạ tầng có thể coi là lớn nhất từ trước tới nay. Hơn 3.000 km đường bộ cao tốc đã và đang được triển khai, cùng hàng loạt dự án trọng điểm về hàng không, cảng biển và hạ tầng đô thị như nhà ga T3 sân bay Tân Sơn Nhất, nhà ga T2 Nội Bài, sân bay quốc tế Long Thành, cảng Hòn Khoai hay dự án cầu đường vượt biển Cần Giờ. Các công trình này không chỉ nhằm giải quyết những “nút thắt” giao thông trước mắt, mà còn giữ vai trò chiến lược trong việc tái cấu trúc không gian phát triển kinh tế quốc gia.

Nhận định về bối cảnh hiện nay, ông Sử Ngọc Khương, Giám đốc Cấp cao Bộ phận Đầu tư tại Savills Việt Nam, cho rằng Việt Nam đang đứng trước một “cửa sổ cơ hội” mang tính quyết định. Theo ông, giai đoạn 2016-2030 là thời kỳ then chốt, khi hạ tầng không còn là yếu tố hỗ trợ, mà đã trở thành điều kiện bắt buộc cho tăng trưởng dài hạn. Nếu không tận dụng thời điểm hiện tại để đầu tư mạnh mẽ và bài bản, nền kinh tế có thể đối mặt với nguy cơ “đứt gãy nhịp phát triển” khi quy mô đã mở rộng nhưng năng lực kết nối không theo kịp.

Đầu tư trọn tuyến: Đòn bẩy hút vốn và mở không gian phát triển mới

Theo ông Sử Ngọc Khương, bài toán quan trọng nhất hiện nay không chỉ là đầu tư nhiều, mà là đầu tư đúng cách. Hạ tầng cần được triển khai theo hướng đồng bộ và trọn tuyến, thay vì manh mún, phân đoạn. Các tuyến cao tốc, vành đai, sân bay và cảng biển cần được đặt trong một tổng thể thống nhất để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn lực và giá trị kinh tế dài hạn. Nếu thiếu sự liên thông, hiệu quả đầu tư rất dễ bị “bào mòn” dù quy mô vốn bỏ ra không hề nhỏ.

Theo ông Khương, hạ tầng giao thông đóng vai trò mở đường cho các quỹ phát triển mới.

Tác động lan tỏa của hạ tầng không chỉ dừng lại ở giao thông hay logistics, mà còn mở rộng sang thương mại, đầu tư và bất động sản. Trong những năm gần đây, cùng với làn sóng đầu tư công, các hiệp định thương mại thế hệ mới, đặc biệt là EVFTA đang góp phần tái định hình vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Đến năm 2025, tổng dòng vốn FDI vào Việt Nam được kỳ vọng đạt khoảng 300 tỷ USD, trong đó dòng vốn từ châu Âu ngày càng chuyển dịch theo hướng chất lượng, tập trung vào sản xuất công nghệ, điện tử, chế biến sâu và logistics.

Việc EVFTA từng bước xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với hơn 99% dòng thuế hàng hóa xuất khẩu sang EU vào năm 2027 được đánh giá là cú hích quan trọng, song các chuyên gia cũng lưu ý rằng lợi ích từ các hiệp định này chỉ được khai thác trọn vẹn khi hạ tầng giao thông và logistics đủ năng lực hỗ trợ. Hệ thống cảng biển, sân bay, kho vận và kết nối liên vùng chính là “điểm tựa” để giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo đảm dòng vốn chất lượng cao vận hành hiệu quả.

Ở góc độ phát triển đô thị và bất động sản, ông Sử Ngọc Khương cho rằng hạ tầng giao thông đóng vai trò mở đường cho các quỹ phát triển mới. Khi thời gian và chi phí di chuyển được rút ngắn, khoảng cách địa lý không còn là rào cản lớn. Người dân có thể sinh sống xa hơn các trung tâm đô thị nhưng vẫn đảm bảo khả năng kết nối, từ đó hình thành các đô thị vệ tinh, khu công nghiệp và khu dân cư mới. Xu hướng này không chỉ giúp giảm áp lực lên các đô thị lớn, mà còn tạo điều kiện phân bổ lại dân cư và nguồn lực một cách hợp lý hơn.

>> Xem thêm thông tin về tình hình kinh tế Việt Nam

Dù đánh giá cao quyết tâm và quy mô đầu tư hạ tầng hiện nay, ông Khương cũng nhấn mạnh rằng để “đại công trường” quốc gia vận hành hiệu quả, cần có những cơ chế đặc thù và giải pháp đột phá trong triển khai. Các dự án hạ tầng trọng điểm cần được ưu tiên về nguồn vốn, vật tư và vật liệu, đồng thời đẩy mạnh phân quyền cho địa phương đi kèm với trách nhiệm rõ ràng của người đứng đầu.

Trong bối cảnh nhiều công trình lớn được triển khai cùng lúc, sự linh hoạt về cơ chế và khả năng phối hợp giữa các cấp, các ngành sẽ quyết định tiến độ và chất lượng của toàn bộ chương trình đầu tư.

Nhìn về giai đoạn 2026-2027, ông Khương cho rằng đây sẽ là thời điểm “kiểm chứng” năng lực triển khai và hiệu quả thực sự của chiến lược đầu tư hạ tầng hiện nay. “Từ khóa quan trọng nhất của hạ tầng Việt Nam trong những năm tới là kết nối,” ông nhấn mạnh, “kết nối trọn tuyến, kết nối đồng bộ và kết nối hiệu quả để tối ưu hóa lợi ích kinh tế - xã hội”.

Trong bối cảnh đó, hạ tầng không chỉ là những công trình vật chất, mà chính là nền móng cho một chu kỳ tăng trưởng mới. Khi được đầu tư đúng hướng và đúng thời điểm, hạ tầng sẽ trở thành đòn bẩy chiến lược, giúp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút dòng vốn dài hạn và cải thiện chất lượng sống của người dân, qua đó tạo chiều sâu cho tăng trưởng trong thập kỷ tới.