Nghị định mới: Bộ Công an đề xuất tham gia thẩm định quy hoạch quốc gia, quy hoạch sử dụng đất

Nếu được thông qua, cơ chế này sẽ tạo ra một bước thay đổi đáng kể trong cách thức kiểm soát rủi ro an ninh đối với các quyết sách phát triển kinh tế ở Việt Nam.

Mở rộng vai trò thẩm định đối với các quy hoạch và chiến lược lớn

Theo nội dung dự thảo, Bộ Công an sẽ tham gia cho ý kiến thẩm định đối với nhiều loại quy hoạch và kế hoạch phát triển quan trọng ở cấp quốc gia. Trong đó bao gồm chiến lược phát triển kinh tế - xã hội quốc gia, quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch sử dụng đất quốc gia, quy hoạch không gian biển quốc gia, cũng như kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội dài hạn, trung hạn và hằng năm.

Bên cạnh đó, Bộ Công an cũng sẽ tham gia ý kiến đối với kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm, các đề án phát triển kinh tế - xã hội quy mô lớn có ảnh hưởng đến nhiều địa phương hoặc có tác động tới an ninh quốc gia.

Không chỉ ở cấp trung ương, dự thảo còn quy định công an cấp tỉnh tham gia thẩm định nhiều loại quy hoạch và kế hoạch tại địa phương, như quy hoạch đô thị - nông thôn, quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh hay kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm.

Như vậy, nếu cơ chế này được áp dụng, yếu tố an ninh sẽ được xem xét ngay từ giai đoạn xây dựng và thẩm định các chiến lược phát triển.

Không đánh đổi an ninh quốc gia để lấy tăng trưởng kinh tế

Một trong những nguyên tắc quan trọng được nhấn mạnh trong dự thảo nghị định là phát triển kinh tế - xã hội phải gắn với bảo đảm an ninh quốc gia.

Dự thảo nêu rõ: trong quá trình phát triển, không vì lợi ích kinh tế mà đánh đổi lợi ích quốc gia, dân tộc, đồng thời phải bảo đảm môi trường ổn định, an toàn cho phát triển lâu dài của đất nước.

Theo quy định này, yêu cầu bảo đảm an ninh cần được tích hợp ngay trong quá trình xây dựng chính sách, quy hoạch, chiến lược và các dự án phát triển kinh tế. Việc kết hợp giữa an ninh và kinh tế sẽ được thực hiện xuyên suốt từ giai đoạn hoạch định, thẩm định, phê duyệt cho đến triển khai các chương trình, dự án phát triển.

Cách tiếp cận này được xem là nhằm tạo ra một “lớp lọc an ninh” ngay từ đầu, hạn chế các rủi ro tiềm ẩn có thể phát sinh trong quá trình phát triển kinh tế.

Hàng loạt dự án lớn sẽ phải đánh giá tác động an ninh

Dự thảo nghị định cũng xác định rõ những loại dự án phát triển kinh tế - xã hội cần được đánh giá tác động về an ninh.

Trong đó có các dự án như:

Dự án đầu tư công quan trọng quốc gia hoặc dự án nhóm A,

Dác dự án hạ tầng giao thông trọng điểm,

Dự án năng lượng,

Dự án liên quan đến tài nguyên nước, khoáng sản,

Dự án có yếu tố nước ngoài, hoặc các dự án thuộc ngành nghề kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự.

Đáng chú ý, các trường hợp nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần hoặc chuyển nhượng vốn tại doanh nghiệp sở hữu đất ở khu vực ven biển, biên giới hoặc đảo cũng sẽ phải được xem xét kỹ về tác động an ninh.

Những quy định này phản ánh xu hướng siết chặt kiểm soát đối với các dự án có thể ảnh hưởng đến an ninh kinh tế, chủ quyền lãnh thổ hoặc các khu vực nhạy cảm.

>>Xem thêm quy hoạch tổng thể quốc gia

Có thể yêu cầu dừng dự án nếu phát hiện rủi ro an ninh

Một điểm đáng chú ý trong dự thảo là cơ chế xử lý đối với các dự án có nguy cơ ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh.

Theo quy định, nếu dự án có dấu hiệu gây phương hại hoặc có nguy cơ gây phương hại đến an ninh quốc gia, cơ quan công an có thể phối hợp với chính quyền địa phương để đánh giá tác động. Trên cơ sở đó, cơ quan chức năng có thể kiến nghị dừng toàn bộ hoặc dừng một phần hoạt động của dự án đầu tư.

Quy định này cho thấy vai trò kiểm soát an ninh sẽ không chỉ dừng ở khâu thẩm định ban đầu mà còn được giám sát trong quá trình triển khai dự án.

Tập trung kiểm soát tại các khu vực chiến lược

Dự thảo cũng nhấn mạnh việc kết hợp an ninh với phát triển kinh tế phải đặc biệt chú trọng tại các địa bàn chiến lược, bao gồm: khu vực biên giới; vùng biển và hải đảo; khu công nghiệp và khu kinh tế trọng điểm; khu công nghệ cao; các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia.

Tại các khu vực này, quá trình quy hoạch, cấp phép và triển khai dự án phải đặt lợi ích an ninh quốc gia và chủ quyền lãnh thổ lên hàng đầu, đồng thời bảo đảm phát triển kinh tế bền vững và ổn định lâu dài.

Xu hướng tăng cường yếu tố an ninh trong quản trị phát triển

Việc Bộ Công an đề xuất tham gia thẩm định các chiến lược và quy hoạch phát triển phản ánh xu hướng quản trị ngày càng chặt chẽ giữa phát triển kinh tế và bảo đảm an ninh quốc gia.

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, nhiều dự án hạ tầng, năng lượng, công nghệ và bất động sản quy mô lớn đang được triển khai trên khắp cả nước. Điều này đặt ra yêu cầu phải kiểm soát tốt các rủi ro liên quan đến an ninh kinh tế, chủ quyền lãnh thổ, an ninh mạng và an ninh chuỗi cung ứng.

Nếu dự thảo nghị định được ban hành, yếu tố an ninh sẽ trở thành một phần bắt buộc trong quá trình hoạch định chiến lược phát triển và phê duyệt các dự án lớn. Đây được xem là bước đi nhằm bảo đảm phát triển kinh tế nhanh nhưng vẫn giữ được sự ổn định và an toàn chiến lược cho quốc gia trong dài hạn.